بخش ۴ - خان سوم اسفندیار: هشدار گرگسار، کشتن اژدها با گردون تیغ‌دار و بیهوشی از دود زهر
#1
بفرمود تا پیش او گرگسار
✦
بیامد بداندیش و بد روزگار
#2
سه جام می لعل فامش بداد
✦
چو آهرمن از جام می گشت شاد
#3
بدو گفت کای مرد بدبخت خوار
✦
که فردا چه پیش آورد روزگار
#4
بدو گفت کای شاه برتر منش
✦
ز تو دور بادا بد بدکنش
#5
چو آتش به پیکار بشتافتی
✦
چنین بر بلاها گذر یافتی
#6
ندانی که فردا چه آیدت پیش
✦
ببخشای بر بخت بیدار خویش
#7
از ایدر چو فردا به منزل رسی
✦
یکی کار پیش است از این یک بسی
#8
یکی اژدها پیشت آید دژم
✦
که ماهی برآرد ز دریا به دم
#9
همی آتش افروزد از کام اوی
✦
یکی کوه خاراست اندام اوی
#10
از این راه گر بازگردی رواست
✦
روانت بر این پند من بر گواست
#11
دریغت نیاید همی خویشتن
✦
سپاهی شده ز این نشان انجمن
#12
چنین داد پاسخ که ای بدنشان
✦
به بندت همی برد خواهم کشان
#13
ببینی که از چنگ من اژدها
✦
ز شمشیر تیزم نیابد رها
#14
بفرمود تا درگران آورند
✦
سزاوار چوب گران آورند
#15
یکی نغز گردون چوبین بساخت
✦
به گرد اندرش تیغها در نشاخت
#16
به سر بر یکی گرد صندوق نغز
✦
بیاراست آن درگر پاک مغز
#17
به صندوق در مرد دیهیم جوی
✦
دو اسپ گرانمایه بست اندر اوی
#18
نشست آزمون را به صندوق شاه
✦
زمانی همی راند اسپان به راه
#19
زره‌دار با خنجر کابلی
✦
به سر بر نهاده کلاه یلی
#20
چو شد جنگ آن اژدها ساخته
✦
جهانجوی ز این رنج پرداخته
#21
جهان گشت چون روی زنگی سیاه
✦
ز برج حمل تاج بنمود ماه
#22
نشست از بر شولک اسفندیار
✦
برفت از پسش لشکر نامدار
#23
دگر روز چون گشت روشن جهان
✦
درفش شب تیره شد در نهان
#24
پشوتن بیامد سوی نامجوی
✦
پسر با برادر همی پیش اوی
#25
بپوشید خفتان جهاندار گرد
✦
سپه را به فرخ پشوتن سپرد
#26
بیاورد گردون و صندوق شیر
✦
نشست اندر او شهریار دلیر
#27
دو اسپ گرانمایه بسته بر اوی
✦
سوی اژدها تیز بنهاد روی
#28
ز دور اژدها بانگ گردون شنید
✦
خرامیدن اسپ جنگی بدید
#29
ز جای اندر آمد چو کوه سیاه
✦
تو گفتی که تاریک شد چرخ و ماه
#30
دو چشمش چو دو چشمه تابان ز خون
✦
همی آتش آمد ز کامش برون
#31
چو اسفندیار آن شگفتی بدید
✦
به یزدان پناهید و دم درکشید
#32
همی جست اسپ از گزندش رها
✦
به دم درکشید اسپ را اژدها
#33
دهن باز کرده چو کوهی سیاه
✦
همی کرد غران بدو در نگاه
#34
فرو برد اسپان و گردون به دم
✦
به صندوق در گشت جنگی دژم
#35
به کامش چو تیغ اندر آمد بماند
✦
چو دریای خون از دهان برفشاند
#36
نه بیرون توانست کردن ز کام
✦
چو شمشیر بد تیغ و کامش نیام
#37
ز گردون و آن تیغها شد غمی
✦
به زور اندر آورد لختی کمی
#38
برآمد ز صندوق مرد دلیر
✦
یکی تیز شمشیر در چنگ شیر
#39
به شمشیر مغزش همی کرد چاک
✦
همی دود زهرش برآمد ز خاک
#40
از آن دود برنده بیهوش گشت
✦
بیفتاد و بی‌مغز و بی‌توش گشت
#41
پشوتن بیامد هم اندر زمان
✦
به نزدیک آن نامدار جهان
#42
جهانجوی چون چشمها باز کرد
✦
به گردان گردنکش آواز کرد
#43
که بیهوش گشتم من از دود زهر
✦
ز زخمش نیامد مرا هیچ بهر
#44
از آن خاک برخاست و شد سوی آب
✦
چو مردی که بیهوش گردد به خواب
#45
ز گنجور خود جامهٔ نو بجست
✦
به آب اندر آمد سر و تن بشست
#46
بیامد به پیش خداوند پاک
✦
همی گشت پیچان و گریان به خاک
#47
همی گفت کاین اژدها را که کشت
✦
مگر آن که بودش جهاندار پشت
#48
سپاهش همه خواندند آفرین
✦
همه پیش دادار سر بر زمین
#49
نهادند و گفتند با کردگار
✦
توی پاک و بی‌عیب و پروردگار
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.