چون کیخسرو از تکریم پاداش‌دهنده پهلوانان و بزرگان فراغت یافت، سنگینی باری گران بر روانش هموار شد. در میان همه نامداران، تنها لهراسب مانده بود که شاه هنرمندانه نامش را از دفتر دیوان بازنخوانده بود. شهریار جهان بیژن را فرمان داد تا تاج کلاه‌مانندی بیاورد و لهراسب را به نزد او فراخواند. چون لهراسب به پیشگاه آمد، کیخسرو برپای خاست، او را آفرین خواند و دست داد. آن‌گاه شاه نیکی‌دوست از تخت عاج فرود آمد، تاج دل‌افروز کیانی را از سر برکشید و آن را بر سر لهراسب نهاد و تمامی پادشاهی ایران‌زمین را به او سپرد.
کیخسرو بدرودگویان تخت عاج را نگریست و جانشین خویش را نیایش کرد: «این تاج نو بر تو فرخنده باد و جهان بر آستانت سر بندگی فرود آورد. پس از آن همه درد و رنج که کشیدم، اینک شاهی و تاج و گنج را به تو می‌سپارم. از این پس زبانت را جز به دادگری مگردان و چون می‌خواهی بختت جوان بماند، دیو را گرد روان خویش مگردان. خردمند باش و بی‌زیان، و همواره فروغ جانت را پاس بدار.» سپس رو به سران ایران‌زمین کرد و گفت: «از فرخندگی بخت لهراسب، دل بر تخت پادشاهی او شاد دارید.»
اما شورش و شگفتی بر انجمن پهلوانان افتاد. بزرگان چون شیران ژیان برآشفتند و از این‌که لهراسبِ گمنام باید شاه خوانده شود، در تحیر ماندند. زال زر، پیر فرزانه سیستان، برپای خاست و دلیرانه زبان به اعتراض گشود: «ای شهریار والاتبار، سزاوارتر آن بود که خاک بر سر کسی بارد که لهراسب را به دادگری شاه بخواند! او زمانی که از خاک توران به نزد زرسب آمد، بینوایی دیدمش با یک اسب و بس! تنها به جنگ الانانش فرستادی و سپاه و درفش بدو دادی. آیا از میان این‌همه بزرگان خسرو‌نژاد، کسی بر دل شاه نیامد که مردی بی‌نژاد و بی‌هنر را تاج می‌بخشد؟» با سخنان زال، خروشی سخت از سپاه ایران برخاست که: «ما دگر میان به بندگی نخواهیم بست و در کارزار نام نخواهیم جست، اگر لهراسب شهریار ما باشد!»
کیخسرو با آرامش و حکمت به خشم دستان نگراد و گفت: «ای زال، شتاب مکن و تندی به خرج مده! آن‌که سخن به بیداد گوید، جز دودِ آتش طرفی نبندد. جهان‌آفرین بر من گواست که لهراسب مردی است دارنده شرم و دین و خرد که جز نیکی نروید. او نبیره جهاندار هوشنگ است؛ خردمند، بینادل و پاک‌دست. او جادویی را از روی زمین برخواهد چید و راه یزدان پاک را آشکار خواهد ساخت. جهان از پند او و فرزند پاکش جوان خواهد شد. بر پادشاهی او آفرین گویید و از اندرز من سر مپیچید.»
چون زال سخنان تابناک شاه را شنید و به نژاد هوشنگی لهراسب آگاه شد، سخت پشیمان گشت. انگشت برد، مشتی خاک سیاه برگرفت و بر لب و زبان خویش زد تا عذر تقصیر آورد. سپس بانگ برآورد و لهراسب را شاه خواند و به کیخسرو گفت: «چه کسی جز شاه پیروز می‌دانست که لهراسب از تبار شاهان کهن است؟ سوگند به این خاک سیاه که بر لب آلودم، اعتراض مرا گناه مشمار و بر من ببخش!»