چون فرستادهٔ کیخسرو از نزد شاه مکران بازآمد، غلغله‌ای عظیم در سراسر آن دیار برپا گشت. لشکر مکران کوه تا کوه دامنه گستراند و با دویست پیل جنگی به کین‌خواهی صف کشید. از خروش اسبان و کوبش سپاهیان، گردی سنگین بر آسمان نشست و خورشید در میان دو مه تیره گشت. گردان طلیعهٔ ایران به کیخسرو خبر دادند که دشت و دمن از درفش‌ها و پیلان مکرانیان سیاه شده است.
کیخسرو دستور داد صفوف نبرد را بیارایند. تخوار، نگهبان دلاور سپاه ایران، بر طلیعهٔ دشمن تاخت و پهلوان مکرانی را چون شیر دژم به دو نیم ساخت و دل شاه مکران را لبریز از بیم گردانید. دو سپاه چون دو کوه پولادین به هم آویختند. سپهدار طوس در قلب لشکر، نالهٔ بوق و کوس برآورد و درفش کاویانی در پیشاپیش سپاه به اهتزاز درآمد. تیرها چون باران تیره باریدن گرفت و هوا چون دریای قیر تاریک شد. در کشاکش کارزار، شاه مکران در میان قلب سپاه زخم گران خورد و جان به جان‌آفرین تسلیم کرد.
چون بزرگان لشکر خواستند سر شاه مکران را ببرند، کیخسرو مانع شد و گفت سر شهریاران نباید از تن جدا گردد و تن هیچ شاهی نباید برهنه ماند. او دستور داد دخمه‌ای فاخر از مشک و گلاب بسازند و پیکر خسته در جوشن شاه مکران را به دیبای چین بپوشانند. پس از کشته شدن ده هزار تن از گردان مکران و به بند آمدن صدها تن، غارت درگرفت، اما خروش و زاری زنان و کودکان، دل کیخسرو را به درد آورد. شاه ایران بانگ برآورد و غارت و ستم را کلاً ممنوع ساخت و دادخواهی پارسایان مکران را پذیرفت. او تهدید کرد هر کس ستم ورزد، به تیغ دادخواهی دو نیم خواهد شد. سپس اشکش تیزهوش را بر حکمرانی مکران بگماشت تا دادگری پیشه کند.
پس از آن، کیخسرو سپاه را از راه بیابان به سوی لب دریای زره راند. به خواست یزدان پاک، بیابان خشک بر ایشان به گلزاری پر از سبزه و آب بدل گشت. با رسیدن به دریای زره، کشتی‌بانان چین و مکران کشتی‌ها را آماده ساختند و توشهٔ یک‌ساله برگرفتند. کیخسرو سر بر خاک نیایش نهاد و از کردگار بلند خواست تا سپاهش را از مواج و شگفتی‌های دریای خروشان به سلامت بگذراند. هفت ماه تمام کشتی‌ها بر آب شکافنده پیش رفتند و سپاهیان عجایب دریا را دیدند: شیران و گاوان دریایی، مردمی موی‌بلند چون گوسفند، و شگرف‌موجوداتی با سر گاومیش و تن نهنگ.
به لطف ایزدی، باد موافق پایدار ماند و سپاه ایران بی هیچ زیانی به خشک‌زی رسیدند. کیخسرو به پاس این رستگاری، چهره بر خاک مالید و یزدان را سپاس گفت. او گیو را بر آن سرزمین‌ها گماشت تا به عدل فرمان براند و پیامی مهرآمیز برای شاهان آن مرزوبوم فرستاد تا به طاعت درآیند. سپس سپاه به سوی گنگ‌دژ حرکت کرد—شارستانی باشکوه که سیاوش، پدر کیخسرو، با فرّه ایزدی برآورده بود. چون چشمان کیخسرو بر کنگره‌های برافراشتهٔ گنگ‌دژ افتاد، پیاده شد، رخ بر زمین نهاد و بر بی‌گناهی و مظلومیت پدر خویش سیاوش زاری کرد، و سرتاسر سپاه ایران در سوگ آن شاهزادهٔ پاک‌نهاد به گریه درآمدند.