✦

دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی خسرو پرویز

❖

69 بیت در این گفتار

برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید

دوگانه شعر و نثر روایت منثور داستان (Prose Retelling) ابیات اصیل شاهنامه (Distichs)

بخش ۱۹ - فرستادگان خسرو پرویز در بارگاه قیصر: نامهٔ دادخواهی و پیمان یاری

چوآمد بران شارستان شهریار

✦

سوار آمد از قیصر نامدار

که چیزی کزین مرز باید بخواه

✦

مدار آرزو را ز شاهان نگاه

که هرچند این پادشاهی مراست

✦

تو را با تن خویش داریم راست

بران شارستان ایمن و شاد باش

✦

ز هر بد که اندیشی آزاد باش

همه روم یکسر تو را کهترند

✦

اگر چند گردنکش و مهترند

تو را تا نسازم سلیح و سپاه

✦

نجویم خور و خواب و آرام گاه

چو بشنید خسرو بدان شاد گشت

✦

روانش از اندیشه آزاد گشت

بفرمود گستهم و بالوی را

✦

همان اندیان جهانجوی را

بخراد برزین وشاپور شیر

✦

چنین گفت پس شهریار دلیر

#10

که اسپان چو روشن شود زین کنید

✦

ببالای آن زین زرین کنید

#11

بپوشید زربفت چینی قبای

✦

همه یک دلانید و پاکیزه رای

#12

ازین شارستان سوی قیصر شوید

✦

بگویید و گفتار او بشنوید

#13

خردمند باشید وروشن روان

✦

نیوشنده و چرب و شیرین زبان

#14

گر ایدون که قیصر به میدان شود

✦

کمان خواهد ار نی به چوگان شود

#15

بکوشید با مرد خسروپرست

✦

بدان تا شما را نیاید شکست

#16

سواری بداند کز ایران برند

✦

دلیری و نیرو ز شیران برند

#17

بخراد برزین بفرمود شاه

✦

که چینی حریرآر و مشک سیاه

#18

به قیصر یکی نامه باید نوشت

✦

چو خورشید تابان بخرم بهشت

#19

سخنهای کوتاه و معنی بسی

✦

که آن یاد گیرد دل هر کسی

#20

که نزدیک او فیلسوفان بوند

✦

بدان کوش تا یاوه‌ای نشنوند

#21

چونامه بخواند زبان برگشای

✦

به گفتار با تو ندارند پای

#22

ببالوی گفت آنچ قیصر ز من

✦

گشاید زبان بر سرانجمن

#23

ز فرمان و سوگند و پیمان و عهد

✦

تو اندر سخن یاد کن همچو شهد

#24

بدان انجمن تو زبان منی

✦

بهر نیک و بد ترجمان منی

#25

به چیزی که برما نیاید شکست

✦

بکوشید و با آن بسایید دست

#26

تو پیمان گفتار من در پذیر

✦

سخن هرچ گفتم همه یادگیر

#27

شنیدند آواز فرخ جوان

✦

جهاندیده گردان روشن روان

#28

همه خواندند آفرین سر به سر

✦

که جز تو مبادا کسی تاجور

#29

به نزدیک قیصر نهادند روی

✦

بزرگان روشن دل و راست گوی

#30

چو بشنید قیصر کز ایران مهان

✦

فرستادهٔ شهریار جهان

#31

رسیدند نزدیک ایوان ز راه

✦

پذیره فرستاد چندی سپاه

#32

بیاراست کاخی به دیبای روم

✦

همه پیکرش گوهر و زر بوم

#33

نشست از بر نامور تخت عاج

✦

به سر برنهاد آن دل افروز تاج

#34

بفرمود تا پرده برداشتند

✦

ز دهلیزشان تیز بگذاشتند

#35

گرانمایه گستهم بد پیشرو

✦

پس او چوبالوی و شاپور گو

#36

چو خراد برزین و گرد اندیان

✦

همه تاج بر سر کمر برمیان

#37

رسیدند نزدیک قیصر فراز

✦

چو دیدند بردند پیشش نماز

#38

همه یک زبان آفرین خواندند

✦

بران تخت زر گوهر افشاندند

#39

نخستین بپرسید قیصر ز شاه

✦

از ایران وز لشکر و رنج راه

#40

چو بشنید خراد برزین برفت

✦

برتخت با نامهٔ شاه تفت

#41

بفرمان آن نامور شهریار

✦

نهادند کرسی زرین چهار

#42

نشست این سه پرمایهٔ نیک رای

✦

همی‌بود خراد برزین بپای

#43

بفرمود قیصر که بر زیرگاه

✦

نشیند کسی کو بپیمود راه

#44

چنین گفت خراد برزین که شاه

✦

مرا در بزرگی ندادست راه

#45

که در پیش قیصر بیارم نشست

✦

چنین نامهٔ شاه ایران بدست

#46

مگر بندگی را پسند آیمت

✦

به پیغام او سودمند آیمت

#47

بدو گفت قیصر که بگشای راز

✦

چه گفت آن خردمند گردن فراز

#48

نخست آفرین بر جهاندار کرد

✦

جهان را بدان آفرین خوارکرد

#49

که اویست برتر زهر برتری

✦

توانا و داننده از هر دری

#50

بفرمان او گردد این آسمان

✦

کجا برترست از مکان و زمان

#51

سپهر و ستاره همه کرده‌اند

✦

بدین چرخ گردان برآورده‌اند

#52

چو از خاک مر جانور بنده کرد

✦

نخستین کیومرث را زنده کرد

#53

چنان تا بشاه آفریدون رسید

✦

کزان سرفرازان و را برگزید

#54

پدید آمد آن تخمهٔ اندرجهان

✦

ببود آشکار آنچ بودی نهان

#55

همی‌رو چنین تا سر کی قباد

✦

که تاج بزرگی به سر برنهاد

#56

نیامد بدین دوده هرگز بدی

✦

نگه داشتندی ره ایزدی

#57

کنون بنده‌ای ناسزاوار وگست

✦

بیامد بتخت کیان برنشست

#58

همی‌داد خواهم ز بیدادگر

✦

نه افسر نه تخت و کلاه و کمر

#59

هرآنکس که او برنشیند بتخت

✦

خرد باید و نامداری و بخت

#60

شناسد که این تخت و این فرهی

✦

کرا بود و دیهیم شاهنشهی

#61

مرا اندرین کار یاری کنید

✦

برین بی‌وفا کامگاری کنید

#62

که پوینده گشتیم گرد جهان

✦

بشرم آمدیم از کهان ومهان

#63

چوقیصر بران سان سخنها شنید

✦

برخساره شد چون گل شنبلید

#64

گل شنبلیدش پر از ژاله شد

✦

زبان و روانش پر ازناله شد

#65

چوآن نامه برخواند بفزود درد

✦

شد آن تخت برچشم او لاژورد

#66

بخراد برزین جهاندار گفت

✦

که این نیست برمرد دانا نهفت

#67

مرا خسرو از خویش و پیوند بیش

✦

ز جان سخن گوی دارمش پیش

#68

سلیح است و هم گنج و هم لشکرست

✦

شما را ببین تا چه اندر خورست

#69

اگر دیده خواهی ندارم دریغ

✦

که دیده به از گنج دینار و تیغ

پادشاهی خسرو پرویز

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما