بخش ۱۳ - آگاهی افراسیاب از شکست کاموس و خاقان چین، انجمن موبدان و خلعت رستم در سغد
#1
پس آگاهی آمد بافراسیاب
✦
که آتش برآمد ز دریای آب
#2
ز کاموس و منشور و خاقان چین
✦
شکستی نو آمد بتوران زمین
#3
از ایران یکی لشکر آمد بجنگ
✦
که شد چرخ گردنده را راه تنگ
#4
چهل روز یکسان همی جنگ بود
✦
شب و روز گیتی بیک رنگ بود
#5
ز گرد سواران نبود آفتاب
✦
چو بیدار بخت اندر آمد بخواب
#6
سرانجام زان لشکر بیشمار
✦
سواری نماند از در کارزار
#7
بزرگان و آن نامور مهتران
✦
ببستند یکسر ببند گران
#8
بخواری فگندند بر پشت پیل
✦
سپه بود گرد آمده بر دو میل
#9
ز کشته چنان بد که در رزمگاه
✦
کسی را نبد جای رفتن براه
#10
وزین روی پیران براه ختن
✦
بشد با یکی نامدار انجمن
#11
کشانی و شگنی و وهری نماند
✦
که منشور شمشیر رستم نخواند
#12
وزین روی تنگ اندر آمد سپاه
✦
بپیش اندرون رستم کینه‌خواه
#13
گر آیند زی ما برزم آن گروه
✦
شود کوه هامون و هامون چو کوه
#14
چو افراسیاب این سخنها شنود
✦
دلش گشت پر درد و سر پر ز دود
#15
همه موبدان و ردان را بخواند
✦
ز کار گذشته فراوان براند
#16
کز ایران یکی لشکری جنگجوی
✦
بدان نامداران نهادست روی
#17
شکسته شدست آن سپاه گران
✦
چنان ساز و آن لشکر بی‌کران
#18
ز اندوه کاموس و خاقان چین
✦
ببستند گفتی مرا بر زمین
#19
سپاهی چنان بسته و خسته شد
✦
دو بهره ز گردنکشان بسته شد
#20
بایران کشیدند بر پشت پیل
✦
زمین پر ز خون بود تا چند میل
#21
چه سازیم و این را چه درمان کنیم
✦
نشاید که این بر دل آسان کنیم
#22
گر ایدونک رستم بود پیش رو
✦
نماند برین بوم و بر خار و خو
#23
که من دستبرد ورا دیده‌ام
✦
ز کار آگهان نیز بشنیده‌ام
#24
که او با بزرگان ایران زمین
✦
چه کردست از نیکوی روز کین
#25
چه کردست با شاه مازندران
✦
ز گرزش چه آمد بران مهتران
#26
گرانمایگان پاسخ آراستند
✦
همه یکسر از جای برخاستند
#27
که گر نامداران سقلاب و چین
✦
بایران همی رزم جستند و کین
#28
نه از لشکر ما کسی کم شدست
✦
نه این کشور از خون دمادم شدست
#29
ز رستم چرا بیم داری همی
✦
چنین کام دشمن بخاری همی
#30
ز مادر همه مرگ را زاده‌ایم
✦
میان تا ببستیم نگشاده‌ایم
#31
اگر خاک ما را بپی بسپرند
✦
ازین کردهٔ خویش کیفر برند
#32
بکین گر ببندیم زین پس میان
✦
نماند کسی زنده ز ایرانیان
#33
ز پرمایگان شاه پاسخ شنید
✦
ز لشکر زبان‌آوری برگزید
#34
دلیران و گردنکشان را بخواند
✦
ز خواب و ز آرام و خوردن بماند
#35
در گنج بگشاد و دینار داد
✦
روان را بخون دل آهار داد
#36
چنان شد ز گردان جنگی زمین
✦
که گفتی سپهر اندر آمد بکین
#37
چو این بند بد را سر آمد کلید
✦
فریبرز نزدیک رستم رسید
#38
بدل شاد با خلعت شهریار
✦
بدو اندرون تاج گوهر نگار
#39
ازان شادمان شد گو پیلتن
✦
بزرگان لشکر شدند انجمن
#40
گرفتند بر پهلوان آفرین
✦
که آباد بادا برستم زمین
#41
بدو جان شاه جهان شاد باد
✦
بر و بوم ایرانش آباد باد
#42
همه مر ترا چاکر و بنده‌ایم
✦
بفرمان و رایت سرافگنده‌ایم
#43
وزان جایگه شاد لشکر براند
✦
بیامد بسغد و دو هفته بماند
#44
بنخچیر گور و بمی دست برد
✦
ازین گونه یک چند خورد و شمرد
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.