بخش ۱۰ - خواهش دو خواهر آبکش از بازرگان، شناختن آواز اسفندیار و بزم مستی بر بارهٔ دژ
#1
چو خورشید تابان ز گنبد بگشت
✦
خریدار بازار او در گذشت
#2
دو خواهرش رفتند ز ایوان به کوی
✦
غریوان و بر کفتها بر سبوی
#3
به نزدیک اسفندیار آمدند
✦
دو دیده‌تر و خاکسار آمدند
#4
چو اسفندیار آن شگفتی بدید
✦
دو رخ کرد از خواهران ناپدید
#5
شد از کار ایشان دلش پر ز بیم
✦
بپوشید رخ را به زیر گلیم
#6
برفتند هر دو به نزدیک اوی
✦
ز خون برنهاده به رخ‌بر دو جوی
#7
به خواهش گرفتند بیچارگان
✦
بران نامور مرد بازارگان
#8
بدو گفت خواهر که ای ساروان
✦
نخست از کجا راندی کاروان
#9
که روز و شبان بر تو فرخنده باد
✦
همه مهتران پیش تو بنده باد
#10
ز ایران و گشتاسپ و اسفندیار
✦
چه آگاهی است ای گو نامدار
#11
بدین سان دو دخت یکی پادشا
✦
اسیریم در دست ناپارسا
#12
برهنه سر و پای و دوش آبکش
✦
پدر شادمان روز و شب خفته خوش
#13
برهنه دوان بر سر انجمن
✦
خنک آنک پوشد تنش را کفن
#14
بگرییم چندی به خونین سرشک
✦
تو باشی بدین درد ما را پزشک
#15
گر آگاهیت هست از شهر ما
✦
برین بوم تریاک شد زهر ما
#16
یکی بانگ برزد به زیر گلیم
✦
که لرزان شدند آن دو دختر ز بیم
#17
که اسفندیار از بنه خود مباد
✦
نه آن کس به گیتی کزو کرد یاد
#18
ز گشتاسپ آن مرد بیدادگر
✦
مبیناد چون او کلاه و کمر
#19
نبینید کایدر فروشنده‌ام
✦
ز بهر خور خویش کوشنده‌ام
#20
چو آواز بشنید فرخ همای
✦
بدانست و آمد دلش باز جای
#21
چو خواهر بدانست آواز اوی
✦
بپوشید بر خویشتن راز اوی
#22
چنان داغ دل پیش او در بماند
✦
سرشک از دو دیده به رخ برفشاند
#23
همه جامه چاک و دو پایش به خاک
✦
از ارجاسپ جانش پر از بیم و باک
#24
بدانست جنگاور پاک‌رای
✦
که او را همی بازداند همای
#25
سبک روی بگشاد و دیده پرآب
✦
پر از خون دل و چهره چون آفتاب
#26
ز کار جهان ماند اندر شگفت
✦
دژم گشت و لب را به دندان گرفت
#27
بدیشان چنین گفت کاین روز چند
✦
بدارید هر دو لبان را به بند
#28
من ایدر نه از بهر جنگ آمدم
✦
به رنج از پی نام و ننگ آمدم
#29
کسی را که دختر بود آبکش
✦
پسر در غم و باب در خواب خوش
#30
پدر آسمان باد و مادر زمین
✦
نخوانم برین روزگار آفرین
#31
پس از کلبه برخاست مرد جوان
✦
به نزدیک ارجاسپ آمد دوان
#32
بدو گفت کای شاه فرخنده باش
✦
جهاندار تا جاودان زنده باش
#33
یکی ژرف دریا درین راه بود
✦
که بازارگان زان نه آگاه بود
#34
ز دریا برآمد یکی کژ باد
✦
که ملاح گفت آن ندارم به یاد
#35
به کشتی همه زار و گریان شدیم
✦
ز جان و تن خویش بریان شدیم
#36
پذیرفتم از دادگر یک خدای
✦
که گر یابم از بیم دریا رهای
#37
یکی بزم سازم به هر کشوری
✦
که باشد بران کشور اندر سری
#38
بخواهنده بخشم کم و بیش را
✦
گرامی کنم مرد درویش را
#39
کنون شاه ما را گرامی کند
✦
بدین خواهش امروز نامی کند
#40
ز لشکر سرافراز گردان که‌اند
✦
به نزدیک شاه جهان ارجمند
#41
چنین ساختستم که مهمان کنم
✦
وزین خواهش آرایش جان کنم
#42
چو ارجاسپ بشنید زان شاد شد
✦
سر مرد نادان پر از باد شد
#43
بفرمود کانکو گرامی‌ترست
✦
وزین لشکر امروز نامی‌ترست
#44
به ایوان خراد مهمان شوند
✦
وگر می بود پاک مستان شوند
#45
بدو گفت شاها ردا بخردا
✦
جهاندار و بر موبدان موبدا
#46
مرا خانه تنگست و کاخ بلند
✦
برین بارهٔ دژ شویم ارجمند
#47
در مهر ماه آمد آتش کنم
✦
دل نامداران به می خوش کنم
#48
بدو گفت زان راه روکت هواست
✦
به کاخ اندرون میزبان پادشاست
#49
بیامد دمان پهلوان شادکام
✦
فراوان برآورد هیزم به بام
#50
بکشتند اسپان و چندی بره
✦
کشیدند بر بام دژ یکسره
#51
ز هیزم که بر بارهٔ دژ کشید
✦
شد از دود روی هوا ناپدید
#52
می آورد چون هرچ بد خورده شد
✦
گسارندهٔ می ورا برده شد
#53
همه نامدارن رفتند مست
✦
ز مستی یکی شاخ نرگس به دست
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.