هفت شب و هفت روز تمام، کیخسرو شهریار پیروز ایران، بر پای ایستاد و در آستان دادار به پرستش نشست؛ تن او در صحنگاه گیتی بود و جان بیدارش در عوالمی دگر سیر می‌کرد. با فرا رسیدن سرِ هفته، توان جسمانی از پیکر شاه رخت بربست و ناتوان از ادامه نیایش، در روز هشتم گام بر عرصه بارگاه نهاد و بر تخت عاج شاهنشاهی آرام گرفت.
پهلوانان و نامداران ایران‌زمین، خیره در رفتار شگفت‌انگیز شهریار خویش، اندوهگین و حیران در اندیشه فرو رفتند. چو پرده بارگاه به فرمان شاه کنار زده شد، سرداران پیل‌افکن و شیردل—چون طوس و گودرز و گیو، و گرگین و بیژن و رهام—دست‌به‌سینه وارد شدند. پیشگاه شاهنشاه را نماز بردند و راز درون گشودند که: «ای شهریار دادگر، هیچ شاهی چون تو بر تخت عاج ننشسته و فرّ تاج و مهر از فروغ تو روشنی گرفته است. تو زجر نبرد را کشیدی و از گنج ننازیدی، همه دشمنان را بر خاک افکندی و کین پدر بازستاندی. چرا اکنون دل از جهان برگرفته‌ای و رخ در نقاب غم کشیده‌ای؟ اگر از ما خشمگینی یا دشمنی پنهان بر سر راه داری، آشکار کن تا جان را سپرت سازیم!»
کیخسرو رو به گردان نهاد و پاسخ داد: «ای نامداران، دل از هیچ‌یک از شما گران ندارم و هیچ دشمنی بر روی زمین باقی نمانده که بیم او رود. کین پدر بازجستم و گیتی را به داد و آئین بیاراستم. مهر نگین من بر سراسر خاک تیره نقش بسته است. تیغها را در نیام کنید و جام‌های سیمین به می سرخ بیارائید. این هفته را به درگاه کردگار به نیایش سپری کردم زیرا در نهان آرزویی بس بزرگ دارم؛ از یزدان پاک خواهم که مرا در این آزمون راهنمایی کند. بدانید که این چرخ ناپایدار، شاه و گدا و پیر و برنا را به یک داس درمی‌درود.»
چون گردان با دلی آسوده از بارگاه بیرون رفتند، کیخسرو پرده‌دار را بفرمود تا پرده بارگاه فرو اندازد و هیچ بیگانه و خویشی را بار ندهد. آنگاه در تیرگی شب به محراب نیایش شتافت و پیشگاه رب‌الارباب لب به رازونیاز گشود: «ای برتر از هر چه برتری است! تو تمام خواسته‌های دلم را روا ساختی و روانم را روشنی بخشیدی. اکنون از تو می‌خواهم که در مینو یاورم باشی تا از این سپنجی‌سرای فانی به سلامت بگذرم...»