🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره اساطیری (پیشدادیان)

منوچهر

❖
85 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۴ - حاضر شدن سام به درگاه منوچهر شاه و شرح نبردهایش در هندوستان و فرمان یافتن سوزاندن هندوستان و کابل را
آگاهی از دلباختگی زال سپیدموی به رودابه، دختر مهراب کابلی، به گوش شهریار ایران، منوچهر شاه رسید و اندوه و نگرانی گران بر دل شاهنشاه نشست. منوچهر دانا و پیش‌بین بود؛ او در اندیشه فرو رفت که چون سال‌ها با رنج و نبرد، ایران‌زمین را از چنگال دیوان و ستمکاران رهانیده و فریدون فَرّخ گیتی را از پلیدی ضحاک پاک ساخته است، مبادا از پیوند پور سام و دخت مهراب، بار دیگر گوهر شوم ضحاک ماردوش برآید و تیغی بر کشد که کشور را به آشوب و درد کشاند. پس خسرو پاک‌دین، موبدان و دانایان را گرد آورد و راز دل بگفت. موبدان، دانایی و تدبیر شاه را ستودند و او را به کار بستن خرد راهنمایی کردند.

منوچهر شاه بی‌درنگ فرزند خویش، نوذر دلاور را پیش خواند و او را با بزرگان و لشکری آراسته به پیلان جنگی فرستاد تا به استقبال جهان‌پهلوان سام نریمان روند و او را به بارگاه شهریاری دعوت کنند. سام که از کارزار سهمگین مازندران و گرگساران بازمی‌گشت، با شنیدن خبر آمدن نوذر، شادمان به پیشواز شاهزاده شتافت. دو پهلوان و همراهانشان بساط سور و باده‌نوشی برافراشتند و نخست به نام منوچهر جام برداشتند و شبی را به شادی گذراندند.

بامدادان با طنین کوس و تبیره، سپاه گران رو به سوی بارگاه منوچهر نهاد. از ساری تا آمل، سپاهی بیکران چون دریای خروشان به موج درآمد؛ ژوپین‌وران و سپرداران سرخ و زرد کوه تا کوه را پوشاندند. چون سام به نزدیکی کاخ رسید، پیاده شد و با فروتنی زمین را ببوسید. منوچهر شاه از تخت عاج و یاقوت برخاست، پهلوان را در بر گرفت و بر تخت خویش کنار خود بنشاند.

شهریار از نبردهای سام با نره‌دیوان مازندران و مردم سگسار و گرگسار پرسید. سام لبی به ثنا گشود و دلیری‌های خویش را بازگفت: «ای شاه جاوید! به شهر دیوان رزم‌آور تاختم؛ مردمانی چون شیران درنده و شتابان‌تر از اسبان تازی و درنده‌تر از پلنگان. چون غریو من برآمد، هوش از سرشان پرید، اما لشکری چون مور و ملخ از غارها برآمدند. من گرز یک‌زخم خویش برداشتم و نعره‌ای برکشیدم که زمین چون آسیا به گردش درآمد. در این میان، کَکوی رزم‌جو با کمند دراز و کوپال سنگین چون پیل سپید به میدان آمد. تیر بر کمان نهادم و سر او را هدف گرفتم، سپس با دست آهنین کمربندش را گرفتم، از زین برکندمش و بر زمین کوبیدمش. با افتادن شهریارشان، سپاه دیوان رو به کاستی و گریز نهاد و هزاران تن بر خاک افتادند.»

منوچهر شاه از شنیدن این پیروزی درخشان، کلاه گوشه به ماه برافراشت و شب را به شادمانی و باده‌گساری گذراند. اما بامداد روز بعد، شاه رو به سام کرد و فرمانی سهمگین داد: «اکنون با سپاهیان برگزیده به سوی هندوستان و کابل بتاز؛ کاخ مهراب را به آتش بکش و هیچ‌یک از خویشان و پیوستگان ضحاک را زنده مگذار، تا نژاد این اژدها برای همیشه از روی زمین برکنده شود.» سام نریمان فرمان شاه را گردن نهاد، بر آستان شاهی نماز برد و با سپاه خویش شتابان روی به سوی سرزمین کابل نهاد.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: