🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی بهرام گور

❖
27 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۷ - مستی کبروی در بزم بهرام، کندن چشمانش به دست زاغ و حرام‌کردن می
چون بامدادان خورشید زرین‌بال بر چهره آسمان برآمد، بهرام گور بر تخت شاهی نشست و بادهٔ گلگون خواست. بزرگان و پهلوانان سپاه شادمان و رامش‌جوی بر گرد او انجمن ساختند. در این میان، مردی نامدار و سالارِ ده‌ها به نام کبروی به بارگاه آمد؛ شتربارهایی گران از انار، سیب، به و دسته‌گل‌های شاهوار به پیشکش آورده بود. جهاندار بهرام او را نوازش نمود و در میان یلان جایگاهی والا بخشید. کبروی، شادمان از بخت خویش و شکوه بزم کیانی، جامی دو منی از می بلورین بگرفت و به یاد شهریار یک‌باره نوشید. آن‌گاه غریوِ مستانه برآورد که هفت جامِ پنج‌منی دیگر خواهد نوشید بی‌آنکه هوش از سرش برود یا خروشی بی‌جا از وی سر زند. او جام‌ها را پیاپی تا ته سر کشید و بر می-پرستارانِ بزم پیشی گرفت.

چون دستوری یافت، سرمست از کاخ برون آمد و بر باره برنشست. میِ گرم در رگ‌هایش آتش برافروخت؛ پس اسپ در دشت بتاخت تا به دامنه کوهی رسید. در سایه‌سار کوه، باره را رها کرد و سنگین به خوابی گران رفت. در آن تنهایی، زاغی سیاه از فراز کوه فرود آمد و با منقارِ تیز خویش، دو چشم روشن کبرویِ خفته را از کاسه برکند. غلامان و کهترانش که به دنبالش تاخته بودند، پیکرِ بی‌نور و کورِ او را یافتند و زاری‌کنان به نزد شاه بازآمدند. خبر به بهرام رسید؛ چهرهٔ جهان‌دار از رنج و دریغ زرد گشت و دردمند شد. پس همان‌دم بانگ برآمد و جارساران در سراسر کشور جار زدند که از این پس، نوشیدن می بر خردسال و بزرگ، زیردست و نامور، در سراسر گیتی حرام است.
#1
چو بنشست می خواست از بامداد
✦
بزرگان لشکر برفتند شاد
#2
بیامد هم‌انگه یکی مرد مه
✦
ورا میوه آورد چندی ز ده
#3
شتربارها نار و سیب و بهی
✦
ز گل دسته‌ها کرده شاهنشهی
#4
جهاندار چون دید بنواختش
✦
میان یلان پایگه ساختش
#5
همین مه که با میوه و بوی بود
✦
ورا پهلوی نام کبروی بود
#6
به روی جهاندار جام نبید
✦
دو من را به یکبار اندر کشید
#7
چو شد مرد خرم ز دیدار شاه
✦
ازان نامداران و آن جشنگاه
#8
یکی جام دیگر پر از می بلور
✦
به دلش اندر افتاد زان جام شور
#9
ز پیش بزرگان بیازید دست
✦
بدان جام می تاخت و بر پای جست
#10
به یاد شهنشاه بگرفت جام
✦
منم گفت میخواره کبروی نام
#11
به روی شهنشاه جام نبید
✦
چو من درکشم یار خواهم گزید
#12
به جام اندرون بود می پنج من
✦
خورم هفت ازین بر سر انجمن
#13
پس انگه سوی ده روم من به هوش
✦
ز من نشنود کس به مستی خروش
#14
چنان هفت جام پر از می بخورد
✦
ازان می پرستان برآورد گرد
#15
به دستوری شاه بیرون گذشت
✦
که داند که می در تنش چون گذشت
#16
وزان جای خرم بیامد به دشت
✦
چو در سینهٔ مرد، می گرم گشت
#17
برانگیخت اسپ از میان گروه
✦
ز هامون همی تاخت تا پیش کوه
#18
فرود آمد از باره جایی نهفت
✦
یله کرد و در سایهٔ کوه خفت
#19
ز کوه اندرآمد کلاغ سیاه
✦
دو چشمش بکند اندران خوابگاه
#20
همی تاختند از پس‌اندر گروه
✦
ورا مرده دیدند بر پیش کوه
#21
دو چشمش ز سر کنده زاغ سیاه
✦
برش اسپ او ایستاده به راه
#22
برو کهترانش خروشان شدند
✦
وزان مجلس و جام جوشان شدند
#23
چو بهرام برخاست از خوابگاه
✦
بیامد بر او یکی نیک‌خواه
#24
که کبروی را چشم روشن کلاغ
✦
ز مستی بکندست در پیش راغ
#25
رخ شهریار جهان زرد شد
✦
ز تیمار کبروی پر درد شد
#26
هم‌انگه برآمد ز درگه خروش
✦
که ای نامداران با فر و هوش
#27
حرامست می در جهان سربسر
✦
اگر زیردستست گر نامور

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: