#1
بغرید شنگل ز پیش سپاه
✦
منم گفت گرداوژن رزمخواه
“Shangal roared from before the host, saying: 'I am the battle-seeking, brave warrior!'”
#2
بگویید کان مرد سگزی کجاست
✦
یکی کرد خواهم برو نیزه راست
“'Tell me, where is that man of Sistan (Segzi), that I may point my spear straight at him?'”
#3
چو آواز شنگل برستم رسید
✦
ز لشکر نگه کرد و او را بدید
“When the sound of Shangal reached Rostam, he looked through the army and spotted him.”
#4
بدو گفت هان آمدم رزمخواه
✦
نگر تا نگیری بلشکر پناه
“He said to him: 'Lo, I have come seeking battle! Beware that you do not take shelter in your army!'”
#5
چنین گفت رستم که از کردگار
✦
نجستم جزین آرزوی آشکار
“Rostam said: 'From the Creator, I desired nothing clearer than this...'”
#6
که بیگانه‌ای زان بزرگ انجمن
✦
دلیری کند رزم جوید ز من
“'...That a stranger from that great assembly should show boldness and seek battle with me!'”
#7
نه سقلاب ماند ازیشان نه هند
✦
نه شمشیر هندی نه چینی پرند
“'Neither Suqlab nor Hind shall remain of them, nor Indian sword, nor Chinese silk!'”
#8
پی و بیخ ایشان نمانم بجای
✦
نمانم بترکان سر و دست و پای
“'I will leave no root or trace of them, nor leave head, hands, or feet to the Turks!'”
#9
بر شنگل آمد به آواز گفت
✦
که ای بدنژاد فرومایه جفت
“He rode up to Shangal and called out: 'O ill-bred, ignoble fellow!'”
#10
مرا نام رستم کند زال زر
✦
تو سگزی چرا خوانی ای بدگهر
“'Zal the Golden named me Rostam! Why do you call me Segzi, O evil-natured one?'”
#11
نگه کن که سگزی کنون مرگ تست
✦
کفن بی‌گمان جوشن و ترگ تست
“'Look closely, for Segzi is now your death, and your shroud will surely be your mail and helmet!'”
#12
همی گشت با او به آوردگاه
✦
میان دو صف برکشیده سپاه
“He circled with him upon the battlefield, between the two drawn-up ranks of armies.”
#13
یکی نیزه زد برگرفتش ز زین
✦
نگونسار کرد و بزد بر زمین
“He struck him with a lance, lifted him out of the saddle, turned him upside down, and slammed him to the ground.”
#14
برو بر گذر کرد و او را نخست
✦
بشمشیر برد آنگهی شیر دست
“He rode over him, and first struck his lion-like arm with his sword.”
#15
برفتند زان روی کنداوران
✦
بزهر آب داده پرندآوران
“The brave champions rushed forward from that side, bearing poison-dipped swords.”
#16
چو شنگل گریزان شد از پیلتن
✦
پراگنده گشتند زان انجمن
“As Shangal fled from the elephant-bodied Rostam, that assembly scattered.”
#17
دو بهره ازیشان بشمشیر کشت
✦
دلیران توران نمودند پشت
“Two-thirds of them he slew with the sword, and the brave warriors of Turan turned their backs in flight.”
#18
بجان شنگل از دست رستم بجست
✦
زره بود و جوشن تنش را نخست
“Shangal escaped with his life from Rostam's hand, for his chainmail and armor protected his body at first.”
#19
چنین گفت شنگل که این مرد نیست
✦
کس او را بگیتی هم آورد نیست
“Shangal spoke thus: 'This is no man! No one in the world is a match for him!'”
#20
یکی ژنده پیلست بر پشت کوه
✦
مگر رزم سازند یکسر گروه
“'He is a giant elephant upon a mountain peak; unless the entire host fights him together...'”
#21
بتنها کسی رزم با اژدها
✦
نجوید چو جوید نیابد رها
“'No one alone seeks battle with a dragon; if he does, he finds no escape.'”
#22
بدو گفت خاقان ترا بامداد
✦
دگر بود رای و دگر بود یاد
“The Khaqan said to him: 'In the morning, your counsel and your thoughts were quite different!'”
#23
سپه را بفرمود تا همگروه
✦
برانند یکسر بکردار کوه
“He commanded the host to advance all together, like a solid mountain.”
#24
سرافراز را در میان آورند
✦
تنومند را جان زیان آورند
“To encircle that proud champion, and bring doom upon that mighty hero.”
#25
بشمشیر برد آن زمان شیر دست
✦
چپ لشکر چینیان برشکست
“Rostam laid hand to his sword like a lion and shattered the left wing of the Chinese army.”
#26
هر آنگه که خنجر برانداختی
✦
همه ره تن بی سر انداختی
“Whenever he swung his blade, he littered the entire path with headless bodies.”
#27
نه با جنگ او کوه را پای بود
✦
نه با خشم او پیل را جای بود
“Neither could a mountain withstand his battle, nor an elephant stand before his wrath.”
#28
بدان سان گرفتند گرد اندرش
✦
که خورشید تاریک شد از برش
“They surrounded him in such vast numbers that the sun grew dark above him.”
#29
چنان نیزه و خنجر و گُرز و تیر
✦
که شد ساخته بر یل شیرگیر
“Such a shower of spears, daggers, maces, and arrows rained down upon the lion-capturing hero.”
#30
گمان برد کاندر نیستان شدست
✦
ز خون روی کشور میستان شدست
“You would think he had entered a dense reed bed, while the land turned red as wine with blood.”
