🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود

❖
73 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۴ - سخن دقیقی: رزم زریر، کشته شدن او به دست بیدرفش و سوگ گشتاسپ
دو هفته کامل از آعاز نبرد میان سپاه ایران و لشکر توران می‌گذشت و با گذشت هر لحظه، افق رزمگاه تیره‌تر و غبار کارزار سهمگین‌تر می‌شد. در این میان، زریر نبردآزموده و دلاور، بر اسب سمند زرین‌پیکر خویش برآمد و چون صاعقه‌ای سهمگین به میان لشکر دشمن تاخت. ورود او به رزمگاه تورانیان، همانند افتادن آتشی سرکش و بادی تند بر گیاه خشک بیابان بود؛ هیچ جنگجویی را تاب ایستادگی در برابر ضربت‌های گرز و تیغ او نبود و صفوف تورانیان به هر سو بر خاک می‌افتادند.

چون ارجاسپ، شهریار چین و توران، دید که چگونه این پور شاهپور، لشکرش را به تباهی می‌کشاند و گردانش را در دم می‌درد، بانگ برآورد و سر سران خویش فریاد زد که «دو هفته است بر این نبرد درنگ آورده‌ایم و فرجامی روشن نمی‌بینم. اگر این گرد نامدار زمانه را مهلت دهیم، نه‌تنها لشکرم، بلکه تمام سرزمین‌های ایتاش و خلخ و چین زیر پای او له خواهد شد! کدام یک از شما نامجویان حاضر است به میدان رود و شر این شیر خشمگین را از سر ما کم کند تا دختر خویش و فرماندهی لشکرم را به او سپارم؟» اما هیچ‌یک از پهلوانان توران جرات پاسخ نیافت و لرزه بر اندام لشکر افتاده بود.

در این هنگام، بیدرفش، جادوگر پیر و بدنهاد تورانی، به پیش آمد و جان خویش را سپر خواست ارجاسپ ساخت. ارجاسپ او را نویدهای گران داد و اسب، زین و ژوپینی زهرآگین و کوه‌شکاف به او سپرد. بیدرفش پلید رو به سوی زریر آورد، اما چون او را غرق در خون و خاک دید که چون سام یل کوهی از کشتگان به راه انداخته، جرأت نبرد رویاست از دست داد. پس به نهان در پس او تاخت و ژوپین زهرآلود را بر پشت پهلوان آزاده فرو آورد. زریر دلاور بر خاک افتاد و جان سپرد. بیدرفش خائن، جامه، سلاح، اسب و درفش سیاه او را برکند و به نزد ارجاسپ برد.

چون بانگ شادمانی از سپاه توران برآمد، گشتاسپ‌شاه از فراز کوه نگریست و جای خالی برادرش زریر را در میان کارزار دید. هیونی روانه ساخت و چون خبر شهادت زریر و ربوده شدن درفش سیاه او به شاه رسید، گشتاسپ جامه بر تن بدرید، خاک بر تاج خویش پاشید و ناله‌ای جانسوز برآورد. او در سوگ برادر نالید که چگونه پاسخ پدر پیرش لهراسب را بدهد. شاه ایران آهنگ رزمگاه کرد تا خود کین زریر را بستاند، اما جاماسپ فرزانه او را بازداشت. پس گشتاسپ بانگ بر سپاه آورد و وعده داد که هر پهلوانی کین زریر را بازجوید و درفش و اسب او را پس ستاند، دخترش همای را به همسری او خواهد داد.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: