🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

داستان هفتخوان اسفندیار

❖
58 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۵ - خان چهارم اسفندیار: هشدار گرگسار، فریب زن جادو و کشتن او با زنجیر زردشت
چون اسفندیار از پیکار با اژدهای آتشین‌دم رهایی یافت، گرگسار از زنده ماندن پهلوان گران‌مایه غرق در رنج و اندوه گشت. پهلوان روئین‌تن بر لب جویباری خرّم سراپرده برپا کرد و سپاهیان در گرد او خیمه زدند. اسفندیار باده خسروانی خواست و جام به یاد آفریدگار گیتی برداشت. سپس بفرمود تا گرگسارِ نالان و داغ‌دیده را به پیشگاه آورند. سه جام می شاهانه به او نوشانید و با خنده‌ای پیروزمندانه از نبرد خویش با اژدها یاد کرد و از خان بعدی پرسید.

گرگسار، کینه‌توز و نومید، هشدار داد که در منزل چهارم، زنی جادوگر و غول‌آسا منتظر اوست؛ زن جادویی که می‌تواند بیابان را به دریا و زمین را به آسمان بدل کند و هر جوان دلاوری را به دام اندازد. گرگسار اسفندیار را از مواجهه با او پرهیز داد تا مبادا نام نامی‌اش به تیرگی گراید. اما اسفندیار با کلامی استوار او را پاسخ داد که به یاری خدای یگانه و فرّ ایزدی، سر از تن جادوگران خواد برید.

سپیده دم، چون گیتی از فروغ خورشید زرین‌کلاه درخشان شد، اسفندیار فرمان پیشروی داد. او لشکر را به برادرش پشوتن سپرد و خود تنبور برداشت و جامی زرین پر از می به دست گرفت و تنها روانه شد. در راه به بیشه‌ای شگفت و بهشت‌گون رسید؛ جویبارهایی چون گلاب و درختانی چندان درهم تنیده که پرتو آفتاب بر زمین نمی‌تافت. اسفندیار بر لب چشمه فرود آمد، جام می نوشید و تنبور در آغوش گرفت و ناله‌ای جانسوز سر داد؛ سرودی از رنج و تنهایی خویش که چگونه به جای کامروایی و دیدار زیبارویان، همواره با شیر و اژدها دست‌وپنجه نرم می‌کند.

آواز و نغمه تنبور پهلوان به گوش زن جادو رسید. جادوگر که پیرزنی خشن، زشت‌روی و پرآژنگ بود، برای شکار پهلوان، خود را به افسون و جادو به هیبت بتِ ترکی زیباروی و مشکین‌موی درآورد و بر لب جویبار نزد اسفندیار نشست. اسفندیار از دیدن او شادمان شد و دادار پاک را سپاس گفت که دعایش را اجابت کرده است. جام می به دست نگارین او داد، اما هم‌زمان زنجیر پولادین و جادویی را که زردشت از بهشت آورده و گشتاسپ بر بازوی او بسته بود، نهان بر گردن زن افسون‌گر افکند.

با افتادن زنجیر زردشت، نیروی جادوی زن کاسته شد. او به شکل شیری ژیان درآمد تا بگريزد، اما اسفندیار تیغ آبدار برکشید. با تازیانه حقیقت و نیروی مقدس زنجیر، زن جادو ناچار شد پچ‌پچه افسون را رها کند و به صورت اصلی خود—پیرزنی سیه‌چروده، تباه و سپیدموی—بازگردد. اسفندیار بی‌درنگ با خنجری تیز سر از تن آن پلید جدا ساخت. با مرگ جادوگر، خورشید در پس توده‌های ابر و گردی تیره پنهان گشت و جهان را تاریکی فراگرفت. اسفندیار بر فراز بلندی رفت و نعره‌ای چون رعد برکشید. پشوتن و سپاهیان شتابان فرا رسیدند و فتح بزرگ پهلوان را ستودند، در حالی که گرگسار از پیروزی درخشان اسفندیار در آتش حسد می‌سوخت.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: