بخش ۱ - خبر کشته شدن کاموس به خاقان چین، زاری سپاه و داوطلب شدن چنگش برای کین
#1
کنون ای خردمند روشن‌روان
✦
بجز نام یزدان مگردان زبان
#2
که اویست بر نیک و بد رهنمای
✦
وزویست گردون گردان بجای
#3
همی بگذرد بر تو ایام تو
✦
سرایی جزین باشد آرام تو
#4
چو باشی بدین گفته همداستان
✦
که دهقان همی گوید از باستان
#5
ازان پس خبر شد بخاقان چین
✦
که شد کشته کاموس بر دشت کین
#6
کشانی و شگنی و گردان بلخ
✦
ز کاموس‌شان تیره شد روز و تلخ
#7
همه یک بدیگر نهادند روی
✦
که این پرهنر مرد پرخاشجوی
#8
چه مردست و این مرد را نام چیست
✦
هم آورد او در جهان مرد کیست
#9
چنین گفت هومان به پیران شیر
✦
که امروز شد جانم از رزم سیر
#10
دلیران ما چون فرازند چنگ
✦
که شد کشته کاموس جنگی بجنگ
#11
بگیتی چنو نامداری نبود
✦
وزو پیلتن تر سواری نبود
#12
چو کاموس گو را بخم کمند
✦
به آوردگه بر توان کرد بند
#13
سزد گر سر پیل را روز کین
✦
بگیرد برآرد زند بر زمین
#14
سپه سربسر پیش خاقان شدند
✦
ز کاموس با درد و گریان شدند
#15
که آغاز و فرجام این رزمگاه
✦
شنیدی و دیدی بنزد سپاه
#16
کنون چارهٔ کار ما بازجوی
✦
بتنها تن خویش و کس را مگوی
#17
بلشکر نگه کن ز کارآگهان
✦
کسی کو سخن باز جوید نهان
#18
ببیند که این شیر دل مرد کیست
✦
وزین لشکر او را هم آورد کیست
#19
از آن پس همه تن بکشتن دهیم
✦
به آوردگه بر سر و تن نهیم
#20
بپیران چنین گفت خاقان چین
✦
که خود درد ازینست و تیمار ازین
#21
که تا کیست زان لشکر پرگزند
✦
کجا پیل گیرد بخم کمند
#22
ابا آنک از مرگ خود چاره نیست
✦
ره خواهش و پرسش و یاره نیست
#23
ز مادر همه مرگ را زاده‌ایم
✦
بناکام گردن بدو داده‌ایم
#24
کس از گردش آسمان نگذرد
✦
وگر بر زمین پیل را بشکرد
#25
شما دل مدارید ازو مستمند
✦
کجا کشته شد زیر خم کمند
#26
مر آن را که کاموس ازو شد هلاک
✦
ببند کمند اندر آرم بخاک
#27
همه شهر ایران کنم رود آب
✦
بکام دل خسرو افراسیاب
#28
ز لشکر بسی نامور گرد کرد
✦
ز خنجرگزاران و مردان مرد
#29
چنین گفت کین مرد جنگی بتیر
✦
سوار کمندافگن و گردگیر
#30
نگه کرد باید که جایش کجاست
✦
بگرد چپ لشکر و دست راست
#31
هم از شهر پرسد هم از نام او
✦
ازانپس بسازیم فرجام او
#32
سواری سرافراز و خسروپرست
✦
بیامد ببر زد برین کار دست
#33
که چنگش بدش نام و جوینده بود
✦
دلیر و به هر کار پوینده بود
#34
بخاقان چنین گفت کای سرفراز
✦
جهان را بمهر تو بادا نیاز
#35
گر او شیر جنگیست بیجان کنم
✦
بدانگه که سر سوی ایران کنم
#36
بتنها تن خویش جنگ‌آورم
✦
همه نام او زیر ننگ آورم
#37
ازو کین کاموس جویم نخست
✦
پس از مرگ نامش بیارم درست
#38
برو آفرین کرد خاقان چین
✦
بپیشش ببوسید چنگش زمین
#39
بدو گفت ار این کینه بازآوری
✦
سوی من سر بی‌نیاز آوری
#40
ببخشمت چندان گهرها ز گنج
✦
کزان پس نباید کشیدنت رنج
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.