🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

داستان رستم و اسفندیار

❖
29 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۶ - حرکت اسفندیار، فال ناخجستهٔ شتر و بریدن سرش، اردوزدن کنار هیرمند و رای فرستادن رسول به رستم
چون بانگ خروس در سپیده‌دمان طنین‌انداز شد، آوای کوس جنگی از درگاه اسفندیار برآمد. شاهزاده رویین‌تن چون فیلی خروشان پا در رکاب افکند و سپاهش را چون باد وزان به حرکت درآورد. همی راندند تا به دوراهی سرنوشت‌ساز رسیدند؛ جایی که سپاه و پیلان از حرکت بازماندند. یک راه به سوی دژ گنبدان می‌رفت و راه دیگر رو به سوی زابلستان داشت.

در این هنگام، شتری که در پیشاپیش کاروان می‌رفت بر خاک افتاد و زانو زد، چنان‌که گویی با زمین یکی گشته است. ساربان هرچه بر سرش چوب زد، شتر برنخاست و کاروان از رفتن بازماند. اسفندیار این رویداد را فالی ناخجسته و شوم دید؛ پس فرمان داد تا سر و یال شتر را ببرند تا مگر آن شومی به خود جانور بازگردد و تنها فرّه ایزدی نگهدار سپاه باشد. پرخاشجویان سر از تن شتر جدا کردند. با این حال، اسفندیار از آن اختر شوم غمگین شد، ولی خویشتن را تسلی داد و گفت: «هر که بر سرنوشت پیروز گردد، بختش گیتی‌افروز است. نیکی و بدی همه از یزدان است و لب مردانه باید همواره خندان باشد.»

سپس لشکر به سوی کرانه رود هیرمند راند، در حالی که اسفندیار از آسیب روزگار بیمناک بود. بر اساس آیین شاهان، سرای‌پردها را برافراشتند و بزرگان لشکر جای گرفتند. اسفندیار چادری بزد، بر تخت نشست، باده فراز آورد و خنیاگران را گرد آورد و زر و گوهر فراوان بر آنان افشاند. او دل خود و آزادگان را به رامش و می شاد ساخت.

چون می کهن چهره نامداران را چون گل شکوفان کرد، اسفندیار رو به یاران آورد و گفت: «من از فرمان شاه گشتاسپ سر نپیچیدم و راه دراز پیمودم. او مرا گفت که برای رستم ابزار جنگ بساز و لحظه‌ای از بند و خواری او غافل مشو. من برای خشنودی پدر آمدم، اما این پیر پرخاشخر، رنج‌های بس گران برای بزرگان کشیده و با گرز گران جهان را راست کرده است. همه مردم ایران، از شهریار تا بنده، به وجود او زنده‌اند. اکنون فرستاده‌ای هوشمند، سخن‌دان و یادگیر نیازمندیم؛ سواری دارنده فر و شکوه که رستم نتواند او را بفریبد. اگر او به نزد ما آید و بند مرا به خوبی بپذیرد، راه تاریک ما روشن می‌شود و من برای او جز نیکی نمی‌خواهم.»

پشوتن در پاسخ وی گفت: «راه درست همین است؛ بر این اندیشه بمان و حرمت دلاوران را پاس دار.»

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: