🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود

❖
59 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۸ - سخن دقیقی: رسیدن پاسخ گشتاسپ به ارجاسپ و لشکرکشی عظیم توران به ایران
چون گشتاسپ‌شاه، شهریار دادگر ایران، نگارش پاسخ خود به ارجاسپ را به پایان آورد، فرستادگان خاقان چین را فراخواند و آنان را خوار و سرافکنده مرخص نمود. ایلچیان ارجاسپ، شکسته دل و با جامه و چهره‌ای تیره‌گون از بیم و شرمساری، راه توران‌زمین را پیش گرفتند تا به خلخ رسیدند. هنگامی که از دور درفش سیاه بر فراز ایوان شهریار خویش دیدند، با دیدگانی گریان و دلی پردرد پیاده گشتند و نامه پرغرور و سرزنش‌آمیز شاهنشاه ایران را به دست ارجاسپ دادند.

دبیر ارجاسپ نامه گشتاسپ‌شاه را گشود و در برابر خاقان جادونژاد برخواند. گشتاسپ در آن نامه، خود را وارث فرّ لهراسپ و پاسدار شایسته تاج و تخت کیانی نامیده بود که از سوی دادار جهان‌آفرین به آیین بهی سرافراز گشته است. شاه ایران ارجاسپ را زشت‌خو، ابله و گرگ‌پیکر خوانده بود که از روشنی دین پروردگار گریخته و راه کوری و اهریمنی پیش گرفته است. گشتاسپ تهدید دوماهه ارجاسپ را به سخره گرفته و نوشته بود که ایرانیان نژاده از تبار پاک ایرج و نبردآزمودگان شمشیرزن، نیازی به مهلت دو یا چهار ماهه ندارند؛ بلکه او خود چون شیری ژیان با سپاهی بیکران از گردان نیزه‌گذار، گنج‌های شاهی را گشوده و به پیکار توران خواهد آمد.

در نامه گشتاسپ از دلاورانی چون زریر سپهدار و اسفندیار رویین‌تن یاد شده بود که چون قبای آهنین بر تن کنند و گرزهای رخشان بر دوش کشند، فرّ و شکوهشان خورشید و ماه را پرده‌دار می‌سازد. شاه گشتاسپ به ارجاسپ هشدار داده بود که تهدید به آلودن جیحون و سیحون بیهوده است، چرا که اسبان بادپای ایرانیان دریا و بیابان را زیر سم خویش یکسان می‌نمایند و به خواست یزدان پاک، تارک شهریار توران در نبردگاه زیر پای ایرانیان مالیده خواهد شد.

چون ارجاسپ‌شاه، سالار پیکند، نامه تند گشتاسپ را شنید، از تخت شهریاری فرود آمد و خیره و سرسام‌گرفته بر جای ماند. خشم و کینه وجودش را فراگرفت و پگاه روز بعد، تکینان و سرکردگان لشکر توران را به گردآوری سپاه از سراسر توران‌زمین فرمان داد. ارجاسپ فرماندهی لشکر را میان دو برادر اهریمن‌خوی خویش، کهرم و اندمان، بخشید و سپاهی سیصد هزار نفره از سواران نبردآزموده با کوس و دهل و درفش‌های زرد و سرخ و بنفش برآراست. او گنج‌های خویش را گشود و روزی لشکریان را داد.

ارجاسپ سپس گرگسار تیره‌درویش را که به جز بدی و پلیدی نمی‌شناخت، به سپهسالاری لشکر گماشت و بیدرفش غارتگر را با درفشی پیل‌پیکر پیش فرستاد. خشاش دلاور، آن پهلوانی که از هیچ شیر ژیانی بیم نداشت، به دیده‌بانی و پیشرویی سپاه منصوب گشت و هوش‌دیو فرمان یافت تا در پشت سپاه بایستد و هر کس را که از بیم جنگ روی برتابد، در دم گردن زند. بدین سان، لشکر عظیم توران با دلی پر از کینه و چشمی پر از خون، به مرزهای ایران‌زمین تاختند؛ کاخ‌ها را به آتش کشیدند، درختان را از ریشه برکندند و دود و ویرانی بر خاک فرخنده ایران سایه‌افکن ساختند.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: