پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود

در شبی تاریک و پر راز، دیدگان گوینده طوس در خوابی ژرف فرورفت. در آن رؤیای رازآلود، جام میِ سرخی چون برگ گلاب در دست داشت که ناگاه سیمای دقیقی، شاعر پیشگام، از پرده غیب پدیدار شد. دقیقی بر لب جام می بنشست و آغاز به داستان‌سرایی کرد. او با آوازی کهن و گیرا، فردوسی را بانگ زد که «این جام می را جز به آیین شاهان بزرگ کیانی و کی‌کاووس باستان مپیمای! چرا که تو شهریاری را ستوده‌ای که روزگار و سپاه و تاج و تخت به وجودش می‌نازند؛ شهنشاه محمود، گیرنده شهرها که شادی و فرّ خویش را بر همگان بخشیده است.» دقیقی از پیروزی‌های آینده، فتح سرزمین‌های دور تا مرزهای چین، و جبروت آن پادشاه سخن گفت. سپس رازِ خفته در خاک خویش را آشکار ساخت و گفت: «من پیش از تو قدم در این راه نهادم و داستان گشتاسپ و نبرد ارجاسپ را به هزار بیت سرودم، اما روزگار مهلتم نداد و طومار زندگی‌ام به تیر اجل درپیچید. اگر آن سرمایه مادی و معنوی به آستان شهنشاه رسد، روان من از مغاک خاک تا ستیغ ماه شادمان برخواهد کشید.» چون رؤیا گسست، فرزانه طوس بر آن شد تا سخنان دقیقی خفته در خاک را زنده گرداند و آن هزار بیت را در دفتر جاویدان خویش پیوند زند.