🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

داستان هفتخوان اسفندیار

❖
53 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۲ - شب یورش اسفندیار به درگاه ارجاسپ: کشتن شاه ترکان، رهانیدن خواهران و پیوستن به پشوتن
چون شامگاه پردهٔ تیرگی بر رویین‌دژ افکند و شبِ حادثه‌خیز فرارسید، اسفندیار جامهٔ بازرگانی از تن برکند و سازِ رزم بر تن راست کرد. بندِ صندوق‌های بار کشوده شد و گردانِ نهان‌گشته چون شیران ژیان بیرون جستند. خوانی آراسته شد، کباب و می بر نهادند و پس از نوشیدن سه جامِ ارغوانی، اسفندیار پهلوانان را گرد آورد و گفت: «امشب، شبِ سرنوشت و نبرد شرف است. هر آن‌کس که نام جاوید می‌جوید، باید با توکل بر یزدان پاک، شمشیر بی‌امان کشد.»

پس لشکرِ کوچک خویش را سه بخش کرد: گروهی برای ایمن‌سازی دژ، گروهی برای بستن درگاه و کشتن نگهبانان، و گروهی برای نابودی سرانی که شبِ پیش در مجلسِ می میهمانش بودند. خود نیز با بیست تن از نبردآزموده‌ترین یلان، چون آذرخشی سهمگین رو به درگاهِ ارجاسپ نهاد. با طنینِ بانگِ نبرد در کاخ، خواهرانش همای و به‌آفرید با رخساری خونین از اشک، هراسان بیرون دویدند. اسفندیار با دیدن دو پرده‌نشینِ کینه‌دیده، آنان را نوازش داد و فرمود که بی‌درنگ رو به سوی کاروان‌سرا و بارگاهِ بازرگانی نهند و خود را از دامگهِ رزم دور سازند.

تیغِ هندیِ اسفندیار چون آذرخش بر پهلوانانِ تورانی فرو می‌بارید و بارگاهِ ارجاسپ از کشته‌ها و خسته‌دلان چون دریای آشفته گشت. ارجاسپ از غلغلهٔ سهمگین بیدار شد و با دلی پر از بیم، خفتانِ نبرد پوشید و کلاه‌خودِ رومی بر سر نهاد. اسفندیار با بانگِ رعدآسا بانگ برآورد: «اینک هدیه‌ای از کینِ لهراسب و مهرِ گشتاسب برای تو آورده‌ام!» دو نبردآزما بر یکدیگر آویختند؛ خنجرها و تیغ‌ها بر پیکر یکدیگر کوفتند، اما نیروی اسفندیار بر شهریارِ توران بچربید. زخم‌های کاری، تنِ پیل‌پیکرِ ارجاسپ را سست کرد تا آنکه به خاک افتاد و اسفندیار با ضربتی قاطع، سر از تنش جدا ساخت.

با سرنگونی ارجاسپ، ناله و شیون از شبستانِ توران برآمد. اسفندیار پس از گشودن کاخ و سامان دادن به شبستان، گنجینه‌ها را مهر کرد و دست به هیچ خواستهٔ ناروا نآلود. سپس دستور داد بر اسپانِ تازی زین نهند و خواهرانِ خویش را بر مرکب نشاند. وی دژِ تسخیرشده را به پهلوانِ ایرانی، ساوه، سپرد تا راه را بر لشکرِ گریزانِ توران ببندد و سرِ بریدهٔ ارجاسپ را بر بارهٔ کاخ بیاویزد. آنگاه خود با صد و شصت سوارِ گزیده، جوشان و خروشان رو به سوی دشت نهاد و به سپاهِ برادرش پشوتن پیوست. لشکرِ ایران از شنیدن آوای پیروزی و دلاوریِ شگفت‌انگیزِ اسفندیار، در بهت و آفرین فرورفت.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: