🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی بهرام گور

❖
19 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۴۳ - نوشتن عهدنامهٔ شنگل، سپردن سپینود و هند به بهرام‌شاه و بازگشت او با هدایا
چون شنگل از میدان بازآمد، شتابان و همچون تیری که از کمان رها شود، به نزد فرزند خردمند خویش، سپینود، شتافت. او کاتب را فراخواند و قلم و قرطاس طلب کرد؛ مرکبی سیاه و آغشته به مشک ناب آوردند تا پیمانی جاویدان بر پرند به نگارش درآورد. شنگل منشور خویش را با آفرین بر پروردگار جهان‌آفرین آغاز کرد—خدایی که پلیدی و افسردگی را از گیتی زدود، پاکی و راستی را گسترانید و کژی و کاستی را نصیب دیوان و پلیدان ساخت.

در آن پیمان‌نامه نگاشت که دختر گران‌قدرش سپینود را به همسری شهریار بی‌همتا، بهرام‌شاه، درآورده و او را به این آستان بلندپایه سپرده است. سپس دعا نمود که شهنشاه ایران تا ابد زنده و پاینده بماند و همهٔ بزرگان گیتی در برابر فرمان او سر فرود آورند. شنگل مقرر داشت که چون روزگارش به پایان رسد و از این سرای سپنجی رخت بربندد، فرمانروایی بر کشور هند و شهر قنوج، و نیز تاج و تخت، سپاه و گنجینه‌های بیکرانش همگی از آن بهرام‌شاه خواهد بود. او بزرگان هند را فرمان داد تا پس از مرگش از دستورهای بهرام‌شاه سرپیچی نکنند و پیکرش را بنا بر آیین هندوان بر آذرگاه سوزان سپارند. آن‌گاه این منشورِ مرزهای هندوستان را که به خط هندی بر دیبای پرند نگاشته شده بود، به دست سپینود داد.

شنگل دو ماه تمام در دربار ایران مهمانی یافت و از خوان کرم و شکوه بهرام‌شاه بهره‌مند گردید. سپس فرستاده‌ای نزد شهریار فرستاد و رخصت طلبید تا همراه با نامداران خویش به دیار هندوستان بازگردد. بهرام‌شاه با خواست او همداستان شد و به موبد فرزانه دستور داد تا از نفیس‌ترین گنجینه‌های ایران‌زمین—از دینارهای زرین، گوهرهای شاهوار، تیغ‌های هندی، کلاه‌خودها و کمربندهای جواهرنشان، و جامه ‌ها و دیباهای نابسود که حد و شماری نداشت—آماده سازد. شاهنشاه ایران به همراهان شنگل نیز هدایایی گران‌قدر بخشید و اسبانشان را به دیبای چین بیاراست.

بهرام‌شاه میهمانان خویش را با شادمانی و خشنودی بدرقه کرد و خود نیز سه منزل در مسیر هندوستان با شنگل همراهی نمود. او حتی به این بخشش‌های بیکران بسنده نکرد و دستور داد تا تمام زاد و توشه و آذوقهٔ سپاه شنگل تا فراز مرزهای هندوستان از سوی دربار ایران تأمین گردد.
#1
بیامد ز میدان چو تیر از کمان
✦
بر دختر خویش رفت آن زمان
#2
قلم خواست از ترک و قرطاس خواست
✦
ز مشک سیه سوده انقاس خواست
#3
سر عهد کرد آفرین از نخست
✦
بران کو جهان از نژندی بشست
#4
بگسترد هم پاکی و راستی
✦
سوی دیو شد کژی و کاستی
#5
سپینود را جفت بهرامشاه
✦
سپردم بدین نامور پیشگاه
#6
شهنشاه تا جاودان زنده باد
✦
بزرگان همه پیش او بنده باد
#7
چو من بگذرم زین سپنجی سرای
✦
به قنوج بهرامشاهست رای
#8
ز فرمان این تاجور مگذرید
✦
تن مرده را سوی آتش برید
#9
سپارید گنجم به بهرامشاه
✦
همان کشور و تاج و گاه و سپاه
#10
سپینود را داد منشور هند
✦
نوشته خطی هندوی بر پرند
#11
به ایران همی بود شنگل دو ماه
✦
فرستاد پس مهتری نزد شاه
#12
به دستوری بازگشتن به جای
✦
خود و نامداران فرخنده‌رای
#13
بدان شد شهنشاه همداستان
✦
که او بازگردد به هندوستان
#14
ز چیزی که باشد به ایران زمین
✦
بفرمود تا کرد موبد گزین
#15
ز دینار و ز گوهر شاهوار
✦
ز تیغ و ز خود و کمر بی‌شمار
#16
ز دیبا و از جامهٔ نابسود
✦
که آن را شمار و کرانه نبود
#17
به اندازه یارانش را هم چنین
✦
بیاراست اسپان به دیبای چین
#18
گسی کردشان شاد و خشنود شاه
✦
سه منزل همی راند با او به راه
#19
نبد هم بدین هدیه همداستان
✦
علف داد تا مرز هندوستان

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: