✦

دوره پهلوانی (کیانیان)

داستان هفتخوان اسفندیار

❖

66 بیت در این گفتار

برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید

دوگانه شعر و نثر روایت منثور داستان (Prose Retelling) ابیات اصیل شاهنامه (Distichs)

بخش ۸ - گذر شبانهٔ اسفندیار از دریای بی‌بن، کشتن گرگسار و دو ترک و نومیدی از رویین دژ

چو یک پاس بگذشت از تیره شب

✦

به پیش اندر آمد خروش جلب

بخندید بر بارگی شاه نو

✦

ز دم سپه رفت تا پیش رو

سپهدار چون پیش لشکر کشید

✦

یکی ژرف دریای بی‌بن بدید

هیونی که بود اندران کاروان

✦

کجا پیش رو داشتی ساروان

همی پیش رو غرقه گشت اندر آب

✦

سپهبد بزد چنگ هم در شتاب

گرفتش دو ران بر کشیدش ز گل

✦

بترسید بدخواه ترک چگل

بفرمود تا گرگسار نژند

✦

شود داغ دل پیش بر پای بند

بدو گفت کای ریمن گرگسار

✦

گرفتار بر دست اسفندیار

نگفتی که ایدر نیابی تو آب

✦

بسوزد ترا تابش آفتاب

#10

چرا کردی ای بدتن از آب خاک

✦

سپه را همه کرده بودی هلاک

#11

چنین داد پاسخ که مرگ سپاه

✦

مرا روشناییست چون هور و ماه

#12

چه بینم همی از تو جز پای‌بند

✦

چه خواهم ترا جز بلا و گزند

#13

سپهبد بخندید و بگشاد چشم

✦

فرو ماند زان ترک و بفزود خشم

#14

بدو گفت کای کم خرد گرگسار

✦

چو پیروز گردم من از کارزار

#15

به رویین دژت بر سپهبد کنم

✦

مبادا که هرگز بتو بد کنم

#16

همه پادشاهی سراسر تراست

✦

چو با ما کنی در سخن راه راست

#17

نیازارم آن را که فرزند تست

✦

هم آن را که از دوده پیوند تست

#18

چو بشنید گفتار او گرگسار

✦

پرامید شد جانش از شهریار

#19

ز گفتار او ماند اندر شگفت

✦

زمین را ببوسید و پوزش گرفت

#20

بدو گفت شاه آنچ گفتی گذشت

✦

ز گفتار خامت نگشت آب دشت

#21

گذرگاه این آب دریا کجاست

✦

بباید نمودن به ما راه راست

#22

بدو گفت با آهن از آبگیر

✦

نیابد گذر پر و پیکان تیر

#23

تهمتن فروماند اندر شگفت

✦

هم‌اندر زمان بند او برگرفت

#24

به دریای آب اندرون گرگسار

✦

بیامد هیونی گرفته مهار

#25

سپهبد بفرمود تا مشگ آب

✦

بریزند در آب و در ماهتاب

#26

به دریا سبک‌بار شد بارگی

✦

سپاه اندر آمد به یکبارگی

#27

چو آمد به خشکی سپاه و بنه

✦

ببد میسره راست با میمنه

#28

به نزدیک رویین دژ آمد سپاه

✦

چنان شد که فرسنگ ده ماند راه

#29

سر جنگجویان به خوردن نشست

✦

پرستنده شد جام باده به دست

#30

بفرمود تا جوشن و خود و گبر

✦

ببردند با تیغ پیش هژبر

#31

گشاده بفرمود تا گرگسار

✦

بیامد به پیش یل اسفندیار

#32

بدو گفت کاکنون گذشتی ز بد

✦

ز تو خوبی و راست گفتن سزد

#33

چو از تن ببرم سر ارجاسپ را

✦

درخشان کنم جان لهراسپ را

#34

چو کهرم که از خون فرشیدورد

✦

دل لشکری کرد پر خون و درد

#35

دگر اندریمان که پیروز گشت

✦

بکشت از دلیران ما سی و هشت

#36

سرانشان ببرم به کین نیا

✦

پدید آرم از هر دری کیمیا

#37

همه گورشان کام شیران کنم

✦

به کام دلیران ایران کنم

#38

سراسر بدوزم جگرشان به تیر

✦

بیارم زن و کودکانشان اسیر

#39

ترا شاد خوانیم ازین گر دژم

✦

بگوی آنچ داری به دل بیش و کم

#40

دل گرگسار اندران تنگ شد

✦

روان و زبانش پر آژنگ شد

#41

بدو گفت تا چند گویی چنین

✦

که بر تو مبادا به داد آفرین

#42

همه اختر بد به جان تو باد

✦

بریده به خنجر میان تو باد

#43

به خاک اندر افگنده پر خون تنت

✦

زمین بستر و گرد پیراهنت

#44

ز گفتار او تیز شد نامدار

✦

برآشفت با تنگدل گرگسار

#45

یکی تیغ هندی بزد بر سرش

✦

ز تارک به دو نیم شد تا برش

#46

به دریا فگندش هم‌اندر زمان

✦

خور ماهیان شد تن بدگمان

#47

وزان جایگه باره را بر نشست

✦

به تندی میان یلی را ببست

#48

به بالا برآمد به دژ بنگرید

✦

یکی ساده دژ آهنین باره دید

#49

سه فرسنگ بالا و پهنا چهل

✦

بجایی ندید اندر او آب و گل

#50

به پهنای دیوار او بر سوار

✦

برفتی برابر بروبر چهار

#51

چو اسفندیار آن شگفتی بدید

✦

یکی باد سرد از جگر برکشید

#52

چنین گفت کاین را نشاید ستد

✦

بد آمد به روی من از راه بد

#53

دریغ این همه رنج و پیکار ما

✦

پشیمانی آمد همه کار ما

#54

به گرد بیابان همه بنگرید

✦

دو ترک اندران دشت پوینده دید

#55

همی رفت پیش اندرون چار سگ

✦

سگانی که گیرند آهو به تگ

#56

ز بالا فرود آمد اسفندیار

✦

به چنگ اندرون نیزهٔ کارزار

#57

بپرسید و گفت این دژ نامدار

✦

چه جایست و چندست بر وی سوار

#58

ز ارجاسپ چندی سخن راندند

✦

همه دفتر دژ برو خواندند

#59

که بالا و پهنای دژ را ببین

✦

دری سوی ایران دگر سوی چین

#60

بدو اندرون تیغ‌زن سی‌هزار

✦

سواران گردنکش و نامدار

#61

همه پیش ارجاسپ چون بنده‌اند

✦

به فرمان و رایش سرافگنده‌اند

#62

خورش هست چندانک اندازه نیست

✦

به خوشه درون بار اگر تازه نیست

#63

اگر در ببندد به ده سال شاه

✦

خورش هست چندانک باید سپاه

#64

اگر خواهد از چین و ماچین سوار

✦

بیابد برش نامور صد هزار

#65

نیازش نیابد به چیزی به کس

✦

خورش هست و مردان فریادرس

#66

چو گفتند او تیغ هندی به مشت

✦

دو گردنکش ساده‌دل را بکشت

داستان هفتخوان اسفندیار

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما