🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی اشکانیان

❖
28 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۲۱ - گرفتاری هفتواد و شاهوی، بر دار کردن آن دو، تاراج دژ و بنای آتشکده
چون خبر انهدام کرم به هفتواد رسید، وجودش از درد و خشم آکنده گشت و شتابان برای بازپس‌گیری دژ روانه شد. اما اردشیر بابکان پیشتر بر فراز بارو ایستاده بود و جاپای او بر باره دژ چون نقش قدم شیری استوار می‌نمود. سپاهیان هفتواد که از سوی دیگر چون کوهی گران فراز آمده بودند، با دیدن فرّه و اقتدار شاهی، سرگردان و درهم‌شکسته ماندند.

اردشیر از فراز باره فریاد برآورد و پایان کار را اعلام نمود: او خبر داد که چگونه با ریختن قلعی مذاب در کام هیولا، شالوده جادوی آنان را فروپاشیده است. باد به فرمان ایزدی بر سپاهیان هفتواد شورید و آنان در محاصره افتادند. در جریان این نبرد، هفتواد و پسر مهتر و سالار عیارش، شاهوی، گرفتار آمدند. اردشیر شاه از باره فرود آمد، بر بارهای زرین‌لگام نشست و فرمان داد تا در کنار دریا دو دار بلند برافرازند.

هفتواد و شاهوی را زنده بر دار کشیدند و با بارانی از تیر از پای درآمدند تا خفتگان و کژاندیشان از خواب غفلت بیدار شوند. گنجینه‌ها و خواسته‌های دژ که طی سالیان گرد آمده بود به تمامی تاراج شد و سپاهیان ایران از آن آراسته گشتند. اردشیر پس از پیروزی به سوی خره‌اردشیر شتافت و در آنجا آتشکده‌ای شکوهمند بنا نهاد که روشنی‌بخش آیین‌های مهرگان و سده شد. سپس با دادگری بر پارس فرمان راند، لشکر به کرمان و شهر گور فرستاد و خود پیروزمندانه راهی طیسفون گشت.
#1
چو آگاه شد زان سخن هفتواد
✦
دلش گشت پردرد و سر پر ز باد
#2
بیامد که دژ را کند خواستار
✦
بران باره بر شد دمان شهریار
#3
بکوشید چندی نیامدش سود
✦
که بر بارهٔ دژ پی شیر بود
#4
وزان روی لشکر بیامد چو کوه
✦
بماندند با داغ و درد آن گروه
#5
چنین گفت زان باره شاه اردشیر
✦
که نزدیک جنگ آی ای شهرگیر
#6
اگر گم شود از میان هفتواد
✦
نماند به چنگ تو جز رنج و باد
#7
که من کرم را دادم ارزیز گرم
✦
شد آن دولت و رفتن تیز نرم
#8
شنید آن همه لشکر آواز شاه
✦
به سر بر نهادند ز آهن کلاه
#9
ازان دل گرفتند ایرانیان
✦
ببستند با درد کین را میان
#10
سوی لشکر کرم برگشت باد
✦
گرفتار شد در میان هفتواد
#11
همان نیز شاهوی عیار اوی
✦
که مهتر پسر بود و سالار اوی
#12
فرود آمد از باره شاه اردشیر
✦
پیاده ببد پیش او شهرگیر
#13
ببردند بالای زرین لگام
✦
نشست از برش مهتر شادکام
#14
بفرمود پس شهریار بلند
✦
زدن پیش دریا دو دار بلند
#15
دو بدخواه را زنده بر دار کرد
✦
دل دشمن از خواب بیدار کرد
#16
بیامد ز قلب سپه شهرگیر
✦
بکشت آن دو تن را به باران تیر
#17
به تاراج داد آن همه خواسته
✦
شد از خواسته لشکر آراسته
#18
به دژ هرچ بود از کران تا کران
✦
فرود آوریدند فرمانبران
#19
ز پرمایه چیزی که بد دلپذیر
✦
همی تاخت تا خره اردشیر
#20
بکرد اندران کشور آتشکده
✦
بدو تازه شد مهرگان و سده
#21
سپرد آن زمان کشور و تاج و تخت
✦
بدان میزبانان بیدار بخت
#22
وزان جایگه رفت پیروز و شاد
✦
بگسترد بر کشور پارس داد
#23
چو آسوده‌تر گشت مرد و ستور
✦
بیاورد لشکر سوی شهر گور
#24
به کرمان فرستاد چندی سپاه
✦
یکی مرد شایستهٔ تاج و گاه
#25
وزان جایگه شد سوی طیسفون
✦
سر بخت بدخواه کرده نگون
#26
چنین است رسم جهان جهان
✦
همی راز خویش از تو دارد نهان
#27
نسازد تو ناچار با او بساز
✦
که روزی نشیب است و روزی فراز
#28
چو از گفتهٔ کرم پرداختم
✦
دری دیگر از اردشیر آختم

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: