بخش ۱۷ - گفت‌وگوی سهراب با هومان، پیشنهاد آشتی، و رهایی رستم در کشتی نخست به فریب

#1

چو خورشید تابان برآورد پر

✦

سیه زاغ پران فرو برد سر

#2

تهمتن بپوشید ببربیان

✦

نشست از بر ژنده پیل ژیان

#3

کمندی به فتراک بر بست شست

✦

یکی تیغ هندی گرفته بدست

#4

بیامد بران دشت آوردگاه

✦

نهاده به سر بر ز آهن کلاه

#5

همه تلخی از بهر بیشی بود

✦

مبادا که با آز خویشی بود

#6

وزان روی سهراب با انجمن

✦

همی می گسارید با رودزن

#7

به هومان چنین گفت کاین شیرمرد

✦

که با من همی‌گردد اندر نبرد

#8

ز بالای من نیست بالاش کم

✦

برزم اندرون دل ندارد دژم

#9

بر و کتف و یالش همانند من

✦

تو گویی که داننده بر زد رسن

#10

نشان‌های مادر بیابم همی

✦

بدان نیز لختی بتابم همی

#11

گمانی برم من که او رستمست

✦

که چون او بگیتی نبرده کمست

#12

نباید که من با پدر جنگجوی

✦

شوم خیره‌روی اندر آرم بروی

#13

بدو گفت هومان که در کارزار

✦

رسیدست رستم به من اند بار

#14

شنیدم که در جنگ مازندران

✦

چه کرد آن دلاور به گُرز گران

#15

بدین رخش ماند همی رخش اوی

✦

ولیکن ندارد پی و پخش اوی

#16

به شبگیر چون بردمید آفتاب

✦

سر جنگجویان برآمد ز خواب

#17

بپوشید سهراب خفتان رزم

✦

سرش پر ز رزم و دلش پر ز بزم

#18

بیامد خروشان بران دشت جنگ

✦

به چنگ اندرون گُرزهٔ گاورنگ

#19

ز رستم بپرسید خندان دو لب

✦

تو گفتی که با او به هم بود شب

#20

که شب چون بدت روز چون خاستی

✦

ز پیگار بر دل چه آراستی

#21

ز کف بفگن این گُرز و شمشیر کین

✦

بزن جنگ و بیداد را بر زمین

#22

نشینیم هر دو پیاده به هم

✦

به می تازه داریم روی دژم

#23

به پیش جهاندار پیمان کنیم

✦

دل از جنگ جستن پشیمان کنیم

#24

همان تا کسی دیگر آید به رزم

✦

تو با من بساز و بیارای بزم

#25

دل من همی با تو مهر آورد

✦

همی آب شرمم به چهر آورد

#26

همانا که داری ز گردان نژاد

✦

کنی پیش من گوهر خویش یاد

#27

بدو گفت رستم که‌ای نامجوی

✦

نبودیم هرگز بدین گفت‌وگوی

#28

ز کشتی گرفتن سخن بود دوش

✦

نگیرم فریب تو زین در مکوش

#29

نه من کودکم گر تو هستی جوان

✦

به کشتی کمر بسته‌ام بر میان

#30

بکوشیم و فرجام کار آن بود

✦

که فرمان و رای جهانبان بود

#31

بسی گشته‌ام در فراز و نشیب

✦

نیم مرد گفتار و بند و فریب

#32

بدو گفت سهراب کز مرد پیر

✦

نباشد سخن زین نشان دلپذیر

#33

مرا آرزو بد که در بسترت

✦

برآید به هنگام هوش از برت

#34

کسی کز تو ماند ستودان کند

✦

بپرد روان تن به زندان کند

#35

اگر هوش تو زیر دست منست

✦

به فرمان یزدان بساییم دست

#36

از اسپان جنگی فرود آمدند

✦

هشیوار با گبر و خود آمدند

#37

ببستند بر سنگ اسپ نبرد

✦

برفتند هر دو روان پر ز گرد

#38

بکشتی گرفتن برآویختند

✦

ز تن خون و خوی را فرو ریختند

#39

بزد دست سهراب چون پیل مست

✦

برآوردش از جای و بنهاد پست

#40

به کردار شیری که بر گور نر

✦

زند چنگ و گور اندر آید به سر

#41

نشست از بر سینهٔ پیلتن

✦

پر از خاک چنگال و روی و دهن

#42

یکی خنجری آبگون برکشید

✦

همی‌خواست از تن سرش را برید

#43

به سهراب گفت ای یل شیرگیر

✦

کمندافگن و گرد و شمشیرگیر

#44

دگرگونه‌تر باشد آیین ما

✦

جزین باشد آرایش دین ما

#45

کسی کاو بکشتی نبرد آورد

✦

سر مهتری زیر گرد آورد

#46

نخستین که پشتش نهد بر زمین

✦

نبرد سرش گرچه باشد به کین

#47

گرش بار دیگر به زیر آورد

✦

ز افگندنش نام شیر آورد

#48

بدان چاره از چنگ آن اژدها

✦

همی‌خواست کاید ز کشتن رها

#49

دلیر جوان سر به گفتار پیر

✦

بداد و ببود این سخن دلپذیر

#50

یکی از دلی و دوم از زمان

✦

سوم از جوانمردیش بی‌گمان

#51

رها کرد زو دست و آمد به دشت

✦

چو شیری که بر پیش آهو گذشت

#52

همی‌کرد نخچیر و یادش نبود

✦

ازان کس که با او نبرد آزمود

#53

همی دیر شد تا که هومان چو گرد

✦

بیامد بپرسیدش از هم نبرد

#54

به هومان بگفت آن کجا رفته بود

✦

سخن هرچه رستم بدو گفته بود

#55

بدو گفت هومان گرد ای جوان

✦

به سیری رسیدی همانا ز جان

#56

دریغ این بر و بازو و یال تو

✦

میان یلی چنگ و گوپال تو

#57

هژبری که آورده بودی بدام

✦

رها کردی از دام و شد کار خام

#58

نگه کن کزین بیهده کارکرد

✦

چه آرد به پیشت به دیگر نبرد

#59

بگفت و دل از جان او برگرفت

✦

پرانده همی ماند ازو در شگفت

#60

به لشکرگه خویش بنهاد روی

✦

به خشم و دل از غم پر از کار اوی

#61

یکی داستان زد برین شهریار

✦

که دشمن مدار ارچه خردست خوار

#62

چو رستم ز دست وی آزاد شد

✦

بسان یکی تیغ پولاد شد

#63

خرامان بشد سوی آب روان

✦

چنان چون شده باز یابد روان

#64

بخورد آب و روی و سر و تن بشست

✦

به پیش جهان‌آفرین شد نخست

#65

همی خواست پیروزی و دستگاه

✦

نبود آگه از بخشش هور و ماه

#66

که چون رفت خواهد سپهر از برش

✦

بخواهد ربودن کلاه از سرش

#67

وزان آبخور شد به جای نبرد

✦

پراندیشه بودش دل و روی زرد

#68

همی‌تاخت سهراب چون پیل مست

✦

کمندی به بازو کمانی به دست

#69

گرازان و بر گور نعره‌زنان

✦

سمندش جهان و جهان راکنان

#70

همی‌ماند رستم ازو در شگفت

✦

ز پیگارش اندازه‌ها برگرفت

#71

چو سهراب شیراوژن او را بدید

✦

ز باد جوانی دلش بردمید

#72

چنین گفت کای رسته از چنگ شیر

✦

جدا مانده از زخم شیر دلیر

سهراب

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما