#1
خبر شد به نزدیک افراسیاب
✦
که افگند سهراب کشتی بر آب
“Tidings reached Afrasiab that Sohrab had launched his ship upon the waters.”
#2
هنوز از دهن بوی شیر آیدش
✦
همی رای شمشیر و تیر آیدش
“Though the smell of milk still lingered on his breath, his mind was intent upon sword and bow.”
#3
زمین را به خنجر بشوید همی
✦
کنون رزم کاووس جوید همی
“He aimed to cleanse the earth with his blade and sought to wage battle against Kavus.”
#4
سپاه انجمن شد برو بر بسی
✦
نیاید همی یادش از هر کسی
“A vast army assembled around him, yet he recked little of any mortal soul.”
#5
سخن زین درازی چه باید کشید
✦
هنر برتر از گوهر آمد پدید
“Why prolong the tale? True worth and talent revealed themselves above mere noble birth.”
#6
چو افراسیاب آن سخنها شنود
✦
خوش آمدش خندید و شادی نمود
“When Afrasiab heard those words, he was pleased, laughed heartily, and showed great joy.”
#7
ز لشکر گزید از دلاور سران
✦
کسی کاو گراید به گرز گران
“From his army he chose brave chieftains who could wield the heavy mace.”
#8
ده و دو هزار از دلیران گرد
✦
چو هومان و مر بارمان را سپرد
“He entrusted twelve thousand valiant warriors to commanders like Houman and Barman.”
#9
به گردان لشکر سپهدار گفت
✦
که این راز باید که ماند نهفت
“The monarch warned his warlords: 'This secret must remain closely guarded.'”
#10
چو روی اندر آرند هر دو بروی
✦
تهمتن بود بی‌گمان چاره‌جوی
“'When they face each other, the mighty Rostam will surely seek a way out.'”
#11
پدر را نباید که داند پسر
✦
که بندد دل و جان به مهر پدر
“'The son must not know his father, lest his heart and soul be bound in love to him.'”
#12
مگر کان دلاور گو سالخورد
✦
شود کشته بر دست این شیرمرد
“'Perchance that aged hero may be slain by the hand of this lion-hearted youth.'”
#13
ازان پس بسازید سهراب را
✦
ببندید یک شب برو خواب را
“'Thereafter, you shall deal with Sohrab, and rob him forever of his restful sleep.'”
#14
برفتند بیدار دو پهلوان
✦
به نزدیک سهراب روشن‌روان
“The two vigilant warlords set forth, riding to meet the radiant-souled Sohrab.”
#15
به پیش اندرون هدیهٔ شهریار
✦
ده اسپ و ده استر به زین و به بار
“Before them went gifts from the monarch: ten horses and ten mules with saddles and packs.”
#16
ز پیروزه تخت و ز بیجاده تاج
✦
سر تاج زر پایهٔ تخت عاج
“A throne of turquoise and a crown of rubies, topped with gold upon an ivory-footed throne.”
#17
یکی نامه با لابه و دلپسند
✦
نبشته به نزدیک آن ارجمند
“Along with a flattering letter pleasing to the heart, addressed to that noble youth,”
#18
که گر تخت ایران به چنگ آوری
✦
زمانه برآساید از داوری
“Saying: 'If you seize the throne of Iran, the world shall be relieved of strife.'”
#19
ازین مرز تا آن بسی راه نیست
✦
سمنگان و ایران و توران یکی‌ست
“'The distance between these realms is short; Samangan, Iran, and Touran are but one.'”
#20
فرستمت هرچند باید سپاه
✦
تو بر تخت بنشین و برنه کلاه
“'I shall send as many troops as you need; sit upon the throne and don the crown.'”
#21
به توران چو هومان و چون بارمان
✦
دلیر و سپهبد نبد بی‌گمان
“'In Touran, none are as brave and noble as Houman and Barman.'”
#22
فرستادم اینک به فرمان تو
✦
که باشند یک چند مهمان تو
“'I have sent them under your command to be your guests for a while.'”
#23
اگر جنگ جویی تو جنگ آورند
✦
جهان بر بداندیش تنگ آورند
“'If you seek war, they shall fight, and narrow the world for your foes.'”
#24
چنین نامه و خلعت شهریار
✦
ببردند با ساز چندان سوار
“They bore such a royal missive and robe of honor, escorted by numerous horsemen.”
#25
به سهراب آگاهی آمد ز راه
✦
ز هومان و از بارمان و سپاه
“Sohrab received word from the road of Houman, Barman, and the approaching army.”
#26
پذیره بشد با نیا همچو باد
✦
سپه دید چندان دلش گشت شاد
“He rode like the wind to greet them with his grandfather; seeing the vast host, his heart rejoiced.”
#27
چو هومان ورا دید با یال و کفت
✦
فروماند هومان ازو در شگفت
“When Houman saw his broad chest and stature, he was lost in utter wonder.”
#28
بدو داد پس نامهٔ شهریار
✦
ابا هدیه و اسپ و استر به بار
“He delivered the monarch's letter, together with gifts, horses, and laden mules.”
#29
جهانجوی چون نامهٔ شاه خواند
✦
ازان جایگه تیز لشکر براند
“Having read the king's letter, the ambitious youth hastily marched his army forward.”
#30
کسی را نبد پای با او بجنگ
✦
اگر شیر پیش آمدی گر پلنگ
“None could stand before his wrath, were it a lion or a leopard that barred his way.”
#31
دژی بود کش خواندندی سپید
✦
بران دژ بد ایرانیان را امید
“There stood a stronghold named the White Fortress, upon which the Iranians placed their hopes.”
#32
نگهبان دژ رزم دیده هجیر
✦
که با زور و دل بود و با دار و گیر
“Its warden was battle-tested Hajir, possessed of strength, courage, and martial skill.”
#33
هنوز آن زمان گستهم خرد بود
✦
به خردی گراینده و گرد بود
“At that time, Gostaham was still young, small of stature yet brave and warrior-like.”
#34
یکی خواهرش بود گرد و سوار
✦
بداندیش و گردنکش و نامدار
“He had a sister, brave and a skilled knight, proud, hostile to foes, and renowned.”
#35
چو سهراب نزدیکی دژ رسید
✦
هجیر دلاور سپه را بدید
“As Sohrab approached the fortress, valiant Hajir caught sight of the invading army.”
#36
نشست از بر بادپای چو گرد
✦
ز دژ رفت پویان به دشت نبرد
“He mounted his swift courser like dust and galloped from the fort into the battle plain.”
#37
چو سهراب جنگ‌آور او را بدید
✦
برآشفت و شمشیر کین برکشید
“When warlike Sohrab saw him, he grew enraged and drew his sword of vengeance.”
#38
ز لشکر برون تاخت برسان شیر
✦
به پیش هجیر اندر آمد دلیر
“Like a lion he charged out from the host and boldly stepped before Hajir.”
#39
چنین گفت با رزم‌دیده هجیر
✦
که تنها به جنگ آمدی خیره خیر
“He spoke thus to battle-hardened Hajir: 'Why come you alone to war so rashly?'”
#40
چه مردی و نام و نژاد تو چیست
✦
که زاینده را بر تو باید گریست
“'What man are you, and what is your name and race, that your mother must weep for you?'”
#41
هجیرش چنین داد پاسخ که بس
✦
به ترکی نباید مرا یار کس
“Hajir replied to him: 'Cease! Against a Turk I need no companion.'”
#42
هجیر دلیر و سپهبد منم
✦
سرت را هم اکنون ز تن برکنم
“'I am Hajir, the brave commander; right now I shall sever your head from your body.'”
#43
فرستم به نزدیک شاه جهان
✦
تنت را کنم زیر گل در نهان
“'I shall send it to the King of the World and hide your corpse beneath the clay.'”
#44
بخندید سهراب کاین گفت‌وگوی
✦
به گوش آمدش تیز بنهاد روی
“Sohrab laughed at hearing these words, and charged forward swiftly.”
#45
چنان نیزه بر نیزه برساختند
✦
که از یکدگر بازنشناختند
“They clashed lance against lance so fiercely that neither could be distinguished from the other.”
#46
یکی نیزه زد بر میانش هجیر
✦
نیامد سنان اندرو جایگیر
“Hajir aimed a spear right at Sohrab's waist, yet the blade failed to pierce his mail.”
#47
سنان باز پس کرد سهراب شیر
✦
بن نیزه زد بر میان دلیر
“Sohrab, fierce as a lion, turned the spear-point aside and struck the brave warrior's waist with the shaft's butt.”
#48
ز زین برگرفتش به کردار باد
✦
نیامد همی زو بدلش ایچ یاد
“Swift as the wind he plucked him from his saddle, holding him in no regard at all.”
#49
ز اسپ اندر آمد نشست از برش
✦
همی خواست از تن بریدن سرش
“Leaping from his horse, he knelt upon his chest, preparing to sever his head from his body.”
#50
بپیچید و برگشت بر دست راست
✦
غمی شد ز سهراب و زنهار خواست
“Hajir writhed and turned onto his right side; dismayed by Sohrab's might, he begged for his life.”
#51
رها کرد ازو چنگ و زنهار داد
✦
چو خشنود شد پند بسیار داد
“Sohrab loosened his grip and granted him mercy; once appeased, he offered him much counsel.”
#52
ببستش ببند آنگهی رزمجوی
✦
به نزدیک هومان فرستاد اوی
“Then the warrior bound him in fetters and sent him away to Houman.”
#53
به دژ در چو آگه شدند از هجیر
✦
که او را گرفتند و بردند اسیر
“When word reached the White Fortress regarding Hajir—that he had been captured and borne off captive—”
#54
خروش آمد و نالهٔ مرد و زن
✦
که کم شد هجیر اندر آن انجمن
“Wailing and lamentation broke out among both men and women, for Hajir was lost to their company.”