🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

داستان هفتخوان اسفندیار

❖
53 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۰ - خواهش دو خواهر آبکش از بازرگان، شناختن آواز اسفندیار و بزم مستی بر بارهٔ دژ
چون خورشید تابان رخ از گنبد لاجوردی برکشید و بازار کاروانیان به پایان آمد، دو دختر گشتاسپ‌شاه، همای و به‌آفرید، با دلی پردرد و دیدگانی اشک‌بار، سبو بر دوش از ایوان دژ بیرون آمدند تا برای دشمنان خویش آب کشند. آنان که روزگاری شاهدختان ایران‌زمین بودند، اینک سر و پا برهنه، در میان انجمن نالان می‌رفتند. چون چشمشان به کاروان بازرگان ایرانی افتاد، زاری‌کنان نزد وی آمدند تا از بوم و بر خویش نشانی جویند. اسفندیار چون خواهران خود را بدان خاری و پریشانی دید، از بیم افشای راز و سوز درون، رخ به زیر گلیم پنهان ساخت و سرشک از دیده بارید.

خواهران نالان پنداشتند بازرگانی غریب است؛ او را درود فرستادند و از گشتاسپ‌شاه و اسفندیار و روزگار ایران پرسش نمودند و از رنج آبکشی و بی‌خبری پدر که در کاخ خویش آسوده خفته بود، مویه کردند. اسفندیار برای حفظ نهان‌کاری، از زیر گلیم بانگ برآورد و بر اسفندیار و گشتاسپ نفرین فرستاد و خود را بازرگانی بی‌خبرها خواند که تنها در پی روزی خویش است. اما همای، آن بانوی فرزانه، آواز برادر را از میان ناله‌ها بازشناخت. دلش از امید تپید، اما راز برادر را بپوشید و خاموش و گریان بر جای ماند. اسفندیار چون دانست که همای او را شناخته، روی برتافت و با دیدگانی پرخون خواهران را پند داد که چند روزی لب از سخن ببندند و نوید داد که نه برای سوداگری، که برای ستاندن کین و نام‌آوری بدین رویین‌دژ آمده است.

سپس اسفندیار در کسوت خراد بازرگان به پیشگاه ارجاسپ‌شاه توران شتافت. او فریبکارانه داستان دریا و طوفانی مهیب را بازگفت که چگونه کشتی‌اش در میان موج‌های سهمگین گرفتار آمده و او نذر کرده بود که اگر به سلامت به ساحل رسد، بزمی خسروانی برای شهریار و پهلوانان آن مرزوبوم برپا دارد و مستمندان را بنوازد. ارجاسپ، سرمست از فریب، پیشنهاد او را پذیرفت. اسفندیار خواهان آن شد که این بزمِ ماهِ مهر را بر فراز باره‌ی دژ برپا دارد. او هیزم فراوان بر بام دژ کشید و اسبان و گوسفندان بسیار قربانی کرد. چون آتش بر برفراخت، دودی انبوه آسمان را تیره ساخت که همانا نشانه‌ای برای پشوتن و سپاه ایران در بیرون دژ بود. آن‌گاه می لعل در جام‌ها گرداند و سالاران توران را چنان به می ناب مست ساخت که با شاخه‌های نرگس در دست، هوش و گوش از دست دادند و افتاده بر بام دژ ماندند.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: