🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

جنگ بزرگ کیخسرو با افراسیاب

❖
23 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۳۶ - پوزش زال از شاه و آشتی، آراستن خرگاه و درفش کاویانی در هامون
چون زال زر سخنان فرزانه و پر از فرّ ایزدی کی‌خسرو را شنید، حیرت بر وجودش مستولی شد و اشک از دیدگانش فرو ریخت. او دریافت که پادشاه نه از سر شتاب‌زدگی، بلکه به الهام یزدانی پیمان بسته‌است. دستان سپیدموی لرزان و خروشان برپای خاست و در برابر دادگر گیتی سر فرود آورد و گفت که آن تندی و گستاخی از نابخردی او بوده و گمراهی دیو مانع درک حقیقت گشته است. زال سالیان طولانی خدمت خویش به پادشاهان گذشته را یادآور شد و اقرار کرد که هرگز شهریاری بدین مایه فرّ و خرد که از آفریننده خورشید و ماه رهجویی کند ندیده است. کی‌خسرو چون اخلاص و پوزش نیت‌خواهانه زال را دید، دست پهلوان کهن را بگرفت و او را بر کنار خویش نشانید، چرا که می‌دانست آن تندی از سر مهر و دلسوزی بر ملک و ملت بوده است. پس از آن، پادشاه فرمان داد تا همگان کمر همت ببندند؛ رستم، طوس، گودرز، گیو و تمامی نامداران نبرد، سراپرده پرشکوه پادشاهی و درفش همایون کاویانی را از شهر بیرون برده و بر پهنه دشت و هامون برافرازند. رستم به شتاب دست‌اندرکار شد و سپاهیان ایران دشت را سرتاسر با خیمه‌های سپید، سیاه، بنفش و کبود پوشاندند، چنان‌که از کوه تا کوه جز سرای جنگاوران دیده نمی‌شد. در میان پهنه دشت، درفش فرخنده کاویانی با درخشش سرخ و زرد و بنفش خویش چون آفتاب می‌درخشید. سراپرده زال با درفش سیاه‌رنگش در کنار خیمه شاه برپا گشت و در سمت چپ او رستم پهلوان همراه با نامداران کابل جای گرفتند. در پیشاپیش لشکر، طوس و گودرز و گیو و دلاورانی چون رهام و شاپور و گرگین‌نیو صف آراستند و بر پشت سر آنان، بیژن و گستهم و دیگر بزرگان ایران‌زمین هم‌پیمان و آماده نبرد جای گرفتند.
#1
چو دستان شنید این سخن خیره شد
✦
همی چشمش از روی او تیره شد
#2
خروشان شد از شاه و بر پای خاست
✦
چنین گفت کای داور داد و راست
#3
ز من بود تیزی و نابخردی
✦
توی پاک فرزانهٔ ایزدی
#4
سزد گر ببخشی گناه مرا
✦
اگر دیو گم کرد راه مرا
#5
مرا سالیان شد فزون از شمار
✦
کمر بسته‌ام پیش هر شهریار
#6
ز شاهان ندیدم کز این گونه راه
✦
بجستی ز دادار خورشید و ماه
#7
که ما را جدایی نبود آرزوی
✦
از این دادگر خسرو نیک‌خوی
#8
سخنهای دستان چو بشنید شاه
✦
پسند آمدش پوزش نیک‌خواه
#9
بیازید و بگرفت دستش به دست
✦
بر خویش بردش به جای نشست
#10
بدانست کاو این سخن جز به مهر
✦
نپیمود با شاه خورشید چهر
#11
چنین گفت پس شاه با زال زر
✦
که اکنون ببندید یکسر کمر
#12
تو و رستم و طوس و گودرز و گیو
✦
دگر هر که او نامدارست نیو
#13
سراپرده از شهر بیرون برید
✦
درفش همایون به هامون برید
#14
ز خرگاه وز خیمه چندان که هست
✦
بسازید بر دشت جای نشست
#15
درفش بزرگان و پیل و سپاه
✦
بسازید روشن یکی رزمگاه
#16
چنان کرد رستم که خسرو بگفت
✦
ببردند پرده‌سرای از نهفت
#17
به هامون کشیدند ایرانیان
✦
به فرمان ببستند یکسر میان
#18
سپید و سیاه و بنفش و کبود
✦
زمین کوه تا کوه پر خیمه بود
#19
میان اندرون کاویانی درفش
✦
جهان زو شده سرخ و زرد و بنفش
#20
سراپردهٔ زال نزدیک شاه
✦
برافراخته زو درفش سیاه
#21
به دست چپش رستم پهلوان
✦
ز کابل بزرگان روشن‌روان
#22
به پیش اندرون طوس و گودرز و گیو
✦
چو رهام و شاپور و گرگین نیو
#23
پس پشت او بیژن و گستهم
✦
بزرگان که بودند با او به هم

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: