🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی بهرام گور

❖
42 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۳۷ - رای شنگل بر کشتن نهانی بهرام، پند فرزانه، پیوند با سپینود و بزم هند
چون شنگل، شهریار هند، دلاوری‌ها و نیروی بی‌مانند بهرام را به چشم دید، دلی پر درد و چهره‌ای زرد یافت. او در نهان بیم آن داشت که اگر این فرستادهٔ شگرف به ایران‌زمین بازگردد، نزد شاه ایران از سستی لشکر هند بگوید و خوار بودن سواران قنوج را آشکار سازد. پس در تیرگی شب، بزرگان و فرزانگان دربار خویش را گرد آورد تا رای بر کشتن پنهانی بهرام زند.

اما فرزانه‌ای گوهرشناس برپا خاست و شاه هند را از این کردار تیره و دور از دادگری برحذر داشت. او هشدار داد که کشتن فرستادهٔ شهریاران، ننگ و بدنامی جاودان به بار می‌آورد و خون پهلوانی که سرزمین هند را از شر اژدها و کرگ آزاردهنده رهانیده، دامن حکومت را خواهد گرفت؛ و اگر سپاه ایران به کین‌خواهی وی تاختن آورد، اثری از پادشاهی هند باقی نخواهد ماند.

شنگل چون سخن فرزانه را شنید، از رای خویش بازگشت. بامدادان، بهرام را به تنهایی به حضور خواند و پیشنهادی تازه پیش کشید: ماندن در هند، پذیرفتن شهریاری و فرماندهی سپاه، و پیوند با یکی از شاهدختان هند. بهرام در اندیشه فرو رفت؛ او نژاد کیانی و گوهر خویش را به یاد آورد، اما پذیرش این پیوند را چاره‌ای هوشمندانه دید تا جان خویش را از دام بدسگالان برهاند و راه بازگشت به خاک پاک ایران را هموار سازد.

پس بهرام پیشنهاد شنگل را پذیرفت. شاه هند ایوان را به دیبای چینی بیاراست و سه دختر زیباروی خویش را پیش آورد. بهرام از میان آنان، شاهدختی ماهرو و شرمگین به نام سپینود را که چون سروی سهی و شمعی بی‌دود می‌درخشانید، برگزید. شنگل با شادمانی سپینود و گنجینه‌ای بس گرانبها به او سپرد، یاران بهرام را با خلعت‌ها، درم، دینار، عود و کافور نواخت و نامداران قنوج را به بزمگاهی گوهرنگار فراخواند. یک هفته تمام بزم نوشانوش برپا بود و سپینود در کنار بهرام گور، چون می روشن در جام بلور می‌درخشید.
#1
همان شاه شنگل دلی پر ز درد
✦
همی داشت از کار او روی زرد
#2
شب آمد بیاورد فرزانه را
✦
همان مردم خویش و بیگانه را
#3
چنین گفت کاین مرد بهرامشاه
✦
بدین زور و این شاخ و این دستگاه
#4
نباشد همی ایدر از هیچ روی
✦
ز هرگونه آمیختم رنگ و بوی
#5
گر از نزد ما او به ایران شود
✦
به نزدیک شاه دلیران شود
#6
سپاه مرا سست خواند به کار
✦
به هندوستان نیست گوید سوار
#7
سرافراز گردد مگر دشمنم
✦
فرستاده را سر ز تن برکنم
#8
نهانش همی کرد خواهم تباه
✦
چه بینید این را چه دانید راه
#9
بدو گفت فرزانه کای شهریار
✦
دلت را بدین‌گونه رنجه مدار
#10
فرستادهٔ شهریاران کشی
✦
به غمری برد راه و بیدانشی
#11
کس اندیشه زین‌گونه هرگز نکرد
✦
به راه چنین رای هرگز مگرد
#12
بر مهتران زشت‌نامی بود
✦
سپهبد به مردم گرامی بود
#13
پس‌انگه بیاید از ایران سپاه
✦
یکی تاجداری چو بهرامشاه
#14
نماند ز ما کس بدینجا درست
✦
ز نیکی نباید ترا دست شست
#15
رهانیدهٔ ماست از اژدها
✦
نه کشتن بود رنج او را بها
#16
بدین بوم ما اژدها کشت و کرگ
✦
به تن زندگانی فزایش نه مرگ
#17
چو بشنید شنگل سخن تیره شد
✦
ز گفتار فرزانگان خیره شد
#18
ببود آن شب و بامداد پگاه
✦
فرستاد کس نزد بهرامشاه
#19
به تنها تن خویش بی‌انجمن
✦
نه دستور بد پیش و نه رای زن
#20
به بهرام گفت ای دلارای مرد
✦
توانگر شدی گرد بیشی مگرد
#21
بتو داد خواهم همی دخترم
✦
ز گفتار و کردار باشد برم
#22
چو این کرده باشم بر من بایست
✦
کز ایدر گذشتن ترا روی نیست
#23
ترا بر سپه کامگاری دهم
✦
به هندوستان شهریاری دهم
#24
فروماند بهرام و اندیشه کرد
✦
ز تخت و نژاد و ز ننگ و نبرد
#25
ابا خویشتن گفت کاین جنگ نیست
✦
ز پیوند شنگل مرا ننگ نیست
#26
و دیگر که جان بر سر آرم بدین
✦
ببینم مگر خاک ایران زمین
#27
که ایدر بدین‌سان بماندیم دیر
✦
برآویخت با دام روباه شیر
#28
چنین داد پاسخ که فرمان کنم
✦
ز گفتارت آرایش جان کنم
#29
تو از هر سه دختر یکی برگزین
✦
که چون بینمش خوانمش آفرین
#30
ز گفتار او شاد شد شاه هند
✦
بیاراست ایوان به چینی پرند
#31
سه دختر بیامد چو خرم بهار
✦
به آرایش و بوی و رنگ و نگار
#32
به بهرام گور آن زمان گفت رو
✦
بیارای دل را به دیدار نو
#33
بشد تیز بهرام و او را بدید
✦
ازان ماه‌رویان یکی برگزید
#34
چو خرم بهاری سپینود نام
✦
همه شرم و ناز و همه رای و کام
#35
بدو داد شنگل سپینود را
✦
چو سرو سهی شمع بی‌دود را
#36
یکی گنج پرمایه‌تر برگزید
✦
بدان ماه‌رخ داد شنگل کلید
#37
بیاورد یاران بهرام را
✦
سواران بازیب و با نام را
#38
درم داد ودینار و هرگونه چیز
✦
همان عنبر و عود و کافورنیز
#39
بیاراست ایوان گوهرنگار
✦
ز قنوج هرکس که بد نامدار
#40
خرامان بران بزمگاه آمدند
✦
به شادی همه نزد شاه آمدند
#41
ببودند یک هفته با می به دست
✦
همه شاد و خرم به جای نشست
#42
سپینود با شاه بهرام گور
✦
چو می بود روشن به جام بلور

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: