بخش ۱۸ - کشته شدن سهراب بر دست رستم، شناختن پسر از مهره و بازداشتن پدر از خودکشی

#1

دگر باره اسپان ببستند سخت

✦

به سر بر همی گشت بدخواه بخت

#2

به کشتی گرفتن نهادند سر

✦

گرفتند هر دو دوال کمر

#3

هرآنگه که خشم آورد بخت شوم

✦

کند سنگ خارا به کردار موم

#4

سرافراز سهراب با زور دست

✦

تو گفتی سپهر بلندش ببست

#5

غمی بود رستم بیازید چنگ

✦

گرفت آن بر و یال جنگی پلنگ

#6

خم آورد پشت دلیر جوان

✦

زمانه بیامد نبودش توان

#7

زدش بر زمین بر به کردار شیر

✦

بدانست کاو هم نماند به زیر

#8

سبک تیغ تیز از میان برکشید

✦

بر شیر بیدار دل بردرید

#9

بپیچید زانپس یکی آه کرد

✦

ز نیک و بد اندیشه کوتاه کرد

#10

بدو گفت کاین بر من از من رسید

✦

زمانه به دست تو دادم کلید

#11

تو زین بیگناهی که این کوژپشت

✦

مرابرکشید و به زودی بکشت

#12

به بازی بکویند همسال من

✦

به خاک اندر آمد چنین یال من

#13

نشان داد مادر مرا از پدر

✦

ز مهر اندر آمد روانم بسر

#14

هرآنگه که تشنه شدستی به خون

✦

بیالودی آن خنجر آبگون

#15

زمانه به خون تو تشنه شود

✦

براندام تو موی دشنه شود

#16

کنون گر تو در آب ماهی شوی

✦

و گر چون شب اندر سیاهی شوی

#17

وگر چون ستاره شوی بر سپهر

✦

ببری ز روی زمین پاک مهر

#18

بخواهد هم از تو پدر کین من

✦

چو بیند که خاکست بالین من

#19

ازین نامداران گردنکشان

✦

کسی هم برد سوی رستم نشان

#20

که سهراب کشتست و افگنده خوار

✦

ترا خواست کردن همی خواستار

#21

چو بشنید رستم سرش خیره گشت

✦

جهان پیش چشم اندرش تیره گشت

#22

بپرسید زان پس که آمد به هوش

✦

بدو گفت با ناله و با خروش

#23

که اکنون چه داری ز رستم نشان

✦

که کم باد نامش ز گردنکشان

#24

بدو گفت ار ایدونکه رستم تویی

✦

بکشتی مرا خیره از بدخویی

#25

ز هر گونه‌ای بودمت رهنمای

✦

نجنبید یک ذره مهرت ز جای

#26

چو برخاست آواز کوس از درم

✦

بیامد پر از خون دو رخ مادرم

#27

همی جانش از رفتن من بخست

✦

یکی مهره بر بازوی من ببست

#28

مرا گفت کاین از پدر یادگار

✦

بدار و ببین تا کی آید به کار

#29

کنون کارگر شد که بیکار گشت

✦

پسر پیش چشم پدر خوار گشت

#30

همان نیز مادر به روشن روان

✦

فرستاد با من یکی پهلوان

#31

بدان تا پدر را نماید به من

✦

سخن برگشاید به هر انجمن

#32

چو آن نامور پهلوان کشته شد

✦

مرا نیز هم روز برگشته شد

#33

کنون بند بگشای از جوشنم

✦

برهنه نگه کن تن روشنم

#34

چو بگشاد خفتان و آن مهره دید

✦

همه جامه بر خویشتن بردرید

#35

همی گفت کای کشته بر دست من

✦

دلیر و ستوده به هر انجمن

#36

همی ریخت خون و همی کند موی

✦

سرش پر ز خاک و پر از آب روی

#37

بدو گفت سهراب کین بدتریست

✦

به آب دو دیده نباید گریست

#38

ازین خویشتن کشتن اکنون چه سود

✦

چنین رفت و این بودنی کار بود

#39

چو خورشید تابان ز گنبد بگشت

✦

تهمتن نیامد به لشکر ز دشت

#40

ز لشکر بیامد هشیوار بیست

✦

که تا اندر آوردگه کار چیست

#41

دو اسپ اندر آن دشت برپای بود

✦

پر از گرد رستم دگر جای بود

#42

گو پیلتن را چو بر پشت زین

✦

ندیدند گردان بران دشت کین

#43

گمانشان چنان بد که او کشته شد

✦

سرنامداران همه گشته شد

#44

به کاووس کی تاختند آگهی

✦

که تخت مهی شد ز رستم تهی

#45

ز لشکر برآمد سراسر خروش

✦

زمانه یکایک برآمد به جوش

#46

بفرمود کاووس تا بوق و کوس

✦

دمیدند و آمد سپهدار طوس

#47

ازان پس بدو گفت کاووس شاه

✦

کز ایدر هیونی سوی رزمگاه

#48

بتازید تا کار سهراب چیست

✦

که بر شهر ایران بباید گریست

#49

اگر کشته شد رستم جنگجوی

✦

از ایران که یارد شدن پیش اوی

#50

به انبوه زخمی بباید زدن

✦

برین رزمگه بر نشاید بدن

#51

چو آشوب برخاست از انجمن

✦

چنین گفت سهراب با پیلتن

#52

که اکنون که روز من اندر گذشت

✦

همه کار ترکان دگرگونه گشت

#53

همه مهربانی بران کن که شاه

✦

سوی جنگ ترکان نراند سپاه

#54

که ایشان ز بهر مرا جنگجوی

✦

سوی مرز ایران نهادند روی

#55

بسی روز را داده بودم نوید

✦

بسی کرده بودم ز هر در امید

#56

نباید که بینند رنجی به راه

✦

مکن جز به نیکی بر ایشان نگاه

#57

نشست از بر رخش رستم چو گرد

✦

پر از خون رخ و لب پر از باد سرد

#58

بیامد به پیش سپه با خروش

✦

دل از کردهٔ خویش با درد و جوش

#59

چو دیدند ایرانیان روی اوی

✦

همه برنهادند بر خاک روی

#60

ستایش گرفتند بر کردگار

✦

که او زنده باز آمد از کارزار

#61

چو زان گونه دیدند بر خاک سر

✦

دریده برو جامه و خسته بر

#62

به پرسش گرفتند کاین کار چیست

✦

ترادل برین گونه از بهر کیست

#63

بگفت آن شگفتی که خود کرده بود

✦

گرامی‌تر خود بیازرده بود

#64

همه برگرفتند با او خروش

✦

زمین پر خروش و هوا پر ز جوش

#65

چنین گفت با سرفرازان که من

✦

نه دل دارم امروز گویی نه تن

#66

شما جنگ ترکان مجویید کس

✦

همین بد که من کردم امروز بس

#67

چو برگشت ازان جایگه پهلوان

✦

بیامد بر پور خسته روان

#68

بزرگان برفتند با او بهم

✦

چو طوس و چو گودرز و چون گستهم

#69

همه لشکر از بهر آن ارجمند

✦

زبان برگشادند یکسر ز بند

#70

که درمان این کار یزدان کند

✦

مگر کاین سخن بر تو آسان کند

#71

یکی دشنه بگرفت رستم به دست

✦

که از تن ببرد سر خویش پست

#72

بزرگان بدو اندر آویختند

✦

ز مژگان همی خون فرو ریختند

#73

بدو گفت گودرز کاکنون چه سود

✦

که از روی گیتی برآری تو دود

#74

تو بر خویشتن گر کنی صدگزند

✦

چه آسانی آید بدان ارجمند

#75

اگر ماند او را به گیتی زمان

✦

بماند تو بی‌رنج با او بمان

#76

وگر زین جهان این جوان رفتنیست

✦

به گیتی نگه کن که جاوید کیست

#77

شکاریم یکسر همه پیش مرگ

✦

سری زیر تاج و سری زیر ترگ

سهراب

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما