بخش ۵ - خان چهارم اسفندیار: هشدار گرگسار، فریب زن جادو و کشتن او با زنجیر زردشت
#1
از آن کار پر درد شد گرگسار
✦
کجا زنده شد مرده اسفندیار
#2
سراپرده زد بر لب آب شاه
✦
همه خیمه‌ها گردش اندر سپاه
#3
می و رود بر خوان و میخواره خواست
✦
به یاد جهاندار بر پای خاست
#4
بفرمود تا داغ دل گرگسار
✦
بیامد نوان پیش اسفندیار
#5
می خسروانی سه جامش بداد
✦
بخندید و زآن اژدها کرد یاد
#6
بدو گفت کای بد تن بی‌بها
✦
ببین این دم آهنج نر اژدها
#7
از این پس به منزل چه پیش آیدم
✦
کجا رنج و تیمار بیش آیدم
#8
بدو گفت کای شاه پیروزگر
✦
همی یابی از اختر نیک بر
#9
تو فردا چو در منزل آیی فرود
✦
به پیشت زن جادو آرد درود
#10
که دیدست ز این پیش لشکر بسی
✦
نکردست پیچان روان از کسی
#11
چو خواهد بیابان چو دریا کند
✦
به بالای خورشید پهنا کند
#12
ورا غول خوانند شاهان به نام
✦
به روز جوانی مرو پیش دام
#13
به پیروزی اژدها باز گرد
✦
نباید که نام اندر آری به گرد
#14
جهانجوی گفت ای بد شوخ روی
✦
ز من هرچه بینی تو فردا بگوی
#15
که من با زن جادوان آن کنم
✦
که پشت و دل جادوان بشکنم
#16
به پیروزی دادده یک خدای
✦
سر جادوان اندر آرم به پای
#17
چو پیراهن زرد پوشید روز
✦
سوی باختر گشت گیتی فروز
#18
سپه برگرفت و بنه بر نهاد
✦
ز یزدان نیکی دهش کرد یاد
#19
شب تیره لشکر همی راند شاه
✦
چو خورشید بفروخت زرین کلاه
#20
چو یاقوت شد روی برج بره
✦
بخندید روی زمین یکسره
#21
سپه را همه بر پشوتن سپرد
✦
یکی جام زرین پر از می ببرد
#22
یکی ساخته نیز تنبور خواست
✦
همی رزم پیش آمدش سور خواست
#23
یکی بیشه‌ای دید همچون بهشت
✦
تو گفتی سپهر اندر او لاله کشت
#24
ندید از درخت اندر او آفتاب
✦
به هر جای بر چشمه‌ای چون گلاب
#25
فرود آمد از بارگی چون سزید
✦
ز بیشه لب چشمه‌ای برگزید
#26
یکی جام زرین به کف برنهاد
✦
چو دانست کز می دلش گشت شاد
#27
همانگاه تنبور را برگرفت
✦
سراییدن و ناله اندر گرفت
#28
همی گفت بداختر اسفندیار
✦
که هرگز نبیند می و میگسار
#29
نبیند جز از شیر و نر اژدها
✦
ز چنگ بلاها نیابد رها
#30
نیابد همی ز این جهان بهره‌ای
✦
به دیدار فرخ پری چهره‌ای
#31
بیابم ز یزدان همی کام دل
✦
مرا گر دهد چهرهٔ دلگسل
#32
به بالا چو سرو و چو خورشید روی
✦
فروهشته از مشک تا پای موی
#33
زن جادو آواز اسفندیار
✦
چو بشنید شد چون گل اندر بهار
#34
چنین گفت کآمد هژبری به دام
✦
ابا چامه و رود و پر کرده جام
#35
پر آژنگ رویی بی آیین و زشت
✦
بدان تیرگی جادویها نوشت
#36
به سان یکی ترک شد خوب روی
✦
چو دیبای چینی رخ از مشک موی
#37
بیامد به نزدیک اسفندیار
✦
نشست از بر سبزه و جویبار
#38
جهانجوی چون روی او را بدید
✦
سرود و می و رود برتر کشید
#39
چنین گفت کای دادگر یک خدای
✦
به کوه و بیابان توی رهنمای
#40
بجستم هم‌اکنون پری چهره‌ای
✦
به تن شهره‌ای زو مرا بهره‌ای
#41
به داد آفرینندهٔ داد و راد
✦
مرا پاک جام و پرستنده داد
#42
یکی جام پر بادهٔ مشک بوی
✦
بدو داد تا لعل گرددش روی
#43
یکی نغز پولاد زنجیر داشت
✦
نهان کرده از جادو آژیر داشت
#44
به بازوش در بسته بد زردهشت
✦
به گشتاسپ آورده بود از بهشت
#45
بدان آهن از جان اسفندیار
✦
نبردی گمانی به بد روزگار
#46
بینداخت زنجیر در گردنش
✦
بر آن سان که نیرو ببرد از تنش
#47
زن جادو از خویشتن شیر کرد
✦
جهانجوی آهنگ شمشیر کرد
#48
بدو گفت بر من نیاری گزند
✦
اگر آهنین کوه گردی بلند
#49
بیارای زآن سان که هستی رخت
✦
به شمشیر یازم کنون پاسخت
#50
به زنجیر شد گنده پیری تباه
✦
سر و موی چون برف و رنگی سیاه
#51
یکی تیز خنجر بزد بر سرش
✦
مبادا که بینی سرش گر برش
#52
چو جادو بمرد آسمان تیره گشت
✦
بر آن سان که چشم اندر آن خیره گشت
#53
یکی باد و گردی برآمد سیاه
✦
بپوشید دیدار خورشید و ماه
#54
به بالا برآمد جهانجوی مرد
✦
چو رعد خروشان یکی نعره کرد
#55
پشوتن بیامد همی با سپاه
✦
چنین گفت کای نامبردار شاه
#56
نه با زخم تو پای دارد نهنگ
✦
نه ترک و نه جادو نه شیر و پلنگ
#57
به گیتی بماناد یل سرفراز
✦
جهان را به مهر تو بادا نیاز
#58
یکی آتش از تارک گرگسار
✦
برآمد ز پیکار اسفندیار
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.