🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی بهرام گور

❖
30 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۲۴ - زیارت آذرآبادگان و بخشش شش‌گانه در اصطخر، آراستن آذر و تخت‌نشینی بهرام در طیسفون
چون آراستن آتشکده و سامان‌دادن به جایگاه نوروز و جشن سده به پایان آمد، بهرام گور شاهنشاه ایران‌زمین، همراه با آزادگان و نامداران سپاه خویش راهی آذرآبادگان شد. چون به آن آستانه مقدس رسیدند، پرستندگان و موبدان با دست بر سر نهاده به استقبال آمدند و بهرام آنان را نیکی و خواسته فراوان بخشید و سپس شتابان روی به سوی اصطخر نهاد؛ شهری که دیرباز مایه فخر و تبار شاهنشاهان بود.

بر پشت پیلان بارکش، انبان‌های چرمین گاو و میش پر از درم و دینار روانه بود؛ ثروتی به میزان هزار و ششصد قنطار که در زبان موبدان پهلوی آن را «پیداوسی» می‌خواندند. شاهنشاه مشک‌های چرمین پر از سیم و زر را بگسترد و شادمانه آن خواسته را بر شش گروه از مردم گیتی بخشیدن گرفت. نخست، هر پل ویران و هر رباطی که از کاروانیان ویرانی‌اش را شنیده بود، با این سیم و زر بازسازی کرد. دوم، تمام مستمندان و درویشانی که با کد یمین و عرق جبین نان می‌خوردند اما تهی‌دست بودند، بهره‌مند ساخت. سوم، ترازو برپا داشت و سیم و زر را برای زنان بیوه و کودکان یتیم بسنجید و بخشید. چهارم، پیران سالخورده‌ای را که از کار افتاده و توان نبرد و روزگار ننگ و نبرد را پشت سر گذاشته بودند، دستگیری نمود. پنجم، بزرگان و نژاددارانی را که به ادبار روزگار تهی‌دست گشته و کسی از آنان یاد نمی‌کرد، توانگر ساخت. و ششم، مسافرانی را که از راه‌های دور آمده و نیازمندی خویش را پنهان می‌داشتند، خواسته بخشید. شاهنشاه حتی یک روز نیز از بخشش خسته و دژم نگشت و تمام غنیمت‌های جنگی را میان سپاهیان تقسیم نمود و هرگز در بند انباشتن گنج نرفت.

پس بفرمود تا تاج گوهرنشان خاقان چین را بیاورند؛ پاک‌دینان و استادان گوهرهای گران‌بهای انباشته بر آن تاج را برکندند و دیوارها و سرپوش تخت آتشکده را به زر و گوهرهای تابناک بیاراستند. چون این کار به فرخندگی پایان یافت، بهرام همراه با نرسی و موبدان راهنمایش رو به سوی طیسفون نهاد. بزرگان، پهلوانان و کنداوران ایران به پیشواز او شتافتند. چون نرسی درفش دلفروز و تاج و سپاه شکوهمند شاه را دید، از اسب فرود آمد و پیش پای بهرام نماز برد. شاهنشاه او را برنشاند و دستش را گرم بفشرد.

بهرام گور بر تخت زرین طیسفون نشست، درب زندان‌ها را بگشود، درهای گنج را بر نیازمندان باز کرد و دادگری در سرتاسر جهان گسترده شد. غم از دل غمگنان زدوده شد و شاهنشاه سوری بزرگ برای بزرگان و مهتران برپا ساخت و هر کس به آن بزم شتافت، خلعت مهتری و بزرگی یافت.
#1
چو شد ساخته کار آتشکده
✦
همان جای نوروز و جشن سده
#2
بیامد سوی آذرآبادگان
✦
خود و نامداران و آزادگان
#3
پرستندگان پیش آذر شدند
✦
همه موبدان دست بر سر شدند
#4
پرستندگان را ببخشید چیز
✦
وز آتشکده روی بنهاد تیز
#5
خرامان بیامد به شهر صطخر
✦
که شاهنشهان را بدان بود فخر
#6
پراگنده از چرم گاوان میش
✦
که بر پشت پیلان همی راند پیش
#7
هزار و صد و شست قنطار بود
✦
درم بود ازو نیز و دینار بود
#8
که بر پهلوی موبد پارسی
✦
همی نام بردیش پیداوسی
#9
بیاورد پس مشکهای ادیم
✦
بگسترد و شادان برو ریخت سیم
#10
به ره بر هران پل که ویران بدید
✦
رباطی که از کاروانان شنید
#11
ز گیتی دگر هرکه درویش بود
✦
وگر نانش از کوشش خویش بود
#12
سدیگر به کپان بسختید سیم
✦
زن بیوه و کودکان یتیم
#13
چهارم هران پیر کز کارکرد
✦
فروماند وز روز ننگ و نبرد
#14
به پنجم هرانکس که بد با نژاد
✦
توانگر نکردی ازو هیچ یاد
#15
ششم هرکه آمد ز راه دراز
✦
همی داشت درویشی خویش راز
#16
بدیشان ببخشید چندین درم
✦
نبد شاه روزی ز بخشش دژم
#17
غنیمت همه بهر لشکر نهاد
✦
نیامدش از آگندن گنج یاد
#18
بفرمود پس تاج خاقان چین
✦
که پیش آورد مردم پاک‌دین
#19
گهرها که بود اندرو آژده
✦
بکندند و دیوار آتشکده
#20
به زر و به گوهر بیاراستند
✦
سر تخت آذر بپیراستند
#21
وزان جایگه شد سوی طیسفون
✦
که نرسی بد و موبد رهنمون
#22
پذیره شدندش همه مهتران
✦
بزرگان ایران و کنداوران
#23
چو نرسی بدید آن سر و تاج شاه
✦
درفش دلفروز و چندان سپاه
#24
پیاده شد و برد پیشش نماز
✦
بزرگان و هم موبد سرفراز
#25
بفرمود بهرام تا برنشست
✦
گرفت آن زمان دست او را به دست
#26
بیامد نشست از بر تخت زر
✦
بزرگان به پیش اندرون با کمر
#27
ببخشید گنجی به مرد نیاز
✦
در تنگ زندان گشادند باز
#28
زمانه پر از رامش و داد شد
✦
دل غمگنان از غم آزاد شد
#29
ز هر کشوری رنج و غم دور کرد
✦
ز بهر بزرگان یکی سور کرد
#30
بدان سور هرکس که بشتافتی
✦
همه خلعت مهتری یافتی

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: