بخش ۲۹ - نامهٔ پنهانی بهرام به مهتران، خیانت فرستاده و پاسخ فریبندهٔ خسرو
#1
چوآمد به بهرام زین آگهی
✦
که تازه شد آن فر شاهنشهی
#2
همانگه ز لشکر یکی نامجوی
✦
نگه کرد با دانش و آب روی
#3
کجا نام او بود داناپناه
✦
که بهرام را او بدی نیک خواه
#4
دبیر سرافراز را پیش خواند
✦
سخنهای بایسته چندی براند
#5
بفرمود تا نامه‌های بزرگ
✦
نویسد بران مهتران سترگ
#6
بگستهم و گردوی و بندوی گرد
✦
که از مهتران نام گردی ببرد
#7
چو شاپور و چون اندیان سوار
✦
هرآنکس که بود از یلان نامدار
#8
سرنامه گفت از جهان آفرین
✦
همی‌خواهم اندر نهان آفرین
#9
چوبیدار گردید یکسر ز خواب
✦
نگیرید بر بد ازین سان شتاب
#10
که تا درجهان تخم ساسانیان
✦
پدید آمد اندر کنار و میان
#11
ازیشان نرفتست جز بتری
✦
بگرد جهان گشتن و داوری
#12
نخست از سر بابکان اردشیر
✦
که اندر جهان تازه شد داروگیر
#13
زمانه ز شمشیر او تیره گشت
✦
سر نامداران همه خیره گشت
#14
نخستین سخن گویم از اردوان
✦
ازان نامداران روشن روان
#15
شنیدی که بر نامور سوفزای
✦
چه آمد ز پیروز ناپاک رای
#16
رها کردن ازبند پای قباد
✦
وزان مهتران دادن او را بباد
#17
قباد بد اندیش نیرو گرفت
✦
هنرها بشست از دل آهو گرفت
#18
چنان نامور نیک دل را بکشت
✦
برو شد دل نامداران درشت
#19
کسی کو نشاید به پیوند خویش
✦
هوا بر گزیند ز فرزند خویش
#20
به بیگانگان هم نشاید بنیز
✦
نجوید کسی عاج از چوب شیز
#21
بساسانیان تا ندارید امید
✦
مجویید یاقوت از سرخ بید
#22
چواین نامه آرند نزد شما
✦
که فرخنده باد اورمزد شما
#23
به نزدیک من جایتان روشنست
✦
برو آستی هم ز پیراهنست
#24
بیک جای مان بود آرام و خواب
✦
اگر تیره بد گر بلند آفتاب
#25
چو آیید یکسر به نزدیک من
✦
شود روشن این جان تاریک من
#26
نیندیشم از روم وز شاهشان
✦
بپای اندر آرم سر و گاهشان
#27
نهادند برنامه‌ها مهر اوی
✦
بیامد فرستاده راه جوی
#28
بکردار بازارگانان برفت
✦
بدرگاه خسرو خرامید تفت
#29
یکی کاروانی ز هرگونه چیز
✦
ابا نامه‌ها هدیه‌ها داشت نیز
#30
بدید آن بزرگی و چندان سپاه
✦
که گفتی مگر بر زمین نیست راه
#31
به دل گفت با این چنین شهریار
✦
نخواهد ز بهرام یل زینهار
#32
یکی مرد بی‌دشمنم پارسی
✦
همان بار دارم شتروار سی
#33
چراخویشتن کرد باید هلاک
✦
بلندی پدیدار گشت ازمغاک
#34
شوم نامه نزدیک خسروبرم
✦
به نزدیک او هدیهٔ نوبرم
#35
باندیشه آمد به نزدیک شاه
✦
ابا هدیه و نامه ونیک خواه
#36
درم برد و با نامه‌ها هدیه برد
✦
سخنهاش برشاه گیتی شمرد
#37
جهاندار چون نامه‌ها را بخواند
✦
مر او را بکرسی زرین نشاند
#38
بدو گفت کای مرد بسیاردان
✦
تو بهرام را نزد من خوار دان
#39
کنون ز آنچ کردی رسیدی بکام
✦
فزون‌تر مجو اندرین کار نام
#40
بفرمود تا نزد او شد دبیر
✦
مران پاسخ نامه را ناگزیر
#41
نوشت اندران نامه‌های دراز
✦
که ای مهتر گرد گردن فراز
#42
همه نامه‌های تو برخواندیم
✦
فرستاده را پیش بنشاندیم
#43
به گفتار بیکار با خسرویم
✦
به دل با تو همچون بهار نویم
#44
چولشکر بیاری بدین مرز وبوم
✦
که اندیشد از گرز مردان روم
#45
همه پاک شمشیرها برکشیم
✦
به جنگ اندورن رومیان را کشیم
#46
چو خسرو ببیند سپاه تو را
✦
همان مردی و پایگاه تو را
#47
دلش زود بیکار ولرزان شود
✦
زپیشت چو روبه گریزان شود
#48
بدان نامه‌ها مهر بنهاد شاه
✦
ببرد ان پسندیدهٔ نیک خواه
#49
بدو گفت شاه ای خردمند مرد
✦
برش گنج یابی ازین کارکرد
#50
مرو را گهر داد و دینار داد
✦
گرانمایه یاقوت بسیار داد
#51
بدو گفت کاین نزد چوبینه بر
✦
شنیده سخنها برو بر شمر
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.