بخش ۴ - شب دیدار رستم و تهمینه، پیمان ازدواج و سپردن مهره
#1
چو یک بهره از تیرهْ‌شب در گذشت
✦
شباهنگ بر چرخ گردان بگشت
#2
سخن گفتن آمد نهفته به راز
✦
درِ خوابگهْ نرم کردند باز
#3
یکی بنده شمعی مُعَنبَر به دست
✦
خرامان بیامد به بالین مست
#4
پسِ پرده اندرْ یکی ماه روی
✦
چو خورشید تابان پُر از رنگ و بوی
#5
دو ابرو کمان و دو گیسو کمند
✦
به بالا به کردارِ سروِ بلند
#6
روانش خرد بود تنْ جانِ پاک
✦
تو گفتی که بهره ندارد ز خاک
#7
از او رستم شیرْدل خیره مانْد
✦
بَر او بَر جهانْ‌آفرین را بخوانْد
#8
بپرسید زو گفت نام تو چیست؟
✦
چه جویی شبِ تیره؟ کامِ تو چیست؟
#9
چنین داد پاسخ که تهمینه‌ام
✦
تو گویی که از غم به دو نیمه‌ام
#10
یکی دختِ شاه سَمَنگان منم
✦
ز پشت هُژَبر و پلنگان منم
#11
به گیتی ز خوبان مرا جفت نیست
✦
چو من زیر چرخِ کبود اندکيست
#12
کس از پرده بیرون ندیدی مرا
✦
نه هرگز کس آوا شنیدی مرا
#13
به کردارِ افسانه از هر کسی
✦
شنیدم همی داستانَت بسی
#14
که از شیر و دیو و نهنگ و پلنگ
✦
نترسی و هستی چنین تیزچنگ
#15
شب تیره تنها به توران شوی
✦
بگردی بر آن مرز و هم نَغنُوی
#16
به تنها یکی گورْ بریان کنی
✦
هوا را به شمشیرْ گریان کنی
#17
هرآنکس که گرز تو بیند به چنگ
✦
بدَرّد دلِ شیر و چنگِ پلنگ
#18
برهنه چو تیغ تو بیند عقاب
✦
نیارد به نَخچیر کردن شتاب
#19
نشانِ کمندِ تو دارد هُژَبر
✦
ز بیم سَنان تو خون بارد ابر
#20
چو این داستانها شنیدم ز تو
✦
بسی لب به دندان گَزیدم ز تو
#21
بجُستم همی کفت و یال و برت
✦
بدین شهر کرد ایزد آبشخورت
#22
ترا اَم کنون گر بخواهی مرا
✦
نبیند جزین مرغ و ماهی مرا
#23
یکی آنک بر تو چنین گشته‌ام
✦
خرد را ز بهر هوا کشته‌ام
#24
ودیگر که از تو مگر کردگار
✦
نشانَد یکی پورم اندر کنار
#25
مگر چون تو باشد به مردی و زور
✦
سپهرش دهد بهره کیوان و هور
#26
سه دیگر که اسپت به جای آورم
✦
سمنگان همه زیر پای آورم
#27
چو رستم برانسان پری چهره دید
✦
ز هر دانشی نزد او بهره دید
#28
و دیگر که از رخش داد آگهی
✦
ندید ایچ فرجام جز فرهی
#29
بفرمود تا موبدی پرهنر
✦
بیاید بخواهد ورا از پدر
#30
چو بشنید شاه این سخن شاد شد
✦
بسان یکی سرو آزاد شد
#31
بدان پهلوان داد آن دخت خویش
✦
بدان سان که بودست آیین و کیش
#32
به خشنودی و رای و فرمان اوی
✦
به خوبی بیاراست پیمان اوی
#33
چو بسپرد دختر بدان پهلوان
✦
همه شاد گشتند پیر و جوان
#34
ز شادی بسی زر برافشاندند
✦
ابر پهلوان آفرین خواندند
#35
که این ماه نو بر تو فرخنده باد
✦
سر بدسگالان تو کنده باد
#36
چو انباز او گشت با او براز
✦
ببود آن شب تیره دیر و دراز
#37
چو خورشید تابان ز چرخ بلند
✦
همی خواست افگند رخشان کمند
#38
به بازوی رستم یکی مهره بود
✦
که آن مهره اندر جهان شهره بود
#39
بدو داد و گفتش که این را بدار
✦
اگر دختر آرد ترا روزگار
#40
بگیر و بگیسوی او بر بدوز
✦
به نیک اختر و فال گیتی فروز
#41
ور ایدونک آید ز اختر پسر
✦
ببندش ببازو نشان پدر
#42
به بالای سام نریمان بود
✦
به مردی و خوی کریمان بود
#43
فرود آرد از ابر پران عقاب
✦
نتابد به تندی بر او آفتاب
#44
همی بود آن شب بر ماه روی
✦
همی گفت از هر سخن پیش اوی
#45
چو خورشید رخشنده شد بر سپهر
✦
بیاراست روی زمین را به مهر
#46
به پدرود کردن گرفتش به بر
✦
بسی بوسه دادش به چشم و به سر
#47
پری چهره گریان ازو بازگشت
✦
ابا انده و درد انباز گشت
#48
بر رستم آمد گرانمایه شاه
✦
بپرسیدش از خواب و آرامگاه
#49
چو این گفته شد مژده دادش به رخش
✦
برو شادمان شد دل تاج‌بخش
#50
بیامد بمالید و زین برنهاد
✦
شد از رخش رخشان و از شاه شاد
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.