چون هفته‌ای دگر برآمد و دلِ شهریار ایران، کسری نوشین‌روان، رغبت شنیدن حکمت نمود، دانایان و موبدان فرزانه را به درگاه فرواخواند. سخنوران و جهاندیدگان کهنسال همراه با بوزرجمهرِ جوان و روشن‌روان بر آستان تخت بلند کیانی گرد آمدند. فرزانگان رخ به سوی بوزرجمهر کردند؛ چرا که فروغ دانش او چهرِ شاهنشاه را از شادی برمی‌افروخت.
نخستین فرزانه از راز قضا و قدر پرسید و اینکه سرانجام کوششِ آدمی در برابر بخششِ آسمان چگونه است. بوزرجمهر پاسخ داد که بسیار مرد خردمند و کوشا که روزگارش به تنگنا می‌گذرد و بس بی‌هنرِ آسوده‌خواب که اخترِ فیروز بر سرش گل می‌افشاند؛ چرا که بخششِ گردون بر پایه دادگریِ کردگار آراسته شده و هیچ کوششی بر مقدرات پیشی نگیرد. سپس درباره برترین فزونی‌ها گفت: دانایی که دانشش به نیکی به بار نشیند. و از بهترین خوی‌ها سخن راند: بردباری، کرم، فروتنی و پاداش نخواستن بر بخشش.
آنگاه پرسیدند خردمند را در هنگامه ننگ و نبرد چه هنری سزاوارتر است؟ گفت: دیدن عیب‌های خویش و بازآمدن از زشتی. و برای آسایش تن و جان، راستی در دادوستد، بخشایش در هنگام قدرت، و پرهیز از شتاب‌زدگی را کلید رستگاری دانست. او ویژگی‌های پادشاهِ شایسته را دادگری، دلیری، بخشندگی و مشورت با دانایان شمرده و از چهار خوی ناپسند در شهریاران — بیم از دشمن، تنگیِ دست در بخشش، بی‌توجهی به رای عاقلان و شتاب‌زدگی بی آرام — برحذر داشت.
بوزرجمهر راه جاودان ساختن نام نیک را در دوری از گناه، خواستنِ نیکی برای همگان و توکل بر یزدان پاک دانست. او تربیت فرزند به دانش و فرهنگ را برترین یادگار پس از مرگ خواند و مال و ثروت را تنها هنگامی ارزشمند دانست که در راه داد و دهش به کار آید، نه آنکه در خزانه‌ها تباه گردد. در پایان، توانگر واقعی را آن کس دانست که به بخشش ایزدی خرسند باشد و درویش‌ترین خلق را اسیری در چنگال هیولای آز خواند. نامداران حاضر از گفتار درخشان او شگفت‌زده گشتند و هم‌زبان بر او آفرین خواندند.