🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

داستان هفتخوان اسفندیار

❖
49 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۴ - خان سوم اسفندیار: هشدار گرگسار، کشتن اژدها با گردون تیغ‌دار و بیهوشی از دود زهر
شاهزاده اسفندیار در آغاز خان سوم، گرگسار بداندیش را فراخواند و سه جام میِ لعل‌گون به او نوشانید تا زبانش به سخن باز شود. آن‌گاه از او پرسید که فردا چه آزمونی بر سر راه لشکر خواهد بود. گرگسار گفت که در منزلگاه بعدی، اژدهایی مهیب و آتشین‌دم در کمین است؛ هیولایی با تن کوه‌آسا که چشمانی سرخ از خون و دهانی پُرآتش دارد و ماهی را از دریا به دم بیرون می‌کشد. او اسفندیار را پند داد که از این راه بازگردد و جان خویش و سپاهش را به خطر نیندازد.

اما اسفندیار پاسخ داد که از چنگال او هیچ اژدهایی رهایی نخواهد یافت. او دستور داد تا درودگران خردمند، گردونه‌ای استوار از چوب بسازند و سراسر اطراف آن را با تیغ‌های تیز و بران بپوشانند و بر فراز آن صندوقی استوار تعبیه کنند. شاهزاده خود درون صندوق نشست و گردونه را که دو اسب گران‌مایه بر آن بسته شده بود، آزمود.

با آغاز روز بعد، اسفندیار زره رزم پوشید، گردونه تیغ‌دار را پیش راند و فرماندهی سپاه را به برادرش پشوتن سپرد. چون به نزدیکی غار هیولا رسید، اژدها بانگ گردونه را شنید و مانند کوهی سیاه و خروشان بیرون آمد. دهان گشود و با دم آتشین خود اسبان و گردونه را یکباره بلعید. اما تیغ‌های برانِ نصب‌شده بر گردونه در کام و دهان هیولا گیر کرد؛ همچون شمشیرهایی که در نیام دهانش فرو رفته باشند، طوری که نه توان بلعیدن داشت و نه بیرون انداختن.

در همین هنگام، اسفندیار دلاور از صندوق بیرون جهید و با شمشیر تیز کابلی مغز اژدها را شکافت. با مرگ هیولا، دودی بس سهمگین و زهرآگین از پیکرش برخاست که شاهزاده را مدهوش و بی‌رمق بر خاک افکند. پشوتن و سپاهیان شتابان فرا رسیدند. چون اسفندیار به هوش آمد، اعلام کرد که ضربتی به او نرسیده و تنها از دود زهر بیهوش شده است. او سپس تن را در آب چشمه شست‌وشو داد، جامه‌ای نو پوشید و بر آستان یزدان پاک سجده شکر به‌جای آورد.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: