🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

جنگ بزرگ کیخسرو با افراسیاب

❖
20 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۳۳ - پاسخ کیخسرو به دستان: ستایش رستم و بشارت سروش به ترک تاج و تخت
چو سخنان پندآموز و مهرآمیز دستان به گوش کیخسرو رسید، شهریار جوان با دانایی و بزرگی پاسخ داد. او زال زر را پیری پاکیزه‌مغز و نیک‌اندیش خواند که از روزگار پادشاهی منوچهر تا آن زمان، همواره جز به راستی و نیکی نگامیده و همواره ستون استوار ایران‌زمین بوده است. سپس خسرو به ستایش جهان‌پهلوان رستم پرداخت؛ پهلوانی پیلتن که نه تنها پرورش‌دهنده و مربی سیاووش پاک‌نهاد بود، بلکه نام و هیبت گرز و ترگ و فرّش، پیش از آغاز نبرد، دل دشمنان را می‌لرزاند و آنان را به گریز وا می‌داشت. خسرو یادآور شد که رستم همواره به پیشگاه نیاکان او، کینه‌خواه و راهنمایی فرخنده بوده است و خدمات این دودمان تا صد نژاد دیگر بر تارک تاریخ تازه خواهد ماند.

آنگاه شاه راز گوشه‌نشینی و نبخشیدن بار به بزرگان را آشکار ساخت. او فرمود که علت این عزلت، بی‌مهری به دلیران نیست، بلکه خواسته و آرزویی بزرگ به درگاه یزدان پاک بوده است. پنج هفته تمام، خسرو شب و روز در پیشگاه داور دادگر به نماز و زاری ایستاد تا پروردگار گناهان گذشته‌اش را ببخشد، فرجام او را درخشان سازد و وی را از فراز این سپنجی‌سرای به سرای باقی هدایت کند؛ مبادا که غرور پادشاهی چون شاهان پیشین او را از راه راستی منحرف سازد. سرانجام، در سحرگاهی خجسته، چشمان شاه به خوابی کوتاه رفت و سروش ایزدی بر او پدیدار شد و مژده داد که زمان رهایی و سفر از جهان خاکی فرا رسیده و رنج و ناخفتنی‌های او به پایان آمده است. اینک، بارگاه، تاج و تخت و رنج سپاهیگری برای خسرو به سر آمده و او آماده دیدار جهان باقی است.
#1
چو بشنید خسرو ز دستان سخن
✦
یکی دانشی پاسخ افگند بن
#2
بدو گفت کای پیر پاکیزه مغز
✦
همه رای و گفتارهای تو نغز
#3
ز گاه منوچهر تا این زمان
✦
نه‌ای جز بی‌آزار و نیکی گمان
#4
همان نامور رستم پیلتن
✦
ستون کیان نازش انجمن
#5
سیاووش را پروراننده اوست
✦
بدو نیکویها رساننده اوست
#6
سپاهی که دیدند گوپال او
✦
سر ترگ و برز و فر و یال او
#7
بسی جنگ ناکرده بگریختند
✦
همه دشت تیر و کمان ریختند
#8
به پیش نیاکان من کینه‌خواه
✦
چو دستور فرخ نماینده راه
#9
وگر نام و رنج تو گیرم به یاد
✦
بماند سخن تازه تا صد نژاد
#10
ز گفتار چرب ار پژوهش کنم
✦
ترا این ستایش نکوهش کنم
#11
دگر هرچه پرسیدی از کار من
✦
ز نادادن بار و آزار من
#12
به یزدان یکی آرزو داشتم
✦
جهان را همه خوار بگذاشتم
#13
کنون پنج هفتست تا من به پای
✦
همی خواهم از داور رهنمای
#14
که بخشد گذشته گناه مرا
✦
درخشان کند تیره گاه مرا
#15
برد مر مرا ز این سپنجی سرای
✦
بود در همه نیکوی رهنمای
#16
نماند کز این راستی بگذرم
✦
چو شاهان پیشین یپیچد سرم
#17
کنون یافتم هرچه جستم ز کام
✦
بباید پسیچید کآمد خرام
#18
سحرگه مرا چشم بغنود دوش
✦
ز یزدان بیامد خجسته سروش
#19
که برساز کآمد گه رفتنت
✦
سرآمد نژندی و ناخفتنت
#20
کنون بارگاه من آمد به سر
✦
غم لشکر و تاج و تخت و کمر

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: