✦

دوره پهلوانی (کیانیان)

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود

❖

55 بیت در این گفتار

برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید

دوگانه شعر و نثر روایت منثور داستان (Prose Retelling) ابیات اصیل شاهنامه (Distichs)

بخش ۲۸ - آگهی مرگ لهراسپ و اسارت دختران، و کشته شدن سی و هشت پسر گشتاسپ در نبرد با ارجاسپ

زنی بود گشتاسپ را هوشمند

✦

خردمند وز بد زبانش به بند

ز آخر چمان باره‌ای برنشست

✦

به کردار ترکان میان را ببست

از ایران ره سیستان برگرفت

✦

ازان کارها مانده اندر شگفت

نخفتی به منزل چو برداشتی

✦

دو روزه به یک روزه بگذاشتی

چنین تا به نزدیک گشتاسپ شد

✦

به آگاهی درد لهراسپ شد

بدو گفت چندین چرا ماندی

✦

خود از بلخ بامی چرا راندی

سپاهی ز ترکان بیامد به بلخ

✦

که شد مردم بلخ را روز تلخ

همه بلخ پر غارت و کشتن است

✦

از ایدر ترا روی برگشتن است

بدو گفت گشتاسپ کین غم چراست

✦

به یک تاختن درد و ماتم چراست

#10

چو من با سپاه اندرآیم ز جای

✦

همه کشور چین ندارند پای

#11

چنین پاسخ آورد کاین خود مگوی

✦

که کاری بزرگ آمدستت به روی

#12

شهنشاه لهراسپ را پیش بلخ

✦

بکشتند و شد بلخ را روز تلخ

#13

همان دختران را ببردند اسیر

✦

چنین کار دشوار آسان مگیر

#14

اگر نیستی جز شکست همای

✦

خردمند را دل نرفتی ز جای

#15

وز انجا به نوش آذراندر شدند

✦

رد و هیربد را بهم برزدند

#16

ز خونشان فروزنده آذر بمرد

✦

چنین کار را خوار نتوان شمرد

#17

دگر دختر شاه به آفرید

✦

که باد هوا هرگز او را ندید

#18

به خواری ورا زار برداشتند

✦

برو یاره و تاج نگذاشتند

#19

چو بشنید گشتاسپ شد پر ز درد

✦

ز مژگان ببارید خوناب زرد

#20

بزرگان ایرانیان را بخواند

✦

شنیده سخن پیش ایشان براند

#21

نویسندهٔ نامه را خواند شاه

✦

بینداخت تاج و بپردخت گاه

#22

سواران پراگنده بر هر سوی

✦

فرستاد نامه به هر پهلوی

#23

که یک تن سر از گل مشورید پاک

✦

مدارید باک از بلند و مغاک

#24

ببردند نامه به هر کشوری

✦

کجا بود در پادشاهی سری

#25

چو آگاه گشتند یکسر سپاه

✦

برفتند با گرز و رومی کلاه

#26

همه یکسره پیش شاه آمدند

✦

بران نامور بارگاه آمدند

#27

چو گشتاسپ دید آن سپه بر درش

✦

سواران جنگاور از کشورش

#28

درم داد وز سیستان برگرفت

✦

سوی بلخ بامی ره اندر گرفت

#29

چو بشنید ارجاسپ کامد سپاه

✦

جهاندار گشتاسپ با تاج و گاه

#30

ز دریا به دریا سپه گسترید

✦

که جایی کسی روی هامون ندید

#31

دو لشکر چو تنگ اندر آمد به گرد

✦

زمین شد سیاه و هوا لاژورد

#32

چو هر دو سپه برکشیدند صف

✦

همه نیزه و تیغ و ژوپین به کف

#33

ابر میمنه شاه فرشیدورد

✦

که با شیر درنده جستی نبرد

#34

ابر میسره گرد بستور بود

✦

که شاه و گه رزم چون کوه بود

#35

جهاندار گشتاسپ در قلبگاه

✦

همی کرد هر سو به لشکر نگاه

#36

وزان روی کندر ابر میمنه

✦

بیامد پس پشت او با بنه

#37

سوی میسره کهرم تیغ‌زن

✦

به قلب اندر ارجاسپ با انجمن

#38

برآمد ز هر دو سپه بانگ کوس

✦

زمین آهنین شد هوا آبنوس

#39

تو گفتی که گردون بپرد همی

✦

زمین از گرانی بدرد همی

#40

ز آواز اسپان و زخم تبر

✦

همی کوه خارا برآورد پر

#41

همه دشت سر بود بی‌تن به خاک

✦

سر گرزداران همه چاک‌چاک

#42

درفشیدن تیغ و باران تیر

✦

خروش یلان بود با دار و گیر

#43

ستاره همی جست راه گریغ

✦

سپه را همی نامدی جان دریغ

#44

سر نیزه و گرز خم داده بود

✦

همه دشت پر کشته افتاده بود

#45

بسی کوفته زیر باره درون

✦

کفن سینهٔ شیر و تابوت خون

#46

تن بی‌سران و سر بی‌تنان

✦

سواران چو پیلان کفک افگنان

#47

پدر را نبد بر پسر جای مهر

✦

همی گشت زین گونه گردان سپهر

#48

چو بگذشت زین سان سه روز و سه شب

✦

ز بس بانگ اسپان و جنگ و جلب

#49

سراسر چنان گشت آوردگاه

✦

که از جوش خون لعل شد روی ماه

#50

ابا کهرم تیغ‌زن در نبرد

✦

برآویخت ناگاه فرشیدورد

#51

ز کهرم مران شاه تن خسته شد

✦

به جان گرچه از دست او رسته شد

#52

از ایران سواران پرخاشجوی

✦

چنان خسته بردند از پیش اوی

#53

فراوان ز ایرانیان کشته شد

✦

ز خون یلان کشور آغشته شد

#54

پسر بود گشتاسپ را سی و هشت

✦

دلیران کوه و سواران دشت

#55

بکشتند یکسر بران رزمگاه

✦

به یکبارگی تیره شد بخت شاه

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما