#1
پس آگاهی آمد بافراسیاب
✦
که آتش برآمد ز دریای آب
“Then news reached Afrasiab that a fire had erupted from the midst of the sea.”
#2
ز کاموس و منشور و خاقان چین
✦
شکستی نو آمد بتوران زمین
“That through Kamus, Mansur, and the Khagan of China, a fresh disaster had fallen upon Turan.”
#3
از ایران یکی لشکر آمد بجنگ
✦
که شد چرخ گردنده را راه تنگ
“That from Iran a host of warriors had marched into battle, narrowing the path of the revolving heavens.”
#4
چهل روز یکسان همی جنگ بود
✦
شب و روز گیتی بیک رنگ بود
“For forty days the battle raged unrelenting; day and night, the world bore a single grim hue.”
#5
ز گرد سواران نبود آفتاب
✦
چو بیدار بخت اندر آمد بخواب
“The sun was eclipsed by the dust of horsemen, as though awake fortune had fallen into sleep.”
#6
سرانجام زان لشکر بیشمار
✦
سواری نماند از در کارزار
“In the end, of that countless army, not a single knight remained fit for the fray.”
#7
بزرگان و آن نامور مهتران
✦
ببستند یکسر ببند گران
“The grandees and renowned chieftains were all bound together in heavy chains.”
#8
بخواری فگندند بر پشت پیل
✦
سپه بود گرد آمده بر دو میل
“In humiliation they were cast upon the backs of elephants; the captured host stretched for two leagues.”
#9
ز کشته چنان بد که در رزمگاه
✦
کسی را نبد جای رفتن براه
“So thick lay the slain upon the battlefield that no man could find a path to walk.”
#10
وزین روی پیران براه ختن
✦
بشد با یکی نامدار انجمن
“On the other side, Piran fled toward Khotan accompanied by a small remnant of nobles.”
#11
کشانی و شگنی و وهری نماند
✦
که منشور شمشیر رستم نخواند
“Not a warrior of Kashan, Shagnan, or Vahr remained whose decree Rostam's sword had not written.”
#12
وزین روی تنگ اندر آمد سپاه
✦
بپیش اندرون رستم کینه‌خواه
“And now the army presses near, led by the vengeful Rostam in the vanguard.”
#13
گر آیند زی ما برزم آن گروه
✦
شود کوه هامون و هامون چو کوه
“'If that host marches against us, mountains will turn to plains and plains to mountains!'”
#14
چو افراسیاب این سخنها شنود
✦
دلش گشت پر درد و سر پر ز دود
“When Afrasiab heard these words, his heart swelled with pain and his head filled with smoke.”
#15
همه موبدان و ردان را بخواند
✦
ز کار گذشته فراوان براند
“He summoned all the Mobads and wise counselors, speaking at length of past deeds.”
#16
کز ایران یکی لشکری جنگجوی
✦
بدان نامداران نهادست روی
“'That a warlike army from Iran has set its sight upon those noble rulers!'”
#17
شکسته شدست آن سپاه گران
✦
چنان ساز و آن لشکر بی‌کران
“'That mighty host and boundless army have been shattered to pieces!'”
#18
ز اندوه کاموس و خاقان چین
✦
ببستند گفتی مرا بر زمین
“'From the grief of Kamus and the Khagan of China, you would say I am bound to the earth.'”
#19
سپاهی چنان بسته و خسته شد
✦
دو بهره ز گردنکشان بسته شد
“'So vast a army broken and wounded, two-thirds of our proud champions in chains!'”
#20
بایران کشیدند بر پشت پیل
✦
زمین پر ز خون بود تا چند میل
“'Dragged to Iran upon the backs of elephants, while the ground bled for many miles.'”
#21
چه سازیم و این را چه درمان کنیم
✦
نشاید که این بر دل آسان کنیم
“'What remedy shall we devise for this? We must not take this lightly in our hearts.'”
#22
گر ایدونک رستم بود پیش رو
✦
نماند برین بوم و بر خار و خو
“'If Rostam indeed leads their vanguard, neither thorn nor weed will remain in this realm!'”
#23
که من دستبرد ورا دیده‌ام
✦
ز کار آگهان نیز بشنیده‌ام
“'For I have personally witnessed his martial power, and heard of it from reliable witnesses.'”
#24
که او با بزرگان ایران زمین
✦
چه کردست از نیکوی روز کین
“'What noble deeds he achieved alongside the grandees of Iran on the day of battle!'”
#25
چه کردست با شاه مازندران
✦
ز گرزش چه آمد بران مهتران
“'What he wrought upon the King of Mazandaran, and what his mace inflicted upon those chieftains!'”
#26
گرانمایگان پاسخ آراستند
✦
همه یکسر از جای برخاستند
“The nobles prepared their answer and rose up together from their seats.”
#27
که گر نامداران سقلاب و چین
✦
بایران همی رزم جستند و کین
“'Though the renowned ones of Saqlab and China sought war and vengeance against Iran,'”
#28
نه از لشکر ما کسی کم شدست
✦
نه این کشور از خون دمادم شدست
“'No warrior has been lost from our core army, nor is our own land yet drenched in blood.'”
#29
ز رستم چرا بیم داری همی
✦
چنین کام دشمن بخاری همی
“'Why do you harbour such dread of Rostam, thus fulfilling the desires of your enemy?'”
#30
ز مادر همه مرگ را زاده‌ایم
✦
میان تا ببستیم نگشاده‌ایم
“'We are all born of mothers unto death; we have bound our loins and shall not loosen them!'”
#31
اگر خاک ما را بپی بسپرند
✦
ازین کردهٔ خویش کیفر برند
“'If they trample our soil underfoot, they shall pay dearly for what they have done!'”
#32
بکین گر ببندیم زین پس میان
✦
نماند کسی زنده ز ایرانیان
“'If we gird ourselves for vengeance henceforth, not a single Iranian shall be left alive!'”
#33
ز پرمایگان شاه پاسخ شنید
✦
ز لشکر زبان‌آوری برگزید
“The king heard this response from his nobles, and selected eloquent commanders from the army.”
#34
دلیران و گردنکشان را بخواند
✦
ز خواب و ز آرام و خوردن بماند
“He summoned the brave warriors and champions, casting aside sleep, rest, and feasting.”
#35
در گنج بگشاد و دینار داد
✦
روان را بخون دل آهار داد
“He opened the treasure-house and distributed gold, nourishing his soul with blood of his heart.”
#36
چنان شد ز گردان جنگی زمین
✦
که گفتی سپهر اندر آمد بکین
“The ground became so thick with valiant warriors that you would say heaven itself descended in wrath.”
#37
چو این بند بد را سر آمد کلید
✦
فریبرز نزدیک رستم رسید
“When the key unlocked this evil knot, Fariburz arrived before Rostam.”
#38
بدل شاد با خلعت شهریار
✦
بدو اندرون تاج گوهر نگار
“Joyful at heart with the King's robe of honor, including a crown encrusted with glittering gems.”
#39
ازان شادمان شد گو پیلتن
✦
بزرگان لشکر شدند انجمن
“The elephant-bodied hero rejoiced at this, and the chieftains of the army gathered together.”
#40
گرفتند بر پهلوان آفرین
✦
که آباد بادا برستم زمین
“They offered praises unto the champion: 'May the land be prosperous through Rostam!'”
#41
بدو جان شاه جهان شاد باد
✦
بر و بوم ایرانش آباد باد
“'May the soul of the King of the world be joyful, and the realm of Iran remain flourishing!'”
#42
همه مر ترا چاکر و بنده‌ایم
✦
بفرمان و رایت سرافگنده‌ایم
“'We are all your servants and slaves, submissive to your command and banner!'”
#43
وزان جایگه شاد لشکر براند
✦
بیامد بسغد و دو هفته بماند
“From that place he happily led the army onward, arriving in Sogd where he remained two weeks.”
#44
بنخچیر گور و بمی دست برد
✦
ازین گونه یک چند خورد و شمرد
“He turned his hands to hunting wild asses and drinking wine, thus feasting and counting days for a time.”