#31
بیک زخم ده نیزه کردی قلم
✦
خروشان و جوشان و دشمن دژم
“With a single blow he snapped ten lances like pens, roaring, raging, while the enemy grew dismal.”
#32
دلیران ایران پس پشت اوی
✦
بکینه دل آگنده و جنگ جوی
“The heroes of Iran stood behind him, their hearts filled with vengeance and eager for battle.”
#33
ز بس نیزه و گُرز و گوپال و تیغ
✦
تو گفتی همی ژاله بارد ز میغ
“From so many spears, maces, heavy clubs, and swords, you would say hail was raining from a cloud.”
#34
ز کشته همه دشت آوردگاه
✦
تن و پشت و سر بود و ترگ و کلاه
“The whole battlefield was strewn with the slain—bodies, backs, heads, armor, and helmets.”
#35
ز چینی و شگنی و از هندوی
✦
ز سقلاب و هری و از پهلوی
“Of Chinese, Shaghnani, and Indian warriors, of Suqlabian, Herati, and Pahlavi men...”
#36
سپه بود چون خاک در پای کوه
✦
ز یک مرد سگزی شده همگروه
“The host lay like dust at the foot of the mountain, all united against a single warrior of Sistan.”
#37
که با او بجنگ اندرون پای نیست
✦
چنو در جهان لشکر آرای نیست
“For no one can stand against him in battle, and there is no battle-arrayer like him in the world.”
#38
کسی کو کند زین سخن داستان
✦
نباشد خردمند همداستان
“Whosoever recounts this tale, no wise man would dispute it...”
#39
که پرخاشخر نامور صد هزار
✦
بسنده نبودند با یک سوار
“...That a hundred thousand famous fighters were not enough to withstand a single rider!”
#40
ازین کین بد آمد بافراسیاب
✦
ز رستم کجا یابد آرام و خواب
“From this vengeance, evil came upon Afrasiab; how could he find rest or sleep because of Rostam?”
#41
چنین گفت رستم بایرانیان
✦
کزین جنگ دشمن کند جان زیان
“Rostam said thus to the Iranians: 'In this battle, the enemy shall forfeit their lives!'”
#42
هم‌اکنون ز پیلان و از خواسته
✦
همان تخت و آن تاج آراسته
“'Right now, from the elephants, wealth, decorated thrones, and crowns...'”
#43
ستانم ز چینی بایران دهم
✦
بدان شادمان روز فرخ نهم
“'...I shall seize from the Chinese and give to Iran, setting down a happy, auspicious day.'”
#44
نباشد جز ایرانیان شاد کس
✦
پی رخش و ایزد مرا یار بس
“'None shall be glad except the Iranians; the hoofs of Rakhsh and God are enough aid for me!'”
#45
یکی را ز شگنان و سقلاب و چین
✦
نمانم که پی برنهد بر زمین
“'Not one of the Shaghnanis, Suqlabians, or Chinese will I allow to step foot upon this land!'”
#46
که امروز پیروزی روز ماست
✦
بلند آسمان لشکر افروز ماست
“For today is the day of our victory; the high heavens shall empower and illuminate our host.”
#47
گر ایدونک نیرو دهد دادگر
✦
پدید آورد رخش رخشان هنر
“If the Just Creator grants strength this day, Rakhsh shall display his brilliant prowess in full glory.”
#48
برین دشت من گورستانی کنم
✦
برومند را شارستانی کنم
“Upon this battlefield I shall build a vast graveyard, and turn their thriving army into a city of the dead.”
#49
یکی از شما سوی لشکر شوید
✦
بکوشید و با باد همبر شوید
“Let one of you hasten unto our main host; strive with all speed to rival the swiftness of the wind.”
#50
بکوبید چون من بجنبم ز جای
✦
شما برفرازید سنج و درای
“The moment I move from my position, beat the drums and raise high the cymbals and war-bells.”
#51
زمین را سراسر کنید آبنوس
✦
بگرد سواران و آوای کوس
“Darken the entire earth like ebony, with the dust of cavalry and the roaring thunder of war-drums.”
#52
بکوبید گوپال و گُرز گران
✦
چو پولاد را پتک آهنگران
“Strike hard with heavy maces and iron clubs, as blacksmiths hammer steel upon the anvil.”
#53
از انبوه ایشان مدارید باک
✦
ز دریا بابر اندر آرید خاک
“Fear not their vast numbers; raise dust from the ocean to the sky.”
#54
همه دیده بر مغفر من نهید
✦
چو من بر خروشم دمید و دهید
“Keep all your eyes fixed upon my helmet; when I roar, sound your trumpets and raise your battle cry.”
#55
بدرید صفهای سقلاب و چین
✦
نباید که بیند هوا را زمین
“Tear asunder the ranks of Saqlab and China, so that the churning dust conceals the sky from the earth.”
#56
وزان جایگه رفت چون پیل مست
✦
یکی گُرزهٔ گاوپیکر به دست
“Then Rostam charged from that spot like an enraged elephant, grasping the ox-headed mace in his hand.”
#57
خروشان سوی میمنه راه جست
✦
ز لشکر سوی کندر آمد نخست
“Roaring, he carved his path toward the right flank, attacking Kondor first among the host.”
#58
همه میمنه پاک بر هم درید
✦
بسی ترگ و سر بد که تن را ندید
“He shattered their entire right wing; countless were the helmets and heads severed from their bodies.”