🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود

❖
121 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۰ - سخن دقیقی: پیش‌گویی جاماسپ دربارهٔ نبرد و سرنوشت پهلوانان ایران
چون سپاه ایران پس از کوچ از بلخ بامدادین به کرانهٔ رود خروشان جیحون رسید، گشتاسپ‌شاه فرمان فرود آمدن داد. شاه از میان رزم‌آوران بیرون آمد، از اسب پیاده شد و بر اورنگ شهریاری تکیه زد. آن‌گاه جاماسپ گران‌مایه را به حضور فراخواند؛ همان فرزانه و پیشگویی که دانا به رازهای سپهر و ستاره‌شناس بی‌همتای روزگار بود و کیش و خرد او چون چراغی فراراه اسپهبدان و بزرگان می‌درخشود.

گشتاسپ رو به جاماسپ کرد و گفت که دادار پاک، دانشی بی‌مانند به تو بخشیده است؛ پس گردونهٔ آسمان را بکاو و بازگوی که پایان این نبرد سهمگین با تورانیان چه خواهد شد و چه کسانی در عرصهٔ کارزار بر جای خواهند ماند. جاماسپِ پیر را از این درخواست دل تنگ و افسرده آمد. با چهره‌ای غمگین گفت: کاش ایزد دادگر مرا این خرد و دانایی نداده بود، چرا که پرده‌برداری از رازهای مکتوم، بار سنگینی بر دوش خردمند می‌گذارد. او از شاه پیمان خواست تا در برابر گفتن حقایق تلخ، خشم نگیرد و آسودگی او را پاس دارد.

گشتاسپ‌شاه به پروردگار جهان و به جان برادر دلاورش زریر و فرزند گوهر بارش اسفندیار سوگند خورد که هرگز به جاماسپ گزندی نرساند و او را آزار ندهد. آن‌گاه جاماسپ، با دلی پردرد و زبانی پرحسرت، پرده از گرداب خونین نبرد برداشت: او از روزی سخن گفت که هوا از سم اسبان و غبار نبرد تیره و تار گردد، گرزهای گران چون پتک آهنگران بر خوذها فرود آیند، چرخ گردونه‌ها بشکند و زمین از خون پاکان سرخ‌گون شود.

جاماسپ پیش‌گویی کرد که نخستین شهید این نبرد شاهزاده اردشیر خواهد بود که پس از کشتاری عظیم از لشکریان دشمن به خاک خواهد افتاد. سپس شیدسپ، دیگر فرزند شاه، چون شیری ژیان به قلب سپاه چین می‌زند و سرانجام بر خاک تیره می‌افتد. آن‌گاه نوبت به فرزند خودِ جاماسپ، گرامی، می‌رسد؛ جوانی که در کین‌خواهی شاهزادگان کلاه از سر برمی‌دارد، درحالی‌که درفش کاویانی از دست ایرانیان افتاده است، پرچم بنفش‌رنگ فریدون را به دندان می‌گیرد و با یک دست شمشیر می‌زند تا آنکه او نیز پیکرش غرق در خون بر زمین می‌افتد.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: