بخش ۲۵ - طلسم دختر سوگوار قیصر، پند بی‌ثمر پهلوانان و شناختن فریب به دست خراد برزین
#1
چو خورشید گردنده بی‌رنگ شد
✦
ستاره به برج شباهنگ شد
#2
بفرمود قیصر به نیرنگ ساز
✦
که پیش آرد اندیشه‌های دراز
#3
بسازید جای شگفتی طلسم
✦
که کس بازنشناسد او را به جسم
#4
نشسته زنی خوب برتخت ناز
✦
پراز شرم با جامه‌های طراز
#5
ازین روی و زان رو پرستندگان
✦
پس پشت و پیش اندرش بندگان
#6
نشسته بران تخت بی گفت وگوی
✦
بگریان زنی ماند آن خوب روی
#7
زمان تا زمان دست برآختی
✦
سرشکی ز مژگان بینداختی
#8
هرآنکس که دیدی مر او را ز دور
✦
زنی یافتی شیفته پر ز نور
#9
که بگریستی بر مسیحا بزار
✦
دو رخ زرد و مژگان چو ابر بهار
#10
طلسم بزرگان چو آمد بجای
✦
بر قیصر آمد یکی رهنمای
#11
ز دانا چو بشنید قیصر برفت
✦
به پیش طلسم آمد آنگاه تفت
#12
ازان جادویی در شگفتی بماند
✦
فرستاد و گستهم را پیش خواند
#13
بگستهم گفت ای گو نامدار
✦
یکی دختری داشتم چون نگار
#14
ببالید و آمدش هنگام شوی
✦
یکی خویش بُد مر ورا نامجوی
#15
به راه مسیحا بدو دادمش
✦
ز بی‌دانشی روی بگشادمش
#16
فرستادم او رابخان جوان
✦
سوی آسمان شد روان جوان
#17
کنون او نشستست با سوک و درد
✦
شده روز روشن برو لاژورد
#18
نه پندم پذیرد نه گوید سخن
✦
جهان نو از رنج او شد کهن
#19
یکی رنج بردار و او راببین
✦
سخنهای دانندگان برگزین
#20
جوانی و از گوهر پهلوان
✦
مگر با تو او برگشاید زبان
#21
بدو گفت گستهم کایدون کنم
✦
مگر از دلش رنج بیرون کنم
#22
بنزد طلسم آمد آن نامدار
✦
گشاده دل و بر سخن کامگار
#23
چوآمد به نزدیک تختش فراز
✦
طلسم از بر تخت بردش نماز
#24
گرانمایه گستهم بنشست خوار
✦
سخن گفت با دختر سوکوار
#25
دلاور نخست اندر آمد بپند
✦
سخنها که او را بدی سودمند
#26
بدو گفت کای دخت قیصر نژاد
✦
خردمند نخروشد از کار داد
#27
رهانیست از مرگ پران عقاب
✦
چه در بیشه شیر و چه ماهی در آب
#28
همه باد بد گفتن پهلوان
✦
که زن بی‌زبان بود و تن بی‌روان
#29
به انگشت خود هر زمانی سرشک
✦
بینداختی پیش گویا پزشک
#30
چوگستهم ازو در شگفتی بماند
✦
فرستاد قیصر کس او را بخواند
#31
چه دیدی بدوگفت از دخترم
✦
کزو تیره گردد همی افسرم
#32
بدو گفت بسیار دادمش پند
✦
نبد پند من پیش او کاربند
#33
دگر روز قیصر به بالوی گفت
✦
که امروز با اندیان باش جفت
#34
همان نیز شاپور مهتر نژاد
✦
کند جان ما رابدین دخت شاد
#35
شوی پیش این دختر سوکوار
✦
سخن گویی ازنامور شهریار
#36
مگر پاسخی یابی از دخترم
✦
کزو آتش آید همی برسرم
#37
مگر بشنود پند و اندرزتان
✦
بداند سرماهی وارزتان
#38
برآنم که امروز پاسخ دهد
✦
چوپاسخ به آواز فرخ دهد
#39
شود رسته زین انده سوکوار
✦
که خوناب بارد همی برکنار
#40
برفت آن گرامی سه آزادمرد
✦
سخن گوی وهریک بننگ نبرد
#41
ازیشان کسی روی پاسخ ندید
✦
زن بی‌زبان خامشی برگزید
#42
ازان چاره نزدیک قیصر شدند
✦
ببیچارگی نزد داور شدند
#43
که هرچند گفتیم ودادیم پند
✦
نبد پند ما مر ورا سودمند
#44
چنین گفت قیصر که بد روزگار
✦
که ما سوکواریم زین سوکوار
#45
ازان نامداران چو چاره نیافت
✦
سوی رای خراد بر زین شتافت
#46
بدو گفت کای نامدار دبیر
✦
گزین سر تخمهٔ اردشیر
#47
یکی سوی این دختر اندر شوی
✦
مگر یک ره آواز او بشنوی
#48
فرستاد با او یکی استوار
✦
ز ایوان به نزدیک آن سوکوار
#49
چوخراد بر زین بیامد برش
✦
نگه کرد روی و سر و افسرش
#50
همی‌بود پیشش زمانی دراز
✦
طلسم فریبنده بردش نماز
#51
بسی گفت و زن هیچ پاسخ نداد
✦
پراندیشه شد مرد مهتر نژاد
#52
سراپای زن راهمی‌بنگرید
✦
پرستندگان را بر او بدید
#53
همی‌گفت گر زن زغم بیهش است
✦
پرستنده باری چرا خامش است
#54
اگر خود سرشکست در چشم اوی
✦
سزیدی اگر کم شدی خشم اوی
#55
به پیش برش بر چکاند همی
✦
چپ وراست جنبش نداند همی
#56
سرشکش که انداخت یک جای رفت
✦
نه جنبان شدش دست ونه پای رفت
#57
اگرخود درین کالبد جان بدی
✦
جز از دست جاییش جنبان بدی
#58
سرشکش سوی دیگر انداختی
✦
وگر دست جای دگر آختی
#59
نبینم همی جنبش جان و جسم
✦
نباشد جز از فیلسوفی طلسم
#60
بر قیصر آمد بخندید وگفت
✦
که این ماه رخ را خرد نیست جفت
#61
طلسمست کاین رومیان ساختند
✦
که بالوی و گستهم نشناختند
#62
بایرانیان بربخندی همی
✦
وگر چشم ما را ببندی همی
#63
چواین بشنود شاه خندان شود
✦
گشاده رخ و سیم دندان شود
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.