بخش ۱۱ - گزارش آتش به پشوتن، تاختن سپاه بر دژ، کشتن طرخان به دست نوش‌آذر و فرمان ارجاسپ به جنگ
#1
شب آمد یکی آتشی برفروخت
✦
که تفش همی آسمان را بسوخت
#2
چو از دیده‌گه دیده‌بان بنگرید
✦
به شب آتش و روز پردود دید
#3
ز جایی که بد شادمان بازگشت
✦
تو گفتی که با باد همباز گشت
#4
چو از راه نزد پشوتن رسید
✦
بگفت آنچ از آتش و دود دید
#5
پشوتن چنین گفت کز پیل و شیر
✦
به تنبل فزونست مرد دلیر
#6
که چشم بدان از تنش دور باد
✦
همه روزگاران او سور باد
#7
بزد نای رویین و رویینه خم
✦
برآمد ز در نالهٔ گاودم
#8
ز هامون سوی دژ بیامد سپاه
✦
شد از گرد خورشید تابان سیاه
#9
همه زیر خفتان و خود اندرون
✦
همی از جگرشان بجوشید خون
#10
به دژ چون خبر شد که آمد سپاه
✦
جهان نیست پیدا ز گرد سیاه
#11
همه دژ پر از نام اسفندیار
✦
درخت بلا حنظل آورد بار
#12
بپوشید ارجاسپ خفتان جنگ
✦
بمالید بر چنگ بسیار چنگ
#13
بفرمود تا کهرم شیرگیر
✦
برد لشکر و کوس و شمشیر وتیر
#14
به طرخان چنین گفت کای سرفراز
✦
برو تیز با لشکری رزمساز
#15
ببر نامدران دژ ده هزار
✦
همه رزم جویان خنجرگزار
#16
نگه کن که این جنگجویان کیند
✦
وزین تاختن ساختن برچیند
#17
سرافراز طرخان بیامد دوان
✦
بدین روی دژ با یکی ترجمان
#18
سپه دید با جوشن و ساز جنگ
✦
درفشی سیه پیکر او پلنگ
#19
سپه‌کش پشوتن به قلب اندرون
✦
سپاهی همه دست شسته به خون
#20
به چنگ اندرون گرز اسفندیار
✦
به زیر اندرون بارهٔ نامدار
#21
جز اسفندیار تهم را نماند
✦
کس او را به جز شاه ایران نخواند
#22
سپه میسره میمنه برکشید
✦
چنان شد که کس روز روشن ندید
#23
ز زخم سنانهای الماس گون
✦
تو گفتی همی بارد از ابر خون
#24
به جنگ اندر آمد سپاه از دو روی
✦
هرانکس که بد گرد و پرخاشجوی
#25
بشد پیش نوش‌آذر تیغ‌زن
✦
همی جست پرخاش زان انجمن
#26
بیامد سرافراز طرخان برش
✦
که از تن به خاک اندر آرد سرش
#27
چو نوش‌آذر او را به هامون بدید
✦
بزد دست و تیغ از میان برکشید
#28
کمرگاه طرخان بدو نیم کرد
✦
دل کهرم از درد پربیم کرد
#29
چنان هم بقلب سپه حمله برد
✦
بزرگش یکی بود با مرد خرد
#30
بران‌سان دو لشکر بهم برشکست
✦
که از تیر بر سرکشان ابر بست
#31
سرافراز کهرم سوی دژ برفت
✦
گریزان و لشکر همی راند تفت
#32
چنین گفت کهرم به پیش پدر
✦
که ای نامور شاه خورشیدفر
#33
از ایران سپاهی بیامد بزرگ
✦
به پیش اندرون نامداری سترگ
#34
سرافراز اسفندیارست و بس
✦
بدین دژ نیاید جزو هیچ‌کس
#35
همان نیزهٔ جنگ دارد به چنگ
✦
که در گنبدان دژ تو دیدی به جنگ
#36
غمی شد دل ارجاسپ را زان سخن
✦
که نو شد دگر باره کین کهن
#37
به ترکان همه گفت بیرون شوید
✦
ز دژ یکسره سوی هامون شوید
#38
همه لشکر اندر میان آورید
✦
خروش هژبر ژیان آورید
#39
یکی زنده زیشان ممانید نیز
✦
کسی نام ایشان مخوانید نیز
#40
همه لشکر از دژ به راه آمدند
✦
جگر خسته و کینه‌خواه آمدند
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.