🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی بهرام گور

❖
54 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۴۲ - آمدن شنگل به ایران، دیدار با بهرام و دختر، و بزم و نخچیر دو شاه
چون آگاهی به شنگل، شهریار قنوج و هند، رسید که دختر آزاده‌خویش سپینود بر تخت بانویی ایران‌زمین کشیده شده و بهرام‌شاه او را همسر و محرم خویش ساخته است، آتش اشتیاق دیدار ایران و فرزند در جانش زبانه کشید. او فرستاده‌ای خردمند و شیوا سخن به درگاه شاهنشاه ایران فرستاد تا پیمانی نو و امان‌نامه‌ای شاهوار بخواهد؛ پیمانی که استواری آن یادگار ماندگار دودمانش باشد. بهرام گور با سرافرازی پیمانی چون خورشید تابان به خط پهلوی نگاشت و به فرستاده سپرد. چون خط شاه بر سپهدار قنوج خوانده شد، شنگل شادمان گردید و آماده سفر شد.

وی فرامانروایان و شاهان زیرفرمان خویش را فراخواند و هفت شهریار نامدار—از جمله شاه کابل، شاه هند، شاه سندل، شاه مندل و شاه جندل—با سپاهیان، پیلان ژنده، زنگ‌ها و چترهای طاووس‌گون هندی به همراهی او شتافتند. گنجینه‌ای از سیم و زر و هدیه‌های بی‌شمار بر پشت پیلان با دیباهای گرانبها آراسته شد، چنان‌که از چندین فرسنگ چشم‌ها را می‌خیره می‌ساخت.

چون خبر نزدیکی این کاروان شکوهمند به بهرام‌شاه رسید، بزرگان ایران‌زمین به استقبال شتافتند و خود شهریار تا نهروان به پیشواز آمد. دو پادشاه سرافراز و پرفرّ از اسب فرود آمدند، یکدیگر را در آغوش کشیدند و همگام با دو سپاه گران راهی کاخ شهریاری شدند. ایوان‌های شاهنشاهی به جامه‌های خسروانی و تخت‌های زرین آراسته گشت؛ در طول راه بساط خوان‌های آراسته و مرغ بریان برپا شد و رامشگران جام‌های کریستالین و پر از می را به گردش درآوردند. شنگل از آن‌همه شکوه، بوی خوش مشک و بخور، طبق‌های زرین و ساقیان تاجدار فروماند و گویی خویش را در بهشت برین یافت.

در میان بزم، شنگل به راز از بهرام خواست تا رخصت دیدار دخترش را یابد. خادمان شاه او را به سرایی چون نوپیرایه بهار بردند. چون شنگل فرزندش سپینود را بر تخت عاج با تاج و فرّ کیانی دید، اشک شوق بر رخسار افشاند و او را در بر گرفت و گفت: «اینک بهشتی راستین نصیب تو گشته و از کاخ بت‌آرای زشت رهایی یافته‌ای!» آن‌گاه گنجینه‌ها و هدیه‌های شاهوار خویش را نثار او کرد.

پس از آن دیدار پرمهر، شنگل به نزد بهرام بازآمد و روزها و شب‌ها در کنار یکدیگر به میگساری، نخچیر و شادمانی پرداختند؛ چنان‌که هیچ زمانی شنگل از شهریار دلاور ایران جدا نمی‌گشت.
#1
پس آگاه شد شنگل از کار شاه
✦
ز دختر که شد شاه را پیش‌گاه
#2
به دیدار ایران بدش آرزوی
✦
بر دختر شاه آزاده‌خوی
#3
فرستاد هندی فرستاده‌ای
✦
سخن‌گوی مردی و آزاده‌ای
#4
یکی عهد نو خواست از شهریار
✦
که دارد به خان اندرون یادگار
#5
به نوی جهاندار عهدی نوشت
✦
چو خورشید تابان به باغ بهشت
#6
یکی پهلوی نامه از خط شاه
✦
فرستاده آورد و بنمود راه
#7
فرستاده چون نزد شنگل رسید
✦
سپهدار قنوج خطش بدید
#8
ز هندوستان ساز رفتن گرفت
✦
ز خویشان چینی نهفتن گرفت
#9
بیامد به درگاه او هفت شاه
✦
که آیند با رای شنگل به راه
#10
یکی شاه کابل دگر هند شاه
✦
دگر شاه سندل بشد با سپاه
#11
دگر شاه مندل که بد نامدار
✦
همان نیز جندل که بد کامگار
#12
ابا ژنده پیلان و زنگ و درای
✦
یکی چتر هندی به سر بر به پای
#13
همه نامجوی و همه نامدار
✦
همه پاک با طوق و با گوشوار
#14
همه ویژه با گوهر و سیم و زر
✦
یکی چتر هندی ز طاوس نر
#15
به دیبا بیاراسته پشت پیل
✦
همی تافت آن لشکر از چند میل
#16
ابا هدیهٔ شاه و چندان نثار
✦
که دینار شد خوار بر شهریار
#17
همی راند منزل به منزل سپاه
✦
چو زان آگهی یافت بهرامشاه
#18
بزرگان ز هر شهر برخاستند
✦
پذیره شدن را بیاراستند
#19
بیامد شهنشاه تا نهروان
✦
خردمند و بیدار و روشن‌روان
#20
دو شاه گرانمایه و نیک‌ساز
✦
رسیدند پس یک به دیگر فراز
#21
به نزدیک اندر فرود آمدند
✦
که با پوزش و با درود آمدند
#22
گرفتند مر یکدگر را به بر
✦
دو شاه سرافراز با تاج و فر
#23
پیاده شده لشکر از هر دو روی
✦
جهانی سراسر پر از گفت‌وگوی
#24
دو شاه و دو لشکر رسیده بهم
✦
همی رفت هرگونه از بیش و کم
#25
به زین بر نشستند هر دو سوار
✦
همان پرهنر لشکر نامدار
#26
به ایوانها تخت زرین نهاد
✦
برو جامهٔ خسرو آیین نهاد
#27
به ره بر بره مرغ بریان نهاد
✦
به یک تیر پرتاب بر خوان نهاد
#28
می آورد و برخواند رامشگران
✦
همه جام پر از کران تا کران
#29
چو نان خورده شد مجلس شاهوار
✦
بیاراست پر بوی و رنگ و نگار
#30
پرستندگان ایستاده به پای
✦
بهشتی شده کاخ و گاه و سرای
#31
همه آلت می سراسر بلور
✦
طبقهای زرین ز مشک و بخور
#32
ز زر افسری بر سر میگسار
✦
به پای اندرون کفش گوهرنگار
#33
فروماند زان کاخ شنگل شگفت
✦
به می خوردن اندیشه اندر گرفت
#34
که تا این بهشتست یا بوستان
✦
همی بوی مشک آید از دوستان
#35
چنین گفت با شاه ایران به راز
✦
که با دخترم راه دیدار ساز
#36
بفرمود تا خادمان سپاه
✦
پدر را گذراند نزدیک ماه
#37
همی رفت با خادمان نامدار
✦
سرای دگر دید چون نوبهار
#38
چو دخترش را دید بر تخت عاج
✦
نشسته به آرام با فر و تاج
#39
بیامد پدر بر سرش بوسه داد
✦
رخان را به رخسار او برنهاد
#40
پدر زار بگریست از مهر اوی
✦
همان بر پدر دختر ماه‌روی
#41
همی دست بر سود شنگل به دست
✦
ازان کاخ و ایوان و جای نشست
#42
سپینود را گفت اینت بهشت
✦
برستی ز کاخ بت‌آرای زشت
#43
همان هدیه‌ها را که آورده بود
✦
اگر بدره و تاج و گر برده بود
#44
بدو داد با هدیهٔ شهریار
✦
شد آن خرم ایوان چو باغ بهار
#45
وزان جایگه شد به نزدیک شاه
✦
همی کرد مرد اندر ایوان نگاه
#46
بزرگان چو خرم شدند از نبید
✦
پرستار او خوابگاهی گزید
#47
سوی خوابگه رفتن آراستند
✦
ز هرگونه‌ای جامه‌ها خواستند
#48
چو پیدا شد این چادر مشک‌رنگ
✦
ستاره بروبر چو پشت پلنگ
#49
بکردند میخوارگان خواب خوش
✦
همه ناز را دست کرده بکش
#50
چنین تا پدید آمد آن زرد جام
✦
که خورشید خوانی مر او را به نام
#51
بینداخت آن چادر لاژورد
✦
بگسترد بر دشت یاقوت زرد
#52
به نخچیر شد شاه بهرام گرد
✦
شهنشاه هندوستان را ببرد
#53
چو از دشت نخچیر باز آمدند
✦
خجسته پی و بزمساز آمدند
#54
چنین هم بگوی و به نخچیر و سور
✦
زمانی نبودی ز بهرام دور

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: