بخش ۱۶ - شب پیش از نبرد فردا: گزارش رستم از زور سهراب و وصیت به زواره

#1

برفتند و روی هوا تیره گشت

✦

ز سهراب گردون همی خیره گشت

#2

تو گفتی ز جنگش سرشت آسمان

✦

نیارامد از تاختن یک زمان

#3

وگر باره زیر اندرش آهنست

✦

شگفتی روانست و رویین تنست

#4

شب تیره آمد سوی لشکرش

✦

میان سوده از جنگ و از خنجرش

#5

به هومان چنین گفت کامروز هور

✦

برآمد جهان کرد پر چنگ و شور

#6

شما را چه کرد آن سوار دلیر

✦

که یال یلان داشت و آهنگ شیر

#7

بدو گفت هومان که فرمان شاه

✦

چنان بد کز ایدر نجنبد سپاه

#8

همه کار ماسخت ناساز بود

✦

به آورد گشتن چه آغاز بود

#9

بیامد یکی مرد پرخاشجوی

✦

برین لشکر گشن بنهاد روی

#10

تو گفتی ز مستی کنون خاستست

✦

وگر جنگ بایک تن آراستست

#11

چنین گفت سهراب کاو زین سپاه

✦

نکرد از دلیران کسی را تباه

#12

از ایرانیان من بسی کشته‌ام

✦

زمین را به خون و گل آغشته‌ام

#13

کنون خوان همی باید آراستن

✦

بباید به می غم ز دل کاستن

#14

وزان روی رستم سپه را بدید

✦

سخن راند با گیو و گفت و شنید

#15

که امروز سهراب رزم آزمای

✦

چگونه به جنگ اندر آورد پای

#16

چنین گفت با رستم گرد گیو

✦

کزین گونه هرگز ندیدیم نیو

#17

بیامد دمان تا به قلب سپاه

✦

ز لشکر بر طوس شد کینه خواه

#18

که او بود بر زین و نیزه بدست

✦

چو گرگین فرود آمد او برنشست

#19

بیامد چو با نیزه او را بدید

✦

به کردار شیر ژیان بردمید

#20

عمودی خمیده بزد بر برش

✦

ز نیرو بیفتاد ترگ از سرش

#21

نتابید با او بتابید روی

✦

شدند از دلیران بسی جنگ جوی

#22

ز گردان کسی مایهٔ او نداشت

✦

جز از پیلتن پایهٔ او نداشت

#23

هم آیین پیشین نگه داشتیم

✦

سپاهی برو ساده بگماشتیم

#24

سواری نشد پیش او یکتنه

✦

همی تاخت از قلب تا میمنه

#25

غمی گشت رستم ز گفتار اوی

✦

بر شاه کاووس بنهاد روی

#26

چو کاووس کی پهلوان را بدید

✦

بر خویش نزدیک جایش گزید

#27

ز سهراب رستم زبان برگشاد

✦

ز بالا و برزش همی کرد یاد

#28

که کس در جهان کودک نارسید

✦

بدین شیرمردی و گردی ندید

#29

به بالا ستاره بساید همی

✦

تنش را زمین برگراید همی

#30

دو بازو و رانش ز ران هیون

✦

همانا که دارد ستبری فزون

#31

به گرز و به تیغ و به تیر و کمند

✦

ز هرگونه‌ای آزمودیم بند

#32

سرانجام گفتم که من پیش ازین

✦

بسی گرد را برگرفتم ز زین

#33

گرفتم دوال کمربند اوی

✦

بیفشاردم سخت پیوند اوی

#34

همی خواستم کش ز زین برکنم

✦

چو دیگر کسانش به خاک افگنم

#35

گر از باد جنبان شود کوه خار

✦

نجنبید بر زین بر آن نامدار

#36

چو فردا بیاید به دشت نبرد

✦

به کشتی همی بایدم چاره کرد

#37

بکوشم ندانم که پیروز کیست

✦

ببینیم تا رای یزدان به چیست

#38

کزویست پیروزی و فر و زور

✦

هم او آفرینندهٔ ماه و هور

#39

بدو گفت کاووس یزدان پاک

✦

دل بدسگالت کند چاک چاک

#40

من امشب به پیش جهان آفرین

✦

بمالم فراوان دو رخ بر زمین

#41

کزویست پیروزی و دستگاه

✦

به فرمان او تابد از چرخ ماه

#42

کند تازه این بار کام ترا

✦

برآرد به خورشید نام ترا

#43

بدو گفت رستم که با فر شاه

✦

برآید همه کامهٔ نیک خواه

#44

به لشکر گه خویش بنهاد روی

✦

پراندیشه جان و سرش کینه جوی

#45

زواره بیامد خلیده روان

✦

که چون بود امروز بر پهلوان

#46

ازو خوردنی خواست رستم نخست

✦

پس آنگه ز اندیشگان دل بشست

#47

چنین راند پیش برادر سخن

✦

که بیدار دل باش و تندی مکن

#48

به شبگیر چون من به آوردگاه

✦

روم پیش آن ترک آوردخواه

#49

بیاور سپاه و درفش مرا

✦

همان تخت و زرینه کفش مرا

#50

همی باش بر پیش پرده‌سرای

✦

چو خورشید تابان برآید ز جای

#51

گر ایدون که پیروز باشم به جنگ

✦

به آوردگه بر نسازم درنگ

#52

و گر خود دگرگونه گردد سخن

✦

تو زاری میاغاز و تندی مکن

#53

مباشید یک تن برین رزمگاه

✦

مسازید جستن سوی رزم راه

#54

یکایک سوی زابلستان شوید

✦

از ایدر به نزدیک دستان شوید

#55

تو خرسند گردان دل مادرم

✦

چنین کرد یزدان قضا بر سرم

#56

بگویش که تو دل به من در مبند

✦

که سودی ندارت بودن نژند

#57

کس اندر جهان جاودانه نماند

✦

ز گردون مرا خود بهانه نماند

#58

بسی شیر و دیو و پلنگ و نهنگ

✦

تبه شد به چنگم به هنگام جنگ

#59

بسی باره و دژ که کردیم پست

✦

نیاورد کس دست من زیر دست

#60

در مرگ را آن بکوبد که پای

✦

باسپ اندر آرد بجنبد ز جای

#61

اگر سال گشتی فزون ازهزار

✦

همین بود خواهد سرانجام کار

#62

چو خرسند گردد به دستان بگوی

✦

که از شاه گیتی مبرتاب روی

#63

اگر جنگ سازد تو سستی مکن

✦

چنان رو که او راند از بن سخن

#64

همه مرگ راییم پیر و جوان

✦

به گیتی نماند کسی جاودان

#65

ز شب نیمه‌ای گفت سهراب بود

✦

دگر نیمه آرامش و خواب بود

سهراب

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما