چون کیخسرو سخنان تند و اندرزهای زال زر را نیوشید، زمانی کوتاه در خویش فرو رفت و به اندیشه اندر شد. او نخست نخواست پیرِ هوشمند سیستان را آزرده‌خاطر سازد؛ چرا که می‌دانست هر گونه تندی با زال، خاطر رستم جهان‌پهلوان را نیز آزرده خواهد ساخت—پهلوان نامداری که رنج‌هایش برای ایران‌زمین فراتر از هر گنج و سپارش در شمار می‌آمد. از این رو شاه کیانی، با آزرم و احترام، رخ به سوی سران و بزرگان گرد آورد و با آوازی استوار آغاز کلام کرد.
شاهنشاه سوگند یاد کرد که جانش از فریب اهریمن و وسوسه دیوان پاک است و خردش چون جوشنی ناگسستنی، روانش را در برابر پلیدی‌ها پاسداری می‌کند. آن‌گاه به پاسخ سخنان زال درباره نژاد خویش پرداخت و یادآور شد که اگرچه از سوی مادر به افراسیاب و پشنگ می‌رسد، اما از سوی پدر پورِ سیاوش پاک‌دامن و نبیره کاووس‌شاه و فریدون فرخنده است؛ گوهرانی والاتبار که نامشان لرزه بر تن گردان جهان می‌افکند. او توضیح داد که گوهر تورانی‌اش ننگ نیست، بلکه جمع‌آوری شکوه دو دودمان بزرگ گیتی است.
کیخسرو در ادامه به انگیزه خویش برای ترک پادشاهی اشاره کرد: او کینِ پدرش سیاوش را بازستانده، بیدادگران را از روی زمین برانداخته و جهان را به پیروزی و داد آراسته است. اکنون که هیچ کارِ ناتمامی در این سپنجی‌سرا ندارد، بیم آن دارد که با درازتر شدن رشتۀ شهریاری، غرور و منی بر روانش چیره شود—همچنان که بر جمشید و کاووس چیره شد و آنان را از پایگاه ایزدی فرو افکند، یا چون ضحاک و تور جهان را به تیرگی کشاند. شاه نجوا کرد که نبرد تن‌به‌تن او با شیده نیز نه از سر بی‌باکی نادانسته، که از نداشتن پهلوانی فرّه‌مند در آن لحظه بود.
کیخسرو آشکار ساخت که آن پنج هفته نیایش و رازونیاز شبانه‌روزی، تلاشی بود تا جهان‌آفرین روان او را از این خاک تیره و لغزش‌های پادشاهی برهاند. او تأکید کرد که از لشکر، تاج و تورنگ سیر آمده و رخت سفر از این جهان بربسته است؛ پس به زال گفت که نیت پاک او را جادوی دیو نپندارد، زیرا او تنها در اندیشه بادافره ایزدی و رستگاری خویش در سرای باقی است.