خروش جنگ از میان دو سپاه به آسمان برآمد و چنان گرد و غباری برآشفت که روز روشن به تیرگی گرایید و خورشید زردفام چون لاژورد کدر شد. در این هنگام، افراسیاب که سنگینی نبرد و پراکندگی لشکریانش را می‌دید، دو تن از کارآزموده‌ترین نبردآوران خود را برگزید تا پیامی پنهانی به نزد کیخسرو ببرند. افراسیاب در پیام خود، راه دراز و رنج‌آور ایران تا دژ گنگ را یادآور شد و از خون‌های بی‌شماری سخن گفت که دشت‌ها و کوه‌ها را چون دریایی سرخ فروگرفته است. او پیشنهاد کرد که اگر کیخسرو خواهان تاج و گنج و بوم توران است، همگی را واگذار کرده و خود ناپدید شود، یا آنکه هر دو شهریار دور از چشم سپاهیان، در آوردگاهی تنها به نبرد تن‌به‌تن بپردازند تا جان بی‌گناهان بیش از این به کین‌خواهی تباه نگردد.
کیخسرو چون پیام نیاپدر خویش را شنید، سخن را با رستم دستان در میان گذاشت و فرمود که اگرچه افراسیاب بدساز و مردم‌فریب است، اما نبرد با نبیرهٔ فریدون و فرزند پشنگ برای او ننگ نخواهد بود. رستم جهان‌پهلوان اما شاه را از این آتشِ پرخطر برحذر داشت و گفت: برای شهریاری چون تو شایسته نیست که خویشتن را در برابر نیرنگ‌های شاه توران به خطر اندازی؛ زیرا او چون خویش را در بن‌بست دیده، زبان به فسون گشوده است. اگر او نبرد می‌جوید، پهلوانانی چون من و گیو دلیر آماده پیکاریم.
کیخسرو رای رستم را پسندید و به فرستادهٔ افراسیاب پاسخ داد که پیمان‌شکنی‌های گذشته‌اش با سیاوش فراموش‌نشدنی است و زبانی پر از افسون و دلی پر از جفا دارد. فرستاده شتابان بازگشت و افراسیاب را از پاسخ تند شاه آگاه ساخت. با بازگشت فرستاده، آتش جنگ بار دیگر برپا شد؛ تیرها چون ژاله از ابر تیره‌گون بر خود و ببر بیان بارید و تا غروب آفتاب، زمین زیر سم اسبان غرق در خون شد.
با فرا رسیدن شب، کیخسرو که فریبکاری و خوی افراسیاب را نیک می‌شناخت، دانست که شاه توران برای جبران شکست، دست به شبیخون خواهد زد. پس به طوس سپهسالار و رستم تهمتن دستور داد تا خندقی بر سر راه دشمن بکنند، آتش‌ها را خاموش سازند و زنگ و جرس‌ها را فرو خوابانند. شاه سپاه را دو بخش کرد: بخشی به فرماندهی طوس به کوهستان رفتند و بخشی دیگر به رهبری رستم در هامون کمین کردند تا اگر افراسیاب در تاریکی شب بتازد، در میان دو سپاه ایرانی گرفتار و نابود گردد.