🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود

❖
52 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۳ - سخن دقیقی: پذیرش دین زرتشت توسط گشتاسپ، کاشتن سرو کاشمر و بنیان آتشکده‌ها
پس از گذشت روزگارانی چند، درختی خجسته و ایزدی بر خاک ایران‌زمین ریشه دواند؛ درختی پرشاخ‌وبرگ که برگ‌هایش پند نیکو و بار و میوه‌اش خرد ناب بود. در این هنگام، پیامبر خجسته‌پی، زرتشت پاک‌نهاد، پدید آمد؛ او که تیرگی‌های اهریمن بدسگال را تباه ساخت. زرتشت به نزد گشتاسپ، شهریار کیانی آمد و گقت: «من پیام آوریده از سوی دادار جهان‌آفرینم تا خرد را راهنمای تو سازم. دادار پاک مرا گفت تا دین بهی را به تو عرضه دارم؛ پروردگاری که آسمان و زمین را بدون خاک و آب برافراشت و چرخ گردون را بی‌ستون برپا داشت. اگر می‌دانی که او جهان‌آفرین است، او را یگانه بخوان و آیین و پیمانش را کار بند که بزرگی و شهریاری بدون دین بهی ناپسند و بی‌بنیاد است.»

گشتاسپ‌شاه چون سخنان ایزدی پیامبر را شنید، دل به نور معرفت برافروخت و راه و آیین بهی را پذیرفت. برادر دلاورش، زریر شيردل نیز که به تنهایی فیلان خشمگین را به خاک می‌افکند، بر آیین دادار گردن نهاد. در آن روزگار، لهراسپ، شاه کهنسال کیانی، در شهر بلخ گوشه‌نشین و بیمار شده بود؛ جهانی بر دل خسته‌اش تلخ گشته و هیچ یک از پزشکان نامدار و چاره‌گران نتوانسته بودند دردی از او بکاهند. زرتشت پیامبر نوید داد که چون لهراسپ نیز دین ایزدی را بپذیرد، از تبار رنج و بیماری رها خواهد شد. شاه پیر و سران و پهلوانان همگی پیمان بستند، کشتیِ آیین بهی بر میان بستند و به دین ایزدی درآمدند. از آن دم، فرّه ایزدی آشکار شد، بدسگالی از دل بدخواهان رخت بربست، دخمه‌ها به نور مینو روشن گشت و تبار مردمان از هر آلودگی پاک گردید.

پس از آن، گشتاسپ‌شاه بر تخت شهریاری استوار گشت و موبدان را به هر سو فرستاد تا گنبدهای آتشکده‌ها را برپا دارند. او نخستین آتشکده بزرگ را به نام «آذر مهربرزین» بنیان نهاد و در پیشگاه درگاه آن، نهال سروی آزاده را که از بهشت آورده شده بود، بر زمین کشمر کاشت. گشتاسپ بر تنه آن سرو راست‌قامت نوشت که شاه کیان به دین بهی گراییده است و آن درخت بهشتی را گواهی بر این خرد و دادگری قرار داد.

با گذشت سالیان، سرو کشمر چنان تناور و بالنده شد که هیچ کمندی به گرد تنه ستبرش نمی‌رسید. گشتاسپ دستور داد بر فراز آن درخت، کاخی بسیار بلند و شکوهمند به بلندای چهل گز و پهنای چهل گز بسازند؛ کاخی با دو ایوان از زر پاک، زمینی از سیم و خاکی آمیخته به عنبر معطر. بر دیوارهای آن کاخ، نگارگری‌های زرین از جمشید شاه در حال نیایش مهر و ماه، و فریدون دلاور با گرز گاوسار و دیگر شهریاران بزرگ کشیده شد و دیوارهایش به گوهرهای تابناک آراسته گشت. گرد آن کاخ زرین، دژی استوار از آهن برآوردند و شاه زمین در آن مسکن گزید. سپس گشتاسپ پیام‌هایی به سراسر جهان فرستاد و بزرگان و نامداران را فراخواند تا پیاده به زیارت سرو بهشتی کشمر آیند، اندرز زرتشت را بپذیرند، از بتان چین روی برتابند و به برز و فرّ شاهنشاه ایران، کشتی دین بهی را بر میان ببندند.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: