بخش ۲ - جنگ رستم و چنگش، گریز و کشته شدن چنگش، و گفتگوی خاقان با هومان
#1
ازان دشت چنگش برانگیخت اسپ
✦
همی رفت برسان آذرگشسپ
#2
چو نزدیک ایرانیان شد بجنگ
✦
ز ترکش برآورد تیر خدنگ
#3
چنین گفت کین جای جنگ منست
✦
سر نامداران بچنگ منست
#4
کجا رفت آن مرد کاموس گیر
✦
که گاهی کمند افگند گاه تیر
#5
کنون گر بیاید به آوردگاه
✦
نمانم که ماند بنزد سپاه
#6
بجنبید با گرز رستم ز جای
✦
همانگه برخش اندر آورد پای
#7
منم گفت شیراوژن و گردگیر
✦
که گاهی کمند افگنم گاه تیر
#8
هم اکنون ترا همچو کاموس گرد
✦
بدیده همی خاک باید سپرد
#9
بدو گفت چنگش که نام تو چیست
✦
نژادت کدامست و کام تو چیست
#10
بدان تا بدانم که روز نبرد
✦
کرا ریختم خون چو برخاست گرد
#11
بدو گفت رستم که ای شوربخت
✦
که هرگز مبادا گل آن درخت
#12
کجا چون تو در باغ بار آورد
✦
چو تو میوه اندر شمار آورد
#13
سر نیزه و نام من مرگ تست
✦
سرت را بباید ز تن دست شست
#14
بیامد همانگاه چنگش چو باد
✦
دو زاغ کمان را بزه بر نهاد
#15
کمان جفا پیشه چون ابر بود
✦
هم آورد با جوشن و گبر بود
#16
سپر بر سرآورد رستم چو دید
✦
که تیرش زره را بخواهد برید
#17
بدو گفت باش ای سوار دلیر
✦
که اکنون سرت گردد از رزم سیر
#18
نگه کرد چنگش بران پیلتن
✦
ببالای سرو سهی بر چمن
#19
بد آن اسپ در زیر یک لخت کوه
✦
نیامد همی از کشیدن ستوه
#20
بدل گفت چنگش که اکنون گریز
✦
به از با تن خویش کردن ستیز
#21
برانگیخت آن بارکش را ز جای
✦
سوی لشکر خویشتن کرد رای
#22
بکردار آتش دلاور سوار
✦
برانگیخت رخش از پس نامدار
#23
همانگاه رستم رسید اندروی
✦
همه دشت زیشان پر از گفت و گوی
#24
دم اسپ ناپاک چنگش گرفت
✦
دو لشکر بدو مانده اندر شگفت
#25
زمانی همی داشت تا شد غمی
✦
ز بالا بزد خویشتن بر زمی
#26
بیفتاد زو ترگ و زنهار خواست
✦
تهمتن ورا کرد با خاک راست
#27
همانگاه کردش سر از تن جدا
✦
همه کام و اندیشه شد بی‌نوا
#28
همه نامداران ایران زمین
✦
گرفتند بر پهلوان آفرین
#29
همی بود رستم میان دو صف
✦
گرفته یکی خشت رخشان بکف
#30
وزان روی خاقان غمی گشت سخت
✦
برآشفت با گردش چرخ و بخت
#31
بهومان چنین گفت خاقان چین
✦
که تنگست بر ما زمان و زمین
#32
مران نامور پهلوان را تو نام
✦
شوی بازجویی فرستی پیام
#33
بدو گفت هومان که سندان نیم
✦
برزم اندرون پیل دندان نیم
#34
بگیتی چو کاموس جنگی نبود
✦
چنو رزم‌خواه و درنگی نبود
#35
بخم کمندش گرفت این سوار
✦
تو این گرد را خوار مایه مدار
#36
شوم تا چه خواهد جهان آفرین
✦
که پیروز گردد بدین دشت کین
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.