بخش ۱۶ - سخن دقیقی: حملهٔ اسفندیار و سوگ بستور بر پیکر زریر
#1
چو اسفندیار آن گو تهمتن
✦
خداوند اورنگ با سهم و تن
#2
ازان کوه بشنید بانگ پدر
✦
به زاری به پیش اندر افگند سر
#3
خرامیده نیزه به چنگ اندرون
✦
ز پیش پدر سر فگنده نگون
#4
یکی دیزه‌ای بر نشسته بلند
✦
بسان یکی دیو جسته ز بند
#5
بدان لشکر دشمن اندر فتاد
✦
چنان چون در افتد به گلبرگ باد
#6
همی کشت ازیشان و سر می‌برید
✦
ز بیمش همی مرد هرکش بدید
#7
چو بستور پور زریر سوار
✦
ز خیمه خرامید زی اسپ‌دار
#8
یکی اسپ آسودهٔ تیزرو
✦
جهنده یکی بود آگنده خو
#9
طلب کرد از اسپ‌دار پدر
✦
نهاد از بر او یکی زین زر
#10
بیاراست و برگستوران برفگند
✦
به فتراک بر بست پیچان کمند
#11
بپوشید جوشن بدو بر نشست
✦
ز پنهان خرامید نیزه به دست
#12
ازین سان خرامید تا رزمگاه
✦
سوی باب کشته بپیمود راه
#13
همی تاخت آن بارهٔ تیزگرد
✦
همی آخت کینه همی کشت مرد
#14
از آزادگان هرک دیدی به راه
✦
بپرسیدی از نامدار سپاه
#15
کجا اوفتادست گفتی زریر
✦
پدر آن نبرده سوار دلیر
#16
یکی مرد بد نام او اردشیر
✦
سواری گرانمایه گردی دلیر
#17
بپرسید ازو راه فرزند خرد
✦
سوی بابکش راه بنمود گرد
#18
فگندست گفتا میان سپاه
✦
به نزدیکی آن درفش سیاه
#19
برو زود کانجا فتادست اوی
✦
مگر باز بینیش یک بار روی
#20
پس آن شاهزاده برانگیخت بور
✦
همی کشت گرد و همی کرد شور
#21
بدان تاختن تا بر او رسید
✦
چو او را بدان خاک کشته بدید
#22
بدیدش مر او را چو نزدیک شد
✦
جهان فروزانش تاریک شد
#23
برفتش دل و هوش وز پشت زین
✦
فگند از برش خویشتن بر زمین
#24
همی گفت کای ماه تابان من
✦
چراغ دل و دیده و جان من
#25
بران رنج و سختی بپروردیم
✦
کنون چون برفتی بکه اسپردیم
#26
ترا تا سپه داد لهراسپ شاه
✦
و گشتاسپ را داد تخت و کلاه
#27
همی لشکر و کشور آراستی
✦
همی رزم را به آرزو خواستی
#28
کنون کت به گیتی برافروخت نام
✦
شدی کشته و نارسیده به کام
#29
شوم زی برادرت فرخنده شاه
✦
فرود آی گویمش از خوب گاه
#30
که از تو نه این بد سزاوار اوی
✦
برو کینش از دشمنان بازجوی
#31
زمانی برین سان همی بود دیر
✦
پس آن باره را اندر آورد زیر
#32
همی رفت با بانگ تا نزد شاه
✦
که بنشسته بود از بر رزمگاه
#33
شه خسروان گفت کای جان باب
✦
چرا کردی این دیدگان پر ز آب
#34
کیان زاده گفت ای جهانگیر شاه
✦
نبینی که بابم شد اکنون تباه
#35
پس آنگاه گفت ای جهانگیر شاه
✦
برو کینهٔ باب من بازخواه
#36
بماندست بابم بران خاک خشک
✦
سیه ریش او پروریده به مشک
#37
چواز پور بشنید شاه این سخن
✦
سیاهش ببد روز روشن ز بن
#38
جهان بر جهانجوی تاریک شد
✦
تن پیل واریش باریک شد
#39
بیارید گفتا سیاه مرا
✦
نبردی قبا و کلاه مرا
#40
که امروز من از پی کین اوی
✦
برانم ازین دشمنان خون به جوی
#41
یکی آتش انگیزم اندر جهان
✦
کزانجا به کیوان رسد دود آن
#42
چو گردان بدیدند کز رزمگاه
✦
ازان تیره آوردگاه سپاه
#43
که خسرو بسیچید آراستن
✦
همی رفت خواهد به کین خواستن
#44
نباشیم گفتند همداستان
✦
که شاهنشه آن کدخدای جهان
#45
به رزم اندر آید به کین خواستن
✦
چرا باید این لشکر آراستن
#46
گرانمایه دستور گفتش به شاه
✦
نبایدت رفتن بدان رزمگاه
#47
به بستور ده بارهٔ برنشست
✦
مر او را سوی رزم دشمن فرست
#48
که او آورد باز کین پدر
✦
ازان کش تو باز آوری خوب‌تر
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.