بخش ۳۰ - آمدن جاماسپ نزد اسفندیارِ دربند، شکستن زنجیر به زور بازو و آراستن سلاح

#1

یکی مایه‌ور پور اسفندیار

✦

که نوش آذرش خواندی شهریار

#2

بران بام دژ بود و چشمش به راه

✦

بدان تا کی آید ز ایران سپاه

#3

پدر را بگوید چو بیند کسی

✦

به بالای دژ درنمانده بسی

#4

چو جاماسپ را دید پویان به راه

✦

به سربر یکی نغز توزی کلاه

#5

چنین گفت کامد ز توران سوار

✦

بپویم بگویم به اسفندیار

#6

فرود آمد از بارهٔ دژ دوان

✦

چنین گفت کای نامور پهلوان

#7

سواری همی بینم از دیدگاه

✦

کلاهی به سر بر نهاده سیاه

#8

شوم باز بینم که گشتاسپیست

✦

وگر کینه‌جویست و ارجاسپیست

#9

اگر ترک باشد ببرم سرش

✦

به خاک افگنم نابسوده برش

#10

چنین گفت پرمایه اسفندیار

✦

که راه گذر کی بوده بی‌سوار

#11

همانا کز ایران یکی لشکری

✦

سوی ما بیامد به پیغمبری

#12

کلاهی به سر بر نهاده دوپر

✦

ز بیم سواران پرخاشخر

#13

چو بشنید نوش آذر از پهلوان

✦

بیامد بران بارهٔ دژ دوان

#14

چو جاماسپ تنگ اندر آمد ز راه

✦

هم از باره دانست فرزند شاه

#15

بیامد به نزدیک فرخ پدر

✦

که فرخنده جاماسپ آمد به در

#16

بفرمود تا دژ گشادند باز

✦

درآمد خردمند و بردش نماز

#17

بدادش درود پدر سربسر

✦

پیامی که آورده بد در بدر

#18

چنین پاسخ آورد اسفندیار

✦

که ای از خرد در جهان یادگار

#19

خردمند و کنداور و سرفراز

✦

چرا بسته را برد باید نماز

#20

کسی را که بر دست و پای آهنست

✦

نه مردم نژادست کهرمنست

#21

درود شهنشاه ایران دهی

✦

ز دانش ندارد دلت آگهی

#22

درودم از ارجاسپ آمد کنون

✦

کز ایران همی دست شوید به خون

#23

مرا بند کردند بر بی‌گناه

✦

همانا گه رزم فرزند شاه

#24

چنین بود پاداش رنج مرا

✦

به آهن بیاراست گنج مرا

#25

کنون همچنین بسته باید تنم

✦

به یزدان گوای منست آهنم

#26

که بر من ز گشتاسپ بیداد بود

✦

ز گفت گُرَزم اهرمن شاد بود

#27

مبادا که این بد فرامش کنم

✦

روان را به گفتار بیهش کنم

#28

بدو گفت جاماسپ کای راست‌گوی

✦

جهانگیر و کنداور و نیک‌خوی

#29

دلت گر چنین از پدر خیره گشت

✦

نگر بخت این پادشا تیره گشت

#30

چو لهراسپ شاه آن پرستنده مرد

✦

که ترکان بکشتندش اندر نبرد

#31

همان هیربد نیز یزدان‌پرست

✦

که بودند با زند و استا به دست

#32

بکشتند هشتاد از موبدان

✦

پرستنده و پاک‌دل بخردان

#33

ز خونشان به نوش‌آذر آذر بمرد

✦

چنین بدکنش خوار نتوان شمرد

#34

ز بهر نیا دل پر از درد کن

✦

برآشوب و رخسارگان زرد کن

#35

ز کین یا ز دین گر نجنبی ز جای

✦

نباشی پسندیدهٔ رهنمای

#36

چنین داد پاسخ که ای نیک‌نام

✦

بلنداختر و گرد و جوینده کام

#37

براندیش کان پیر لهراسپ را

✦

پرستنده و باب گشتاسپ را

#38

پسر به که جوید همی کین اوی

✦

که تخت پدر داشت و ایین اوی

#39

بدو گفت ار ایدونک کین نیا

✦

نجویی نداری به دل کیمیا

#40

همای خردمند و به آفرید

✦

که باد هوا روی ایشان ندید

#41

به ترکان اسیراند با درد و داغ

✦

پیاده دوان رنگ رخ چون چراغ

#42

چنین پاسخ آوردش اسفندیار

✦

که من بسته بودم چنین زار و خوار

#43

نکردند زیشان ز من هیچ یاد

✦

نه برزد کس از بهر من سردباد

#44

چه گویی به پاسخ که روزی همای

✦

ز من کرد یاد اندرین تنگ جای

#45

دگر نیز پرمایه به آفرید

✦

که گفتی مرا در جهان خود ندید

#46

بدو گفت جاماسپ کای پهلوان

✦

پدرت از جهان تیره دارد روان

#47

به کوه اندرست این زمان با سران

✦

دو دیده پر از آب و لب ناچران

#48

سپاهی ز ترکان بگرد اندرش

✦

همانا نبینی سر و افسرش

#49

نیاید پسند جهان‌آفرین

✦

که تو دل بپیچی ز مهر و ز دین

#50

برادر که بد مر ترا سی و هشت

✦

ازان پنج ماند و دگر درگذشت

#51

چنین پاسخ آوردش اسفندیار

✦

که چندین برادر بدم نامدار

#52

همه شاد با رامش و من به بند

✦

نکردند یاد از من مستمند

#53

اگر من کنون کین بسیچم چه سود

✦

کزیشان برآورد بدخواه دود

#54

چو جاماسپ زین گونه پاسخ شنود

✦

دلش گشت از درد پر داغ و دود

#55

همی بود بر پای و دل پر ز خشم

✦

به زاری همی راند آب از دو چشم

#56

بدو گفت کای پهلوان جهان

✦

اگر تیره گردد دلت با روان

#57

چه گویی کنون کار فرشیدورد

✦

که بود از تو همواره با داغ و درد

#58

به هر سو که بودی به رزم و به بزم

✦

پر از درد و نفرین بدی بر گُرَزم

#59

پر از زخم شمشیر دیدم تنش

✦

دریده برو مغفر و جوشنش

#60

همی زار می بگسلد جان اوی

✦

ببخشای بر چشم گریان اوی

#61

چو آواز دادش ز فرشیدورد

✦

دلش گشت پرخون و جان پر ز درد

#62

چو باز آمدش دل به جاماسپ گفت

✦

که این بد چرا داشتی در نهفت

#63

بفرمای کاهنگران آورند

✦

چو سوهان و پتک گران آورند

#64

بیاورد جاماسپ آهنگران

✦

چو سندان پولاد و پتک گران

#65

بسودند زنجیر و مسمار و غل

✦

همان بند رومی به کردار پل

#66

چو شد دیر بر سودن بستگی

✦

به بد تنگدل بسته از خستگی

#67

به آهنگران گفت کای شوربخت

✦

ببندی و بسته ندانی گسخت

#68

همی گفت من بند آن شهریار

✦

نکردم به پیش خردمند خوار

#69

بپیچید تن را و بر پای جست

✦

غمی شد به پابند یازید دست

#70

بیاهیخت پای و بپیچید دست

✦

همه بند و زنجیر بر هم شکست

#71

چو بگسست زنجیر بی‌توش گشت

✦

بیفتاد از درد و بیهوش گشت

#72

ستاره شمرکان شگفتی بدید

✦

بران تاجدار آفرین گسترید

#73

چو آمد به هوش آن گو زورمند

✦

همی پیش بنهاد زنجیر و بند

#74

چنین گفت کاین هدیه‌های گُرَزم

✦

منش پست بادش به بزم و به رزم

#75

به گرمابه شد با تن دردمند

✦

ز زنجیر فرسوده و مستمند

#76

چو آمد به در پس گو نامدار

✦

رخش بود همچون گل اندر بهار

#77

یکی جوشن خسروانی بخواست

✦

همان جامهٔ پهلوانی بخواست

#78

بفرمود کان بارهٔ گام زن

✦

بیارید و آن ترگ و شمشیر من

#79

چو چشمش بران تیزرو برفتاد

✦

ز یزدان نیکی دهش کرد یاد

#80

همی گفت گر من گنه کرده‌ام

✦

ازینسان به بند اندر آزرده‌ام

#81

چه کرد این چمان بارهٔ بربری

✦

چه بایست کردن بدین لاغری

#82

بشویید و او را بی‌آهو کنید

✦

به خوردن تنش را به نیرو کنید

#83

فرستاد کس نزد آهنگران

✦

هرانکس که استاد بود اندران

#84

برفتند و چندی زره خواستند

✦

سلیحش یکایک بپیراستند

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما