✦

دوره پهلوانی (کیانیان)

داستان هفتخوان اسفندیار

❖

59 بیت در این گفتار

برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید

دوگانه شعر و نثر روایت منثور داستان (Prose Retelling) ابیات اصیل شاهنامه (Distichs)

بخش ۱۵ - سوزاندن رویین‌دژ، آوردن گنج و اسیران ارجاسپ و جشن بازگشت اسفندیار نزد گشتاسپ

چو آن نامه برخواند اسفندیار

✦

ببخشید دینار و برساخت کار

جز از گنج ارجاسپ چیزی نماند

✦

همه گنج خویشان او برفشاند

سپاهش همه زو توانگر شدند

✦

از اندازهٔ کار برتر شدند

شتر بود و اسپان به دشت و به کوه

✦

به داغ سپهدار توران گروه

هیون خواست از هر دری ده‌هزار

✦

پراگنده از دشت وز کوهسار

همه گنج ارجاسپ در باز کرد

✦

به کپان درم سختن آغاز کرد

هزار اشتر از گنج دینار شاه

✦

چو سیصد ز دیبا و تخت و کلاه

صد از مشک و ز عنبر و گوهران

✦

صد از تاج وز نامدار افسران

از افگندنیهای دیبا هزار

✦

بفرمود تا برنهادند بار

#10

چو سیصد شتر جامهٔ چینیان

✦

ز منسوج و زربفت وز پرنیان

#11

عماری بسیچید و دیبا جلیل

✦

کنیزک ببردند چینی دو خیل

#12

به رخ چون بهار و به بالا چو سرو

✦

میانها چو غرو و به رفتن تذرو

#13

ابا خواهران یل اسفندیار

✦

برفتند بت روی صد نامدار

#14

ز پوشیده رویان ارجاسپ پنج

✦

ببردند بامویه و درد و رنج

#15

دو خواهر دو دختر یکی مادرش

✦

پر از درد و با سوک و خسته برش

#16

چو آتش به رویین دژ اندر فگند

✦

زبانه برآمد به چرخ بلند

#17

همه بارهٔ شهر زد بر زمین

✦

برآورد گرد از بر و بوم چین

#18

سه پور جوان را سپهدار گفت

✦

پراگنده باشید با گنج جفت

#19

به راه ار کسی سر بپیچد ز داد

✦

سرانشان به خنجر ببرید شاد

#20

شما راه سوی بیابان برید

✦

سنانها چو خورشید تابان برید

#21

سوی هفتخوان من به نخجیر شیر

✦

بیابم شما ره مپویید دیر

#22

نخستین بگیرم سر راه را

✦

ببینم شما را سر ماه را

#23

سوی هفتخوان آمد اسفندیار

✦

به نخجیر با لشکری نامدار

#24

چو نزدیک آن جای سرما رسید

✦

همه خواسته گرد بر جای دید

#25

هوا خوش‌گوار و زمین پرنگار

✦

تو گفتی به تیر اندر آمد بهار

#26

وزان جایگه خواسته برگرفت

✦

همی ماند از کار اختر شگفت

#27

چو نزدیکی شهر ایران رسید

✦

به جای دلیران و شیران رسید

#28

دو هفته همی بود با یوز و باز

✦

غمی بود از رنج راه دراز

#29

سه فرزند پرمایه را چشم داشت

✦

ز دیر آمدنشان به دل خشم داشت

#30

به نزد پدر چو بیامد پسر

✦

بخندید با هر یکی تاجور

#31

که راهی درشت این که من کوفتم

✦

ز دیر آمدنتان برآشوفتم

#32

زمین بوسه دادند هر سه پسر

✦

که چون تو که باشد به گیتی پدر

#33

وزان جایگه سوی ایران کشید

✦

همه گنج سوی دلیران کشید

#34

همه شهر ایران بیاراستند

✦

می و رود و رامشگران خواستند

#35

ز دیوارها جامه آویختند

✦

زبر مشک و عنبر همی بیختند

#36

هوا پر ز آوای رامشگران

✦

زمین پر سواران نیزه‌وران

#37

چو گشتاسپ بشنید رامش گزید

✦

به آواز او جام می درکشید

#38

ز لشکر بفرمود تا هرک بود

✦

ز کشور کسی کو بزرگی نمود

#39

همه با درفش و تبیره شدند

✦

بزرگان لشکر پذیره شدند

#40

پدر رفت با نامور بخردان

✦

بزرگان فرزانه و موبدان

#41

بیامد به پیش پسر تازه‌روی

✦

همه شهر ایران پر از گفت و گوی

#42

چو روی پدر دید شاه جوان

✦

دلش گشت شادان و روشن‌روان

#43

برانگیخت از جای شبرنگ را

✦

فروزندهٔ آتش جنگ را

#44

بیامد پدر را به بر در گرفت

✦

پدر ماند از کار او در شگفت

#45

بسی خواند بر فر او آفرین

✦

که بی‌تو مبادا زمان و زمین

#46

وزانجا به ایوان شاه آمدند

✦

جهانی ورا نیکخواه آمدند

#47

بیاراست گشتاسپ ایوان و تخت

✦

دلش گشت خرم بدان نیک‌بخت

#48

به ایوانها در نهادند خوان

✦

به سالار گفتا مهان را بخوان

#49

بیامد ز هر گنبدی میگسار

✦

به نزدیک آن نامور شهریار

#50

می خسروانی به جام بلور

✦

گسارنده می داد رخشان چو هور

#51

همه چهرهٔ دوستان برفروخت

✦

دل دشمنان را به آتش بسوخت

#52

پسر خورد با شرم یاد پدر

✦

پدر همچنان نیز یاد پسر

#53

بپرسید گشتاسپ از هفتخوان

✦

پدر را پسر گفت نامه بخوان

#54

سخنهای دیرینه یاد آوریم

✦

به گفتار لب را به داد آوریم

#55

چو فردا به هشیاری آن بشنوی

✦

به پیروزی دادگر بگروی

#56

برفتند هرکس که گشتند مست

✦

یکی ماه‌رخ دست ایشان به دست

#57

سرآمد کنون قصهٔ هفتخوان

✦

به نام جهان داور این را بخوان

#58

که او داد بر نیک و بد دستگاه

✦

خداوند خورشید و تابنده ماه

#59

اگر شاه پیروز بپسندد این

✦

نهادیم بر چرخ گردنده زین

داستان هفتخوان اسفندیار

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما