✦

دوره پهلوانی (کیانیان)

سهراب

❖

54 بیت در این گفتار

برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید

دوگانه شعر و نثر روایت منثور داستان (Prose Retelling) ابیات اصیل شاهنامه (Distichs)

بخش ۲۰ - زاری رستم بر مرگ سهراب، سوختن خیمه و گذشتن کاووس از کین توران

بفرمود رستم که تا پیشکار

✦

یکی جامه افگند بر جویبار

جوان را بران جامه آن جایگاه

✦

بخوابید و آمد به نزدیک شاه

گو پیلتن سر سوی راه کرد

✦

کس آمد پسش زود و آگاه کرد

که سهراب شد زین جهان فراخ

✦

همی از تو تابوت خواهد نه کاخ

پدر جست و برزد یکی سرد باد

✦

بنالید و مژگان به هم بر نهاد

همی گفت زار ای نبرده جوان

✦

سرافراز و از تخمه پهلوان

نبیند چو تو نیز خورشید و ماه

✦

نه جوشن نه تخت و نه تاج و کلاه

کرا آمد این پیش کامد مرا

✦

بکشتم جوانی به پیران سرا

نبیره جهاندار سام سوار

✦

سوی مادر از تخمهٔ نامدار

#10

بریدن دو دستم سزاوار هست

✦

جز از خاک تیره مبادم نشست

#11

کدامین پدر هرگز این کار کرد

✦

سزاوارم اکنون به گفتار سرد

#12

به گیتی که کشتست فرزند را

✦

دلیر و جوان و خردمند را

#13

نکوهش فراوان کند زال زر

✦

همان نیز رودابهٔ پرهنر

#14

بدین کار پوزش چه پیش آورم

✦

که دل‌شان به گفتار خویش آورم

#15

چه گویند گردان و گردنکشان

✦

چو زین سان شود نزد ایشان نشان

#16

چه گویم چو آگه شود مادرش

✦

چه گونه فرستم کسی را برش

#17

چه گویم چرا کشتمش بی‌گناه

✦

چرا روز کردم برو بر سیاه

#18

پدرش آن گرانمایهٔ پهلوان

✦

چه گوید بدان پاک‌دخت جوان

#19

برین تخمهٔ سام نفرین کنند

✦

همه نام من نیز بی‌دین کنند

#20

که دانست کاین کودک ارجمند

✦

بدین سال گردد چو سرو بلند

#21

به جنگ آیدش رای و سازد سپاه

✦

به من برکند روز روشن سیاه

#22

بفرمود تا دیبهٔ خسروان

✦

کشیدند بر روی پور جوان

#23

همی آرزوگاه و شهر آمدش

✦

یکی تنگ تابوت بهر آمدش

#24

ازان دشت بردند تابوت اوی

✦

سوی خیمهٔ خویش بنهاد روی

#25

به پرده سرای آتش اندر زدند

✦

همه لشکرش خاک بر سر زدند

#26

همان خیمه و دیبهٔ هفت رنگ

✦

همه تخت پرمایه زرین پلنگ

#27

برآتش نهادند و برخاست غو

✦

همی گفت زار ای جهاندار نو

#28

دریغ آن رخ و برز و بالای تو

✦

دریغ آن همه مردی و رای تو

#29

دریغ این غم و حسرت جان گسل

✦

ز مادر جدا وز پدر داغدل

#30

همی ریخت خون و همی کند خاک

✦

همه جامهٔ خسروی کرد چاک

#31

همه پهلوانان کاووس شاه

✦

نشستند بر خاک با او به راه

#32

زبان بزرگان پر از پند بود

✦

تهمتن به درد از جگربند بود

#33

چنینست کردار چرخ بلند

✦

به دستی کلاه و به دیگر کمند

#34

چو شادان نشیند کسی با کلاه

✦

بخم کمندش رباید ز گاه

#35

چرا مهر باید همی بر جهان

✦

چو باید خرامید با همرهان

#36

چو اندیشهٔ گنج گردد دراز

✦

همی گشت باید سوی خاک باز

#37

اگر چرخ را هست ازین آگهی

✦

همانا که گشتست مغزش تهی

#38

چنان دان کزین گردش آگاه نیست

✦

که چون و چرا سوی او راه نیست

#39

بدین رفتن اکنون نباید گریست

✦

ندانم که کارش به فرجام چیست

#40

به رستم چنین گفت کاووس کی

✦

که از کوه البرز تا برگ نی

#41

همی برد خواهد به گردش سپهر

✦

نباید فگندن بدین خاک مهر

#42

یکی زود سازد یکی دیرتر

✦

سرانجام بر مرگ باشد گذر

#43

تو دل را بدین رفته خرسند کن

✦

همه گوش سوی خردمند کن

#44

اگر آسمان بر زمین بر زنی

✦

وگر آتش اندر جهان در زنی

#45

نیابی همان رفته را باز جای

✦

روانش کهن شد به دیگر سرای

#46

من از دور دیدم بر و یال اوی

✦

چنان برز و بالا و گوپال اوی

#47

زمانه برانگیختش با سپاه

✦

که ایدر به دست تو گردد تباه

#48

چه سازی و درمان این کار چیست

✦

برین رفته تا چند خواهی گریست

#49

بدو گفت رستم که او خود گذشت

✦

نشستست هومان درین پهن دشت

#50

ز توران سرانند و چندی ز چین

✦

ازیشان بدل در مدار ایچ کین

#51

زواره سپه را گذارد به راه

✦

به نیروی یزدان و فرمان شاه

#52

بدو گفت شاه ای گو نامجوی

✦

ازین رزم اندوهت آید به روی

#53

گر ایشان به من چند بد کرده‌اند

✦

و گر دود از ایران برآورده‌اند

#54

دل من ز درد تو شد پر ز درد

✦

نخواهم از ایشان همی یاد کرد

سهراب

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما