🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود

❖
33 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۷ - سخن دقیقی: کین‌خواهی بستور و کشتن بیدرفش به دست اسفندیار
شاه گشتاسپ، اسب سیاه‌فام و بادپای بهزاد را به همراه جوشن رزم و کلاه‌خود پولادین به بستور جوان سپرد. بستور، نونهال در درخت کین‌خواهی، میان را استوار ببست و بر پشت بهزادِ شب‌رنگ نشست. او هژیرانه بر قلب سپاه دشمن تاخت و در برابر صفوف تورانیان ایستاد؛ آه سرد از سینه برآورد و بانگ برداشت: «منم بستور، فرزند زریرِ دلاور! شیر ژیان را هم تاب هم‌آوردی با من نیست. کجا است آن بیدرفشِ جادوگر که درفش همایون جمشیدی را به یغما برده است؟» چون پاسخی از ترکان نشنید، بهزاد را برانگیخت و همچون صاعقه بر لشکرگاه توران زد. بستور بسیاری از نامداران تگین را بر خاک افکند و کسی را یارای پایداری در برابر او نبود. در سوی دیگر میدان نیز، اسفندیارِ رویین‌تن لشکریان ارجاسپ را بی‌شمار از دم تیغ می‌گذراند.

چون ارجاسپ، سالار چین و توران، دلاوری‌های بستورِ کیانی را دید، شگفت‌زده به لشکریانش گفت: «این کدامین گردِ نیزه‌گذار است که بدین‌سان صفوف ما را می‌شکافد؟ مگر زریر از خاک برپا خاسته؟ که زریر نیز در نخستین نبرد بدین‌گونه بر ما تاخته بود! بیدرفش نامدار کجا است؟ او را شتابان به نزد من خوانید!» بیدرفشِ جادوگر، غرنده و کینه‌توز، درحالی‌که درفش بنفش‌گون جمشیدی را به دست داشت و جوشن پهلوی بر تن پوشیده بود، بر باره خسروی خویش تاخت و بر پیشگاه لشکر درآمد. او تیغِ زهرآلود خویش را که به خون زریر آغشته بود، در دست داشت. بستور و بیدرفش با ژوپین و تیر به هم آویختند.

در همین هنگام، اسفندیار فرخنده از کارزار آگَه‌گشت و چون باد بر سر ایشان تاخت. بیدرفش جادوگر چون اسفندیارِ پیل‌پیکر را دید، دانست که رقیبی چیره بر او تاخته است؛ پس هراسان باره برگرداند و تیغ زهرآگین خویش را به سوی چهره شیدایی اسفندیار افکند تا رخشان‌رویِ کیانی را تباه سازد. اما تیغ زهرآلود بر اسفندیار کارگر نیفتاد و شاهزاده ایران تیغِ شاهانه را استوار در هوا بگرفت. اسفندیار ضربتی چنان هولناک بر جگرگاه بیدرفش فرود آورد که سرِ تیغ از سوی دیگرش بیرون زد. بیدرفش جادو چون آهویی زخم‌خورده از باره به خاک افتاد و جان داد. اسفندیارِ پیل‌تن از اسب فرود آمد، سلاح و جوشن زریر را از تن آن جادوی کهنسال بیرون کشید، سر بی‌هنرش را از تن جدا ساخت و بارهِ شب‌رنگ بهزاد و درفش همایون را بازستاند.

سپاهیان کیانی نعره پیروزی برآوردند و بانگشان به ابرهای آسمان رسید که شاهزاده فرخنده پیروز شد و دشمن را بر خاک افکند. اسفندیارِ دلاور با سرِ بریده بیدرفش و اسبِ سمندِ زریر به پیشگاه گشتاسپ‌شاه آمد، سر پیرِ جادوگر را پیش پای شهریار نهاد و گفت: «کشنده زریر به تیغِ کین کشته شد؛ که آیین و دادِ جهانداری همین است!»

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: