بخش ۴۰ - تعقیب شنگل تا کنار دریا، نکوهش سپینود، آشتی با بهرام و سوگند وفای دو شاه

چون خبر فرار سپینود و برزوی پهلوان به گوش شنگل، پادشاه هند رسید، خشم چون آتشی سوزان در دل او شعله‌ور گشت. وی نخچیرگاه را رها کرده، لشکری انبوه را برانگیخت و در پی فراریان تا کرانه‌های دریا تاخت. در آنجا، سپینود را در کنار بهرام دید و خشمگین از دریا گذشت. شنگل ابتدا دخترش را به تلخی نکوهش کرد که چرا چشم بر مهر پدری بسته و با مردی بیگانه گام در راه ویرانی نهاده است.

بهرام که خودکامگی و خشم شنگل را دید، با دلیری پاسخی سهمگین داد و یادآور شد که نبردآزموده‌ای است که سی سوار زره‌پوش پارسی او برای درهم‌شکستن لشکری صد هزار نفری بس است. شنگل با شنیدن این سخنان و دریافتن شکوه و دلاوری انکارناپذیر او، به ناله آمد که چگونه به او اعتماد کرده و او را چون فرزند عزیز داشته، اما پاسخ مهرش را با بی‌وفایی یافته است.

در این هنگام، بهرام راز خویش را گشود و آشکار ساخت که نه یک پهلوان ناشناس، بلکه شهنشاه ایران و توران است. او به شنگل وعده داد که از این پس او را در مقام پدر خواهد داشت، هند را از پرداخت باج معاف خواهد کرد و سپینود را به عنوان تاج سر بانوان ایران بر ارئکه‌نشینی خواهد نشاند. شنگل با شنیدن این سخنان شگفت‌انگیز، کلاه هندی از سر برگرفت، به پوزش‌خواهی پیش آمد و بهرام را در آغوش کشید. دو شهریار یزدان‌پرست بساط می و شادی گسترده، دست در دست هم پیمان وفاداری و راستی بستند و کینه را از دل زدودند؛ سپس شنگل پس از بدرودی پرمهر با دخترش، شادمان به هند بازگشت و بهرام راه ایران را پیش گرفت.

سواری ز قنوج تازان برفت

✦

به آگاهی رفتن شاه تفت

که برزوی و ایرانیان رفته‌اند

✦

همان دختر شاه را برده‌اند

شنید این سخن شنگل از نیک‌خواه

✦

چو آتش بیامد ز نخچیرگاه

همه لشکر خویش را برنشاند

✦

پس شاه بهرام لشکر براند

بدین‌گونه تا پیش دریا رسید

✦

سپینود و بهرام یل را بدید

غمی گشت و بگذاشت دریا به خشم

✦

ازان سوی دریا چو بر کرد چشم

بدیدش سپینود و بهرام را

✦

مران مرد بی‌باک خودکام را

به دختر چنین گفت کای بدنژاد

✦

که چون تو ز تخم بزرگان مباد

تو با این فریبنده مرد دلیر

✦

ز دریا گذشتی به کردار شیر

#10

که بی‌آگهی من به ایران شوی

✦

ز مینوی خرم به ویران شوی

#11

ببینی کنون زخم ژوپین من

✦

چو ناگاه رفتی ز بالین من

#12

بدو گفت بهرام کای بدنشان

✦

چرا تاختی باره چون بیهشان

#13

مرا آزمودی گه کارزار

✦

چنانم که با باده و میگسار

#14

تو دانی که از هندوان صدهزار

✦

بود پیش من کمتر از یک سوار

#15

چو من باشم و نامور یار سی

✦

زره‌دار با خنجر پارسی

#16

پر از خون کنم کشور هندوان

✦

نمانم که باشد کسی با روان

#17

بدانست شنگل که او راست گفت

✦

دلیری و گردی نشاید نهفت

#18

بدو گفت شنگل که فرزند را

✦

بیفگندم و خویش و پیوند را

#19

ز دیده گرامی‌ترت داشتم

✦

به سر بر همی افسرت داشتم

#20

ترا دادم آن را که خود خواستی

✦

مرا راستی بد ترا کاستی

#21

جفا برگزیدی به جای وفا

✦

وفا را جفا کی پسندی سزا

#22

چه گویم تراکانک فرزند بود

✦

به اندیشهٔ من خردمند بود

#23

کنون چون دلاور سواری شدست

✦

گمانم که او شهریاری شدست

#24

دل پارسی باوفا کی بود

✦

چو آری کند رای او نی بود

#25

چنان بچهٔ شیر بودی درست

✦

که از خون دل دایگانش بشست

#26

چو دندان برآورد و شد تیز چنگ

✦

به پروردگار آمدش رای جنگ

#27

بدو گفت بهرام چون دانیم

✦

بداندیش و بدساز چون خوانیم

#28

به رفتن نباشد مرا سرزنش

✦

نخواهی مرا بددل و بدکنش

#29

شهنشاه ایران و توران منم

✦

سپهدار و پشت دلیران منم

#30

ازین پس سزای تو نیکی کنم

✦

سر بدسگالت ز تن برکنم

#31

به ایران به جای پدر دارمت

✦

هم از باژ کشور نیازارمت

#32

همان دخترت شمع خاور بود

✦

سر بانوان را چو افسر بود

#33

ز گفتار او ماند شنگل شگفت

✦

ز سر شارهٔ هندوی برگرفت

#34

بزد اسپ وز پیش چندان سپاه

✦

بیامد به پوزش به نزدیک شاه

#35

شهنشاه را شاد در بر گرفت

✦

وزان گفتها پوزش اندر گرفت

#36

به دیدار بهرام شد شادکام

✦

بیاراست خوان و بیاورد جام

#37

برآورد بهرام راز از نهفت

✦

سخنهای ایرانیان باز گفت

#38

که کردار چون بود و اندیشه چون

✦

که بودم بدین داستان رهنمون

#39

می چند خوردند و برخاستند

✦

زبان را به پوزش بیاراستند

#40

دو شاه دلارای یزدان‌پرست

✦

وفا را بسودند بر دست دست

#41

کزین پس دل از راستی نشکنیم

✦

همی بیخ کژی ز بن برکنیم

#42

وفادار باشیم تا جاودان

✦

سخن بشنویم از لب بخردان

#43

سپینود را نیز پدرود کرد

✦

بر خویش تار و برش پود کرد

#44

سبک پشت بر یکدگر گاشتند

✦

دل کینه بر جای بگذاشتند

#45

یکی سوی خشک و یکی سوی آب

✦

برفتند شادان‌دل و پرشتاب

پادشاهی بهرام گور

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